Blog

We hebben ‘moeten’ zo grondig uit onze vrije samenleving verbannen, dat we soms niet eens meer onderzoeken of iets werkelijk van ons wordt gevraagd. Tijd voor eerherstel. Niet van dwang, maar van verantwoordelijkheid.

Door Nico de Jong

Ik moet je even irriteren.

Komt-ie.

Je moet dit artikel lezen. Niet vluchtig, niet half terwijl je ondertussen door je tijdlijn scrolt en ook niet straks, wanneer je agenda er misschien iets meer ruimte voor heeft. Nee. Nu. En voordat je verontwaardigd wegklikt of mij in gedachten alvast op mijn plek zet, wil ik je vragen om heel even stil te staan bij wat er zojuist in jou gebeurde.

Voelde je irritatie? Spande er iets aan in je lichaam? Schoot er onmiddellijk een stem omhoog die zei: Ik moet helemaal niets. Dat bepaal ik zelf wel. Wie denk jij wel niet dat je bent om mij te vertellen wat ik moet doen? Misschien begon je Mind binnen een fractie van een seconde een juridisch waterdicht pleidooi op te bouwen over autonomie, keuzevrijheid en persoonlijke grenzen. Misschien had je al besloten dat deze tekst niet klopt, nog voordat je werkelijk had onderzocht wat hier wordt gezegd.

Merk je het?

Mooi.

Dan wil ik je feliciteren.

Jij bent het levende bewijs dat het woord ‘moeten’ in onze maatschappij officieel niet meer in de vrij staat.

Er hoeft maar iemand te zeggen dat je iets moet doen en de hekken gaan dicht. De bewaking wordt opgetrommeld, het Ego trekt zijn uniform aan en de Mind begint argumenten te verzamelen. Nog voordat er waarachtig is gevoeld, staat het antwoord al vast: nee. Niet noodzakelijk omdat datgene wat gevraagd wordt niet klopt, maar omdat iemand het gewaagd heeft het woord moeten te gebruiken.

En precies dáár moeten we het over hebben.

Er bestaat een verschil tussen moeten en moeten

Laat ik meteen glashelder zijn. Er bestaat een moeten waar we terecht afscheid van hebben genomen. Het moeten van dwang, onderdrukking en opgelegde verwachtingen. Het moeten van ouders, leraren, werkgevers, geliefden en systemen die meenden te mogen bepalen hoe jij je had te gedragen, wat jij belangrijk moest vinden en wie jij moest worden. Het moeten waarbij je jezelf verliet om goedkeuring, veiligheid, liefde of bestaansrecht te ontvangen.

Dat moeten mag verdwijnen. Sterker nog: dat had allang mogen verdwijnen.

Alleen zijn we in onze bevrijdingsdrang doorgeschoten. We hebben niet alleen het moeten vanuit dwang ter discussie gesteld, maar het volledige woord verdacht gemaakt. “Niets moet” werd een bevrijdende uitspraak en veranderde vervolgens langzaam in een geloofsovertuiging. “Je hebt altijd een keuze.” “Doe alleen wat goed voelt.” “Volg je verlangen.” “Niemand mag voor jou bepalen wat jij moet doen.”

Het klinkt vrij. Het klinkt volwassen. Het klinkt zelfs behoorlijk spiritueel.

Maar is het dat ook?

Wat als jouw automatische weerstand tegen moeten helemaal geen uiting van vrijheid is? Wat als het een reflex is? Wat als je inmiddels zo geconditioneerd bent om alles wat moet bij voorbaat af te wijzen, dat je niet eens meer waarachtig onderzoekt wat er werkelijk van je gevraagd wordt?

Want er bestaat nog een ander moeten. Een moeten dat je niet bij jezelf vandaan haalt, maar je juist terugbrengt naar je Kern. Een moeten dat niet voortkomt uit dwang, maar uit een innerlijke roep. Soms wordt een mogelijkheid van buitenaf aangeboden en voel je vanbinnen onmiddellijk dat er iets gaat stromen. Je lichaam weet het eerder dan je hoofd. Je voelt het in je buik. Er is een helder, onmiskenbaar Ja.

Dit klopt. Hier heb ik aan mee te doen. Dit wordt van mij gevraagd. Dit heb ik te doen.

Of, wanneer we eindelijk weer normaal met het woord durven omgaan:

Dit moet ik doen.

Een automatische afwijzing van moeten is net zo onvrij als automatische gehoorzaamheid. In beide gevallen voel je niet. Je reageert.

Je hebt eerst waarachtig te voelen

Het probleem is dus niet het woord moeten. Het probleem ontstaat wanneer we niet meer voelen waar het moeten vandaan komt. Is het een oplegging die jou van jezelf verwijdert? Of wordt er iets aangeraakt wat jij diep vanbinnen allang weet? Voel je een werkelijke Nee in je hele systeem? Of schiet je in verzet omdat jouw Ego niet van plan is zich iets te laten vertellen?

Dat onderscheid kan niemand voor jou maken. Er bestaat geen universele checklist waarmee je kunt bewijzen of een innerlijk moeten klopt. Voor mij voelt een waarachtige roep als stroming in mijn buik. Zelfs wanneer de mogelijkheid extern wordt aangeboden, herken ik dat er iets van mij wordt gevraagd. Bij dwang of oplegging voel ik een duidelijke Nee in mijn hele systeem.

Dat zal bij jou mogelijk anders werken. Je hebt je eigen taal opnieuw te leren verstaan. En misschien vooral: je hebt te herinneren dat je die taal allang kent. Je bent het voelen niet kwijtgeraakt. Je bent het gaan wantrouwen. Je bent geluk, richting, bevestiging en toestemming buiten jezelf gaan zoeken en bent vervolgens verbaasd geraakt dat je je eigen signalen niet meer helder kunt horen.

Daarom is de beweging niet: eerst alles begrijpen en daarna misschien een keer handelen. De beweging is:

Voelen. Handelen. Voelen. Handelen. Voelen. Handelen.

Je voelt wat er nu klopt en handelt daarnaar. Vervolgens voel je opnieuw wat die beweging zichtbaar maakt. Soms ontdek je dat je goed hebt geluisterd. Soms kom je erachter dat je te vroeg bewoog, een signaal verkeerd interpreteerde of jezelf iets wijsmaakte. Dat is geen bewijs dat je niet kunt voelen. Dat is hoe je leert.

Door ervaring.

Door fouten te maken.

Door terug te voelen.

Door jezelf niet eindeloos af te straffen, maar ook niet weg te lopen voor de consequenties van wat je hebt gekozen.

Soms is opdracht gewoon opdracht

Mijn Gidsen sturen mij aan. Van Binnenuit. Ze geven me hints, wijzen me de weg en laten me voelen waar ik heb te zijn, wat ik heb te creëren en soms ook heel letterlijk wat ik tegen iemand heb te zeggen. Heel vaak voel ik dan: Ja, dit wordt van mij gevraagd. Dit heb ik te doen.

Of anders geformuleerd:

Dit moet ik doen.

Niet omdat iemand mij dwingt. Niet omdat ik mijn eigen wil heb uitgeschakeld. En ook niet omdat ik iedere willekeurige gedachte die in mij opkomt onmiddellijk tot goddelijke opdracht verklaar. Soms is een gedachte gewoon een gedachte. Soms wil mijn Ego ergens naartoe. Soms bouwt mijn Mind een verhaal dat zo overtuigend klinkt, dat het bijna op waarheid begint te lijken.

Maar soms is opdracht gewoon opdracht.

No questions asked.

Dan hoef ik niet eerst te begrijpen waarom ik ergens naartoe moet, waarom ik iemand moet bellen of waarom ik precies dát tegen iemand heb te zeggen. Ik hoef het Leven niet te verzoeken om een compleet projectplan, inclusief risicoanalyse, resultatenprognose en garanties voor een goede afloop. Als ik waarachtig voel dat ik het heb te doen, dan doe ik het.

Vertrouwen begint precies waar de behoefte aan volledige verklaring eindigt.

Ik vertrouw erop dat ik precies die bewegingen maak die het Grotere Plan van mij vraagt. Niet omdat ik altijd foutloos luister, niet omdat ik nooit een aanwijzing mis en ook niet omdat ik vooraf begrijp waartoe iedere stap zal leiden. Ik vertrouw omdat ik door ervaring steeds beter heb leren herkennen hoe het voelt wanneer iets van mij is.

En vervolgens heb ik te bewegen.

Ik ben een Pion op een veel groter schaakbord. Dan mag ik me ook als Pion gedragen, en niet als de Schepper van het Schaakbord.

Dat klinkt misschien klein, maar zo ervaar ik het niet. Een Pion is niet onbelangrijk. Een Pion heeft een Plek, een richting en een beweging die gevolgen heeft voor het volledige speelveld. Alleen hoeft de Pion niet het gehele bord te overzien om zijn volgende stap te zetten.

Daar gaat het bij ons vaak mis. We voelen welke beweging van ons wordt gevraagd, maar eisen vervolgens dat we eerst het volledige schaakspel mogen begrijpen. We willen weten waarom wij moeten bewegen, wat de andere stukken gaan doen, hoe de partij zal eindigen en welke garantie we krijgen dat onze zet de juiste is.

Maar dat is niet de positie van de Pion.

Ik hoef niet alles te weten. Ik hoef alleen mijn energetische Plek niet te verlaten en te bewegen wanneer ik voel dat het mijn beurt is.

Het waarom als rookgordijn

We hebben van begrijpen een voorwaarde voor handelen gemaakt. Waarom moet ik dit doen? Wat levert het mij op? Waar leidt het toe? Past dit wel binnen mijn plannen? Is het verstandig? Is er voldoende bewijs? Kan iemand mij garanderen dat ik later geen spijt krijg?

Soms zijn dat uitstekende vragen. En soms zijn het rookgordijnen.

De Mind wil begrijpen voordat zij beweegt. De Ziel beweegt soms allang voordat er iets te begrijpen valt. Misschien voel je dat je iemand moet bellen, dat je ergens naartoe moet, dat je een gesprek niet langer mag uitstellen of dat je een keuze hebt te maken die je al maanden probeert te vermijden. Misschien voel je dat je iets moet schrijven, zeggen, bouwen, beëindigen of juist beginnen.

Je weet nog niet waarom. Je weet misschien niet eens wat je er precies te doen hebt.

Maar je voelt dat je er moet zijn.

Vorige week zegde ik een afspraak bij een kapper af. Mijn reguliere kapper zou terugkomen van vakantie en rationeel gezien leek het logisch om daarop te wachten. Een week later voelde ik alsnog: nee, ik werd bij die andere kapper gevraagd. Ik had daar moeten zijn.

Geen groot drama. Geen kosmische zelfbestraffing. Wel een duidelijk innerlijk weten: hier heb ik niet geluisterd. Dus maak ik een nieuwe afspraak.

Nieuwe ronde, nieuwe kans.

There’s always a second chance to do Right.

Maar ook die zin vraagt om integriteit. Een tweede kans is geen vrijbrief om de eerste aanwijzing te negeren. Je kunt niet zeggen: Ach, het Leven geeft me later toch wel weer een mogelijkheid, dus vandaag kies ik nog even niet. Zo werkt het niet. Een tweede kans is genade nadat je hebt herkend dat je niet hebt gehandeld naar wat je eigenlijk al wist.

Vervolgens moet je alsnog bewegen.

Je Plek innemen is geen vrijblijvende bezigheid

Het innerlijke moeten heeft voor mij alles te maken met je Plek. Je Plek is het energetische gebied waarvoor jij verantwoordelijkheid draagt. Noem het jouw stukje op het grote speelveld. Het gebied waarvoor jij, voordat je hier naar aarde kwam, al afspraken hebt gemaakt.

Je verlaat die Plek regelmatig. Je doet dat wanneer je mensen gaat ophalen, wanneer je probeert te dragen wat niet van jou is, wanneer je je eigen gevoel negeert om een ander tevreden te houden of wanneer je weigert te creëren wat door jou heen naar buiten wil. Je verlaat je Plek ook wanneer je jouw persoonlijke voorkeur belangrijker maakt dan de verantwoordelijkheid die bij jouw positie hoort.

Dat bewegen van jezelf vandaan hoort bij het menselijke leerproces. In de eerste jaren van je leven leer je kijken naar de buitenwereld. Je leert je aanpassen, inschatten wat anderen van je verwachten en ontdekken welk gedrag liefde, aandacht of veiligheid oplevert. Maar op een bepaald moment wordt van je gevraagd dat je de weg terugvindt.

Naar je Kern.

Naar je Plek.

Naar waarvoor je hier gekomen bent.

Het innerlijke moeten is dan niet de stem van een cipier. Het is de herinnering aan een afspraak.

Misschien is het innerlijke moeten wel de herinnering aan een keuze die jij zelf allang hebt gemaakt, voordat je hier kwam.

Je bezit de keuzevrijheid om die afspraak niet na te komen. Je mag weigeren. Je mag een andere afslag nemen. Je mag jezelf jarenlang vertellen dat je nog niet klaar bent, dat het moment niet klopt of dat je eerst iets anders moet oplossen.

Maar keuzevrijheid ontslaat je niet van verantwoordelijkheid.

Kunnen. Willen. Hebben.

Ik stel mensen vaak drie vragen: wat kan je doen, wat wil je doen en wat heb je te doen?

De eerste vraag gaat over je mogelijkheden, ervaring en skillset. Wat beheers je? Wat heb je geleerd? Waar ben je praktisch toe in staat?

De tweede vraag gaat over je motivatie, voorkeur, verlangen en het ik. Waar heb je zin in? Wat lijkt je leuk? Wat zou jij persoonlijk graag willen?

De derde vraag is van een andere orde. Dat is de Zielsvraag. Wat wordt werkelijk van je gevraagd? Welke beweging heeft door jou heen plaats te vinden?

Kunnen. Willen. Hebben.

Wanneer die drie samenvallen, zit je geramd. Dan kun je het, wil je het én weet je dat het van jou is. Er hoeft geen motivatie te worden opgepompt, omdat jouw persoonlijke wil en de beweging van het Leven dezelfde kant op bewegen.

Maar meestal vallen ze niet onmiddellijk samen. Soms kun je iets uitstekend, terwijl je het niet meer te doen hebt. Soms wil je iets ontzettend graag, terwijl het helemaal niet van jou is. En soms heb je iets te doen waarvoor je de vaardigheden nog niet bezit en waar jouw ik voorlopig ook helemaal geen zin in heeft.

We hebben de vraag Wat wil ik? tot een bijna heilige vraag verheven. We maken visionboards, formuleren verlangens en vragen het Leven voortdurend wat het ons kan brengen. We vragen waar we gelukkig van worden, welke kansen er voor ons klaarliggen en hoe we het leven kunnen creëren waarnaar we verlangen.

Maar misschien hebben we de vraag wel omgedraaid.

Misschien is de belangrijkste vraag niet:

Wat wil jij van het Leven?

Maar:

Wat vraagt het Leven van jou?

Dat is een ongemakkelijkere vraag. Want misschien vraagt het Leven niet om nóg meer verlangen, maar om verantwoordelijkheid. Misschien vraagt het niet om wachten totdat alles prettig voelt, maar om bewegen terwijl je de volledige uitkomst nog niet kent. Misschien vraagt het niet wat jij vandaag het liefste zou kiezen, maar of jij bereid bent de Plek in te nemen die allang voor jou klaarligt.

Willen is niet altijd de hoogste waarheid.

Soms wil jij iets anders dan wat je hebt te doen. Soms heeft jouw ik allerlei overtuigende argumenten, terwijl je diep vanbinnen allang weet welke beweging van je wordt gevraagd. En soms valt wat jij wilt uiteindelijk volledig samen met wat het Leven van jou verlangt.

Dán zit je geramd.

Wat als werkelijke vrijheid niet betekent dat niets moet, maar dat jij vrij genoeg bent om gehoor te geven aan wat door jou heen móét gebeuren?

Misschien gaat onze allergie voor moeten helemaal niet over vrijheid. Misschien zijn we vooral bang geworden voor de mogelijkheid dat het Leven werkelijk iets van ons verlangt.

Het geheel komt vóór het individu

Hier wordt het ongemakkelijk. Want we leven in een tijd waarin het persoonlijke belang steeds vaker tot hoogste autoriteit is verheven. Mijn gevoel. Mijn ruimte. Mijn grens. Mijn tempo. Mijn keuze. Mijn waarheid. Mijn proces.

Allemaal belangrijk.

Maar er bestaat ook zoiets als systemische volgordelijkheid.

Het geheel komt vóór het deel. Het team komt vóór het individu. Het collectieve belang komt vóór het persoonlijke belang. Dat betekent niet dat het persoonlijke belang niet bestaat of niet serieus genomen mag worden. Zeer zeker wel. Alleen de volgorde mag niet worden omgewisseld.

Een voetbalteam waarin iedere speler uitsluitend doet wat voor hem persoonlijk het prettigst voelt, zal nooit een wedstrijd winnen. Een organisatie waarin iedere medewerker zijn individuele voorkeur boven de gezamenlijke opdracht plaatst, houdt uiteindelijk op een organisatie te zijn. Een samenleving waarin niemand bereid is iets te dragen wat niet onmiddellijk persoonlijk voordeel oplevert, valt uit elkaar.

We hebben keuzevrijheid gekregen. Maar keuzevrijheid betekent niet dat jouw persoonlijke voorkeur altijd als eerste komt. Soms vraagt het grotere geheel iets van jou wat jij als individu niet onmiddellijk zou kiezen.

Wat als moeten simpelweg de consequentie is van ergens werkelijk bij horen?

Je bent het geheel niets verschuldigd.

En Alles.

Niets, omdat jouw bestaan geen schuld is. Alles, omdat je niet losstaat van het geheel. One is All and All is One. All-in betekent niet dat je jezelf moet opofferen. Het betekent dat je jezelf niet langer buiten de gezamenlijke beweging plaatst zodra jouw persoonlijke voorkeur iets anders wil.

Een Ja zonder consequenties is niets waard

Soms moet je gewoon iets kiezen. Een product, een dienst, een samenwerking, een huis, een opleiding, een plek in een team of een rol binnen een organisatie. Je bezit de vrijheid om Ja of Nee te zeggen. Maar zodra je Ja zegt, ontstaan er consequenties.

Wanneer je een product of dienst kiest en ontvangt wat is afgesproken, moet je daar ook voor betalen. Net zoals je iedere maand voor je huis, je auto en de Belastingdienst betaalt. Dan kun je niet achteraf ineens besluiten dat betalen niet meer goed voelt.

Dat is geen onderdrukking. Dat is verantwoordelijkheid.

We zijn persoonlijke vrijheid soms gaan verwarren met het recht om iedere verplichting opnieuw ter discussie te stellen zodra die ongemakkelijk wordt. Maar een vrije keuze zonder de bereidheid om de consequenties van die keuze te dragen, is geen vrijheid.

Het is vrijblijvendheid.

Wat is een Ja nog waard wanneer je jezelf daarna vrijwaart van alles wat door die keuze noodzakelijk is geworden?

Niks.

Integriteit blijkt niet alleen uit je vermogen om vrij te kiezen. Integriteit blijkt vooral uit wat je doet nadat je gekozen hebt.

“Ik voel dat jij dit moet kiezen”

Tot zover is het relatief eenvoudig om het met dit artikel eens te zijn. Theoretisch gezien kunnen we gezamenlijk instemmend knikken bij woorden als innerlijke roep, verantwoordelijkheid, systemische volgordelijkheid en het Grotere Plan.

Maar laten we het nu eens in de praktijk brengen.

Zeg maar eens tegen een klant:

“Ik voel dat jij dit product hebt te kiezen.”

Of, nog spannender:

“Ik voel dat jij dit moet doen.”

Kijk vervolgens maar eens wat er met jouw systeem én met dat van de klant gebeurt.

Succes gegarandeerd.

Binnen ons werk spreken wij soms uit wat we bij een klant voelen. Niet omdat we iemand in een product willen lullen, niet omdat we het vel over iemands neus willen trekken en ook niet omdat iedere persoon die binnenkomt vooral als omzetkans wordt bekeken. Wij zijn werkelijk bezig met de vraag: wat heeft deze persoon nodig?

Soms voelen we daar, gegidst door onze Gidsen, een bepaald product, een specifieke dienst en zelfs een bepaalde prijs bij. Dan hebben wij de verantwoordelijkheid om dat uit te spreken. Niet om de keuze over te nemen en ook niet om iemand onder druk te zetten, maar evenmin om onze waarneming te verzwijgen omdat de ander mogelijk weerstand zal voelen.

Soms weten we al hoe waardevol een bepaalde keuze op de lange termijn voor iemand kan worden. We kunnen voelen hoeveel dankbaarheid er later kan zijn wanneer iemand door het ongemak heen beweegt en uiteindelijk Ja zegt.

De klant behoudt altijd de vrijheid om Ja of Nee te zeggen. Maar de vrijheid van de klant ontslaat ons niet van de verantwoordelijkheid om te delen wat wij werkelijk waarnemen.

Loslaten betekent niet dat je je mond moet houden.

Soms moet je juist spreken.

Een Nee is niet automatisch de waarheid

Wanneer een klant Nee zegt, hebben wij dat te respecteren. Een Nee is een Nee. Maar respecteren betekent niet dat we moeten doen alsof iedere Nee automatisch uit iemands diepste waarheid voortkomt.

Soms zegt iemand Nee vanuit zijn Kern. En soms zegt iemand Nee vanuit angst, Ego of Mind. De klant zal dat tweede meestal niet onmiddellijk beamen. Het Ego is slim genoeg om een volledig sluitend verhaal te produceren waardoor het ongemak niet gevoeld hoeft te worden. De prijs is te hoog. Het moment is niet goed. Eerst moet er nog iets anders gebeuren. De partner vindt er iets van. De agenda zit vol. Het lichaam zou zogenaamd Nee zeggen.

Misschien is dat allemaal waar.

En misschien ook niet.

Soms word ik boos wanneer een klant Nee zegt. Bij nadere beschouwing is het meestal niet werkelijk boosheid. Het is de frustratie van voelen dat iemand zichzelf met een overtuigend verhaal weghoudt bij precies de beweging die nodig is.

Ook dan heb ik los te laten.

Maar niet met een gemakkelijk spiritueel excuus: Ach, dan heeft het blijkbaar allemaal zo moeten zijn.

Nee.

Soms was een Nee gewoon niet de juiste keuze.

Dat iets gebeurt zoals het gebeurt, maakt het nog niet kloppend. Het maakt het acceptabel. Je hebt te erkennen dát het gebeurd is. Maar acceptatie is niet hetzelfde als goedkeuring, juistheid of waarheid.

Acceptatie is niet het eindpunt van verantwoordelijkheid. Het is het begin.

Pas wanneer je stopt met ontkennen wat er is gebeurd, kun je voelen wat er nu rechtgezet, uitgesproken, betaald, hersteld of gecreëerd moet worden.

Hoor en wederhoor: wanneer wordt voelen manipulatie?

Ik hoor de bezwaren al. Iedere verkoper kan wel beweren dat hij voelt wat een klant moet kiezen. Financieel eigenbelang kan gemakkelijk worden vermomd als intuïtie. Een leidinggevende kan het collectieve belang gebruiken om persoonlijke belangen weg te drukken. Een spiritueel Ego kan iedere wens presenteren als boodschap van Gidsen.

Dat klopt allemaal.

Dit onderwerp vraagt daarom om een buitengewoon integere houding. Niet om vrijblijvende intuïtie, maar om het voortdurende vermogen om jezelf te onderzoeken. Wil ik werkelijk dienen, of wil ik gelijk krijgen? Spreek ik omdat het gezegd moet worden, of omdat ik de uitkomst wil controleren? Kan ik volledig benoemen wat ik voel en de ander daarna werkelijk vrijlaten? Durf ik verantwoordelijkheid te nemen wanneer ik ernaast zat? En durf ik ook te blijven staan wanneer ik voel dat mijn boodschap klopt, maar iemand haar liever niet hoort?

Er bestaat geen theoretisch model dat ieder risico op misbruik wegneemt. Zodra mensen werken met gevoel, invloed, autoriteit en geld, kan er iets scheefgaan. Maar de mogelijkheid van misbruik betekent niet dat we ieder innerlijk weten moeten verbieden. Anders zouden we uit angst voor manipulatie ook eerlijkheid, leiderschap, advies en intuïtie moeten afschaffen.

Hoor en wederhoor betekent bovendien niet dat iedere positie uiteindelijk moet oplossen in een veilige, neutrale middenweg waar niemand zich nog aan kan stoten. Het betekent dat we de bezwaren serieus nemen, zonder onze eigen waarneming onmiddellijk te verlaten.

Misschien zit ik ernaast.

Misschien zit jij ernaast.

En misschien kunnen we dat alleen ontdekken door te spreken, te handelen, terug te voelen en verantwoordelijkheid te nemen voor de gevolgen.

Het ongemak is niet altijd een Nee

We hebben geleerd dat iets wat goed is, ook goed moet voelen. Maar goed voelen en prettig voelen zijn niet hetzelfde. De waarheid vertellen kan kloppen en je lichaam laten trillen. Een grens stellen kan juist zijn en verschrikkelijk ongemakkelijk voelen. Een investering kan diep kloppen en tegelijkertijd alle angst rond geld aanraken. Je Plek innemen kan voelen alsof je oude identiteit uit elkaar valt.

Soms is ongemak een duidelijk signaal om te stoppen.

En soms is ongemak precies de plek waar je naartoe hebt te bewegen.

Dat onderscheid leer je niet door theoretisch met dit artikel in te stemmen. Je leert het door te leven. Door te bewegen. Door verkeerd te kiezen. Door de gevolgen te ervaren en terug te voelen. Door steeds zuiverder te leren herkennen of je weerstand voortkomt uit een werkelijke Nee of uit een deel van jou dat niet wil veranderen.

Niet iedere weerstand is intuïtie.

Soms is weerstand gewoon weerstand.

De bulldozer van het Leven

Ik zie het Leven als een bulldozer die op een rustig, vast tempo achter je aan rijdt. Ga je veel sneller dan die bulldozer, dan loop je voor de troepen uit. Je ideeën vinden geen grond. Het veld is er nog niet klaar voor. Je probeert iets te forceren wat zijn tijd nog niet heeft bereikt.

Ga je te langzaam, dan komt de bulldozer steeds dichterbij. Het begint te wringen. Je wordt onrustig, gefrustreerd of vermoeid. Je voelt dat iets door jou heen naar buiten wil, maar blijft uitstellen. Het Leven blijft bewegen en drukt net zolang tegen je aan totdat jij alsnog in actie komt.

Of je besluit helemaal niet te bewegen.

Dan sterft er langzaam iets vanbinnen.

Totdat je uiteindelijk werkelijk sterft.

Het Leven vraagt nu eenmaal van je dat je in Beweging bent en blijft.

That’s It.

Wat als mensen niet alleen opgebrand raken doordat ze te veel doen, maar ook doordat ze jarenlang níét doen wat door hen heen gedaan moet worden?

Te vroeg bewegen is niet de bedoeling. Te laat bewegen evenmin. Het gaat erom dat je het tempo van het Leven opnieuw leert voelen.

Moeten is de brug naar Creatie

Een waarheid die alleen wordt gevoeld, blijft potentie. Pas wanneer jij handelt, krijgt zij een lichaam in deze wereld. Daarom kan moeten voelen als het exacte moment waarop een innerlijke waarheid weigert nog langer slechts een mogelijkheid te blijven.

Zij moet worden uitgesproken.

Zij moet worden gebouwd.

Zij moet worden geschreven.

Zij moet worden geleefd.

Creatie is niet alleen een leuk project voor wanneer jouw agenda toevallig ruimte overlaat. Creatie is hoe het Leven door jou heen vorm krijgt. Wanneer jij niet creëert wat alleen door jou heen geboren kan worden, onthoud je de wereld Alles van wie jij bent.

En je onthoudt jezelf Niks.

Niet omdat jouw menselijke waarde afhankelijk is van prestaties, productie of succes, maar omdat jij jezelf niet werkelijk kunt ervaren zolang je structureel weigert te belichamen wat door jou heen wil leven. Je kunt eindeloos praten over jouw potentieel, maar potentieel dat nooit wordt belichaamd verandert uiteindelijk in frustratie, bitterheid of een leven waarin je wel aanwezig was, maar nooit werkelijk bent verschenen.

Wat als moeten dus niet de vijand van vrijheid is?

Wat als moeten de brug is tussen innerlijk weten en Creatie?

We moeten dit opnieuw leren

Dit artikel gaat het vraagstuk niet definitief beantwoorden.

Dat moet ook niet.

We kunnen het woord moeten theoretisch uitbenen, filosofisch onderzoeken en eindeloos nuanceren, maar uiteindelijk wordt het verschil alleen zichtbaar in de praktijk. Daar waar altijd Alles en Niks gebeurt. Daar waar je soms glashelder voelt en soms volledig de plank misslaat. Daar waar je leert, beweegt, fouten maakt en verantwoordelijkheid neemt.

Theoretisch kun je het volledig met mij eens zijn. Maar zeg morgen maar eens tegen een klant: “Ik voel dat jij dit product moet kiezen.” Kijk vervolgens wat er gebeurt. In jouw systeem, in het systeem van de klant en in de ruimte tussen jullie beiden.

Kun jij blijven staan zonder te duwen? Kan de ander waarachtig voelen zonder automatisch in verweer te schieten? Kunnen jullie het ongemak verdragen zonder het onmiddellijk weg te verklaren? Kun jij accepteren dat iemand Nee zegt, zonder te doen alsof iedere Nee daarom ook klopt? En kun jij verantwoordelijkheid nemen wanneer later blijkt dat jij degene was die niet zuiver voelde?

Dáár oefenen we.

Niet alleen op papier. Niet in een veilige theorie waarin iedereen altijd gelijk heeft. Maar midden in het Leven.

Daarom nodig ik je uit om te reageren. Niet alleen met wat je intellectueel van dit artikel vindt, maar vooral met wat het woord moeten in jouw systeem laat gebeuren.

Wanneer voelde jij dat iets werkelijk moest gebeuren? Wanneer bleek jouw weerstand terecht? Wanneer dacht je jouw vrijheid te verdedigen, terwijl je eigenlijk verantwoordelijkheid ontweek? Wanneer zei je vanuit je Kern Nee? En wanneer bouwde je vooral een briljant verhaal om niet te hoeven bewegen naar de plek waar het ongemakkelijk werd?

Misschien irriteert dit artikel je nog steeds.

Mooi.

Blijf daar dan eens even.

Voel waar de irritatie werkelijk over gaat.

En handel vervolgens naar wat je allang weet.

Want ja.

Soms moet iets gewoonweg.

Ik moet iets bekennen. Ik ben niet eerlijk naar je geweest.

Al jaren stop ik bij tijd en wijlen mijn waarheid onder stoelen en banken. Niet omdat ik haar zelf niet aankan, maar omdat ik weet wat er kan gebeuren wanneer ik in één keer vertel wat jouw Ziel mij laat zien. Wanneer je voor me staat, zie ik vaak waar jouw ware Zielspad ligt. Ik zie wat je hier werkelijk komt brengen, waar je jezelf nog klein houdt en welke beweging al jarenlang op je wacht. En ja, ik zie meestal ook welke overtuigende verhalen je hebt bedacht om die beweging vooral niet te hoeven maken.

Daar kan ik niets aan doen. Het is één van mijn Talenten.

Eerlijk zijn naar mezelf betekent daarom dat ik dit Talent niet langer kleiner maak. Ik zie het. Ik kan het. En wanneer iets gezegd heeft te worden, heb ik het te benoemen. Niet om gelijk te krijgen. Niet om jouw leven voor je te bepalen. Niet omdat ik beter weet welke beslissing jij morgen moet nemen. Maar omdat ik niet langer bereid ben om te doen alsof ik niet zie wat ik zie.

Misschien heb ik je de afgelopen jaren niet beschermd tegen mijn waarheid. Misschien heb ik je beschermd tegen die van jezelf.

Wat zijn we poezelig naar elkaar geworden

Ik ben vaak genoeg teruggefloten. “Nico, je gaat te snel.” “Mensen kunnen dit nog niet dragen.” “Ze zijn er nog niet klaar voor.” “Je moet ze daar rustig naartoe begeleiden.”

En natuurlijk zit daar soms wijsheid in. Ieder mens heeft een eigen tempo. Je mag draagkracht ontwikkelen voor de missie, de verantwoordelijkheid en de grootsheid die bij jouw leven horen. Je hoeft niet vandaag je hele bestaan om te gooien omdat iemand iets in je ziet wat je zelf nog niet volledig kunt bevatten.

Maar wat als een groot deel van al die voorzichtigheid ook gewoon bullshit is?

Wat zijn we poezelig naar elkaar geworden, zeg. Niet normaal. We wegen ieder woord, verzachten iedere spiegel en verpakken iedere ongemakkelijke boodschap in zes lagen bubbeltjesplastic. We bouwen eerst een veilige ruimte, een landingsbaan, drie vangnetten en een nazorgtraject voordat iemand voorzichtig durft te zeggen wat allang midden in de kamer staat.

Alsof we allemaal van porselein zijn.

Alsof een mens nooit meer overeind komt wanneer iets pijn doet. Alsof tranen voorkomen moeten worden. Alsof omvallen bewijst dat een waarheid niet uitgesproken had mogen worden. Alsof weerstand automatisch betekent dat iemand te ver is gegaan.

Maar wat als pijn soms gewoon betekent dat iets waarachtigs wordt geraakt? Wat als tranen geen teken van schade zijn, maar van herkenning? Wat als omvallen soms nodig is omdat het bouwwerk dat je jarenlang overeind probeerde te houden, helemaal niet meer bij je past?

We zijn geen mietjes. We zijn krachtige wezens. We kunnen schrikken, huilen, boos worden en tijdelijk omkukelen wanneer een waarheid dwars door onze zorgvuldig opgebouwde verhalen heen breekt. En daarna kunnen we weer opstaan. Misschien wel eerlijker dan daarvoor.

Eerst de waarheid, daarna het dragen

We proberen mensen tegenwoordig vaak eerst klaar te maken voor een waarheid die nog steeds niemand hardop durft uit te spreken. We coachen, begeleiden, helen en bouwen aan zelfvertrouwen. We volgen opleidingen, doen programma’s, ontwikkelen draagkracht en nemen nog een maand om te voelen.

Maar hoe kun je leren dragen wat nog altijd onder stoelen en banken wordt gestopt?

Misschien heeft de waarheid eerst gewoon benoemd te worden. Misschien mag het eerst pijn doen. Misschien mag je eerst schrikken van iets wat je diep vanbinnen allang wist, maar nog nooit zo helder tegenover je hebt horen uitspreken. Pas daarna begint het werk van dragen, bewegen en creëren. Niet daarvoor.

We zijn heel goed geworden in voorbereiden. Maar bereiden we ons werkelijk voor op de beweging? Of gebruiken we voorbereiding als een eindeloze wachtruimte waarin nooit een trein vertrekt?

Een stagiair voor je Zielsmissie?

Vorige week las ik dat iemand een stagiair Marketing en Communicatie zocht.

Huh?

WTF gebeurt hier, dacht ik.

En ja, daar kan ik werkelijk verbolgen over raken. Je vertelt dat je een missie hebt. Dat je vanuit je Ziel wilt ondernemen. Dat je iets wezenlijks te brengen hebt. Dat je zichtbaar wilt worden met jouw werk en dat je meer mensen wilt bereiken. Vervolgens zoek je een stagiair om dat voor je te verwoorden.

Serieus?

Je wilt je Zielspad bewandelen en legt de verantwoordelijkheid voor de vertaling daarvan neer bij iemand die, hoe intelligent en getalenteerd diegene ook kan zijn, nog aan het begin van zijn of haar professionele ontwikkeling staat. Dan loop je wat mij betreft kneiterhard weg voor een verantwoordelijkheid die jij zelf hebt te dragen.

Jij bent toch de eigenaar?

Jij zegt toch dat je een visie hebt? Jij beweert toch dat er iets door jou heen de wereld in wil? Jij hebt toch de organisatie, het bedrijf of de beweging opgericht? Waarom verwacht je dan dat een stagiair wel even ontdekt wat jij werkelijk komt brengen, daar de juiste woorden aan geeft, je positionering aanscherpt, een contentstrategie ontwikkelt en vervolgens ook nog de juiste mensen bereikt?

Nee. Dat is geen strategische keuze. Dat is een comfortzone.

Een stagiair mag leren, meekijken, experimenteren, fouten maken en onder begeleiding ervaring opdoen. Een stagiair kan een waardevolle bijdrage leveren en misschien zelfs met briljante ideeën komen. Natuurlijk verdient een stagiair een kans.

Maar jouw leiderschap uitbesteden aan iemand die nog midden in het eigen leerproces zit, is iets totaal anders.

Laat jij je aan je hart opereren door een stagiair?

Wees eens eerlijk.

Waarschijnlijk niet. Wanneer je hart op het spel staat, wil je iemand met ervaring. Iemand die begrijpt wat er gebeurt wanneer het spannend wordt. Iemand die niet alleen weet hoe het instrument werkt, maar ook kan handelen wanneer er onverwacht iets misgaat.

Waarom behandelen we de marketing van ons levenswerk dan alsof het een verzameling losse taakjes is die we zo goedkoop mogelijk kunnen wegzetten?

Marketing is niet wat berichtjes plaatsen, wat hashtags verzamelen en een leuke Canva-template maken. Marketing is de stem van jouw organisatie. Het is de vertaling van jouw bestaansrecht. Het is de brug tussen wat jij diep vanbinnen weet en wat een ander moet kunnen zien, voelen en begrijpen.

Daar heb jij verantwoordelijkheid voor te nemen.

Misschien heb je helemaal geen stagiair nodig. Misschien heb je iemand nodig die je aankijkt en zegt: dit is wat jij werkelijk komt brengen, dit is waar jij jezelf kleiner maakt en dit is de positie die je hebt in te nemen.

Maar ja, dat kost meer. Niet alleen meer geld, maar vooral meer van jou.

Het kost je je excuses. Het kost je het veilige verhaal dat je nog niet klaar bent. Het kost je de mogelijkheid om marketing buiten jezelf te blijven plaatsen. Het kost je de comfortabele gedachte dat iemand anders verantwoordelijk is voor het feit dat jouw missie nog altijd niet helder zichtbaar is.

Dus zeg je: “Nee, een stagiair is precies wat wij nu nodig hebben. Dat voel ik heel sterk.”

En soms hoor ik dan alleen maar: blablabla.

Niet omdat er iets mis is met stagiairs. Maar omdat jij diep vanbinnen allang weet dat dit niet de weg is.

Hoeveel waarheid zit er in jouw ‘gevoel’?

Ik hoor mensen regelmatig vol overtuiging zeggen: “Nee, dit is echt mijn pad. Dat voel ik heel sterk.”

Maar is dat ook zo?

Of is het de route waarop je het minste risico loopt? De keuze waarbij je niets wezenlijks hoeft los te laten? Het verhaal waarmee je angst kunt blijven vermommen als intuïtie?

We kunnen daar ongelooflijk overtuigend in worden. We kunnen complete levens, bedrijven en spirituele identiteiten bouwen rondom het vermijden van wat we werkelijk te doen hebben. We noemen stilstand rust. We noemen angst een onderbuikgevoel. We noemen uitstel afstemming. We noemen aanpassing volwassenheid. We noemen de veilige tussenoplossing ons pad.

En ondertussen weten we het allang.

Op dit punt kunnen we natuurlijk een discussie beginnen over projectie, perspectief en de vraag of dé waarheid überhaupt bestaat. We kunnen het hebben over jouw waarheid, mijn waarheid en de vrijheid van ieder mens om een eigen werkelijkheid te creëren.

Prima.

Maar wat als die discussie vooral de volgende afslag is waarmee je wegbeweegt van wat er werkelijk wordt geraakt?

Je hoeft mij geen gelijk te geven. Je hoeft mijn waarneming niet onmiddellijk tot jouw waarheid te verklaren. Je hoeft niet te doen wat ik zeg en je hoeft mij over vijf jaar niet te bellen om te vertellen dat ik het toch goed had gezien.

Maar voel eens wat er in je gebeurt wanneer iets wordt uitgesproken.

Komt er boosheid? Verdriet? Weerstand? Een stortvloed aan argumenten? De onmiddellijke behoefte om de boodschapper onderuit te halen? Of komen er tranen, herkenning en misschien zelfs een bijna onaardse Rust, omdat je ineens voelt: iemand ziet mij werkelijk?

Dáár heb je te kijken.

Niet eerst naar de vraag wie er gelijk heeft, maar naar wat er in jou wordt geraakt.

Je kunt voelen wat waarheid is. Punt.

Oneerlijkheid heeft een prijs

Je kunt jarenlang om je Zielspad heen blijven lopen, maar niet zonder prijs.

Je betaalt met je Gezondheid, omdat jouw lichaam uiteindelijk gaat dragen wat jij weigert te erkennen. Je betaalt met je Zielsrust, omdat er diep vanbinnen altijd iets blijft schuren, ook wanneer je aan de buitenkant een uitstekend leven hebt opgebouwd.

En uiteindelijk betaal je misschien wel met je Eerlijkheid.

Iedere keer dat je niet wilt erkennen wat je werkelijk voelt, heb je een nieuw verhaal nodig om je stilstand te verklaren. Nog een reden. Nog een excuus. Nog een overtuigende uitleg waarom je nu werkelijk niet kunt bewegen. Totdat je zo ver van jezelf verwijderd bent geraakt dat je je eigen leugens waarheid bent gaan noemen.

Hoeveel argumenten heb jij inmiddels nodig om je huidige leven aan jezelf te blijven verkopen?

Hoe vaak zeg jij dat iets jouw pad is, terwijl je diep vanbinnen voelt dat het vooral de plek is waar je niets hoeft te riskeren?

En hoeveel van je Gezondheid, Zielsrust en Eerlijkheid ben je bereid daarvoor te blijven betalen?

Radicaal eerlijk, gevolgd door woord en daad

Ik kies er vanaf nu voor om radicaal eerlijk te zijn. Eerst in de energie, daarna in woord en daad.

Dat betekent niet dat ik iedere ongefilterde gedachte bij iemand over de schutting gooi. Het betekent niet dat ik mensen wil vernederen, omverblazen of dwingen mijn waarneming te accepteren. Radicaliteit zonder verantwoordelijkheid is geen eerlijkheid. Het is gewoon lompheid.

Radicaal eerlijk zijn betekent voor mij dat ik benoem wat gezegd heeft te worden, zonder de waarheid kleiner te maken en zonder jou kleiner te maken.

Daarna blijf ik aanwezig.

Ik wijs je op wat ik zie en loop niet weg wanneer het ongemakkelijk wordt. Ik blijf bij de tranen, de ontkenning, de woede, het schrikken en de stilte. Ik hoef je niet te overtuigen, te redden of over jouw pad te duwen. Maar ik ga ook niet langer doen alsof de olifant niet midden in de kamer staat.

Mijn verantwoordelijkheid is om te benoemen wat ik zie. Jouw verantwoordelijkheid is om eerlijk te voelen wat het in jou raakt.

En jij dan?

Voor iedereen die dit opiniestuk instemmend leest en onmiddellijk aan drie andere mensen denkt: ook jij.

Je kunt dit artikel doorsturen naar je collega, je partner, je compagnon of die ondernemer die al jaren om zijn eigen grootsheid heen draait. Je kunt hartstochtelijk toejuichen dat mensen eindelijk eens eerlijk naar zichzelf moeten worden.

Maar waar ben jij nog niet eerlijk naar jezelf?

Waar vertel jij jezelf dat iets jouw pad is, terwijl het vooral de veilige route is? Waar heb jij een prachtig verhaal om je stilstand heen gebouwd? Waar kies jij voor een stagiair, terwijl je weet dat er volwassen leiderschap nodig is? Waar besteed jij jouw verantwoordelijkheid uit? En waar wacht jij nog steeds totdat iemand anders benoemt wat jij allang weet?

Begin vandaag maar eens met eerlijk zijn naar jezelf. Niet morgen, nadat je meer draagkracht hebt ontwikkeld. Niet wanneer de omstandigheden perfect zijn. Niet wanneer je precies weet hoe de hele route eruitziet.

Vandaag.

Erken wat je werkelijk voelt. Erken wat je allang weet. En voel daarna welke actie aan die waarheid gekoppeld heeft te worden.

Toon eens je ballen.

Je bent hier niet voor niets gekomen. Niet om vanaf de zijlijn toe te kijken hoe jouw leven aan je voorbijtrekt.

Maar gewoon op de hoofdpagina.

We hebben Persoonlijke Ontwikkeling tot de heilige graal van het Leven gemaakt. Misschien niet omdat we zo graag willen groeien, maar omdat ontwikkelen soms veiliger is dan daadwerkelijk Creëren.

En om nogmaals de vraag te stellen: weet jij waar je écht bang voor bent?

Ik weet het namelijk.

En ik verklap je vast: het zijn niet de donkere stukken in jezelf die je hebt te ontmoeten.

Ja, oké. Daar zit ook wel angst. Het kan doodeng zijn om jezelf werkelijk aan te kijken. Om te voelen wat je jarenlang hebt weggestopt. Om huilend tegenover iemand te zitten en eindelijk toe te geven wat pijn deed.

Maar dat is niet waar je écht bang voor bent.

Afgelopen week viel er bij mij ineens een kwartje. Of beter gezegd: een miljoen euro. Ik zag iets wat ik jarenlang niet had kunnen zien, juist omdat ik er zelf middenin stond.

Ik zag de plek die ik Creatie had gegeven.

Aan de zijlijn.

Daar stond zij te wachten. Geduldig. Totdat mensen eindelijk klaar zouden zijn met hun persoonlijke ontwikkeling. Totdat ze genoeg geheeld hadden, hun patronen hadden doorbroken, hun trauma’s hadden verwerkt en volledig in hun kracht waren gaan staan.

Alleen: dan kun je lang wachten.

Misschien wel je hele leven.

De heilige graal van onze tijd

De afgelopen decennia hebben we ontzettend veel aandacht besteed aan Persoonlijke Ontwikkeling. En laat ik meteen helder zijn: daar is op zichzelf helemaal niets mis mee.

Het is waardevol om jezelf te leren kennen. Om te onderzoeken waarom je steeds opnieuw dezelfde keuzes maakt. Om oude pijn toe te laten, familiepatronen zichtbaar te maken en verantwoordelijkheid te nemen voor wat er in jou leeft.

Maar ergens onderweg is er iets verschoven.

Persoonlijke Ontwikkeling is niet langer een onderdeel van het Leven. Voor veel mensen is het het middelpunt van het Leven geworden. De bestemming. De heilige graal.

We moeten blijven helen, groeien, verdiepen, loslaten en transformeren. We doen familieopstellingen, ademwerk, ceremonies, retraites, mannengroepen, vrouwengroepen, opleidingen en coachingssessies.

Daarna gaan we nog een laag dieper.

En nog een.

En nog een.

En wanneer we die laag hebben aangekeken, blijkt daaronder natuurlijk weer een nieuwe laag te liggen.

Soms is dat nodig. Soms is er werkelijk iets wat gevoeld, erkend of gerouwd wil worden. Maar persoonlijke ontwikkeling kan ook een eindeloos project worden. Een keurige, maatschappelijk geaccepteerde manier om te blijven oefenen voor het Leven, zonder er ooit helemaal aan te beginnen.

Nog niet helemaal klaar

We kennen de zinnen allemaal.

Eerst wil ik nog wat steviger in mijn schoenen staan. Eerst wil ik leren vertrouwen op mijn intuïtie. Eerst moet ik mijn zichtbaarheid aankijken. Eerst wil ik mijn relatie met geld helen. Eerst moet ik mijn vader, moeder, ex-partner of vorige leven loslaten.

En daarna?

Daarna schrijven we dat boek. Dan maken we dat lied. Dan beginnen we die onderneming. Dan spreken we ons uit. Dan beklimmen we dat podium. Dan delen we eindelijk de visie die al tien jaar in ons leeft.

Maar eerst nog een sessie.

Nog een opleiding.

Nog een retraite.

Nog één blokkade die uit de weg moet.

Het klinkt verantwoordelijk. Bewust. Zorgvuldig. Soms is het dat ook. Maar laten we eerlijk zijn: soms zijn we helemaal niet aan het voorbereiden.

Soms zijn we aan het uitstellen.

Want zolang je nog in ontwikkeling bent, hoef je nog niet werkelijk tevoorschijn te komen. Zolang je aan het helen bent, kun je blijven zeggen dat je nog niet klaar bent. Zolang je in training bent, kan niemand je afrekenen op wat je uiteindelijk in de Wereld zet.

Persoonlijke ontwikkeling kan daarmee een schitterende verstopplek worden.

Een liefdevolle verstopplek. Een diepgaande verstopplek. Een verstopplek met cacao, dekentjes, tissues en een begeleider die precies op het juiste moment vraagt wat je nu in je lichaam voelt.

Maar nog steeds een verstopplek.

Achter gesloten deuren zijn we ontzettend moedig

Wij mensen zijn namelijk helemaal niet zo bang om de diepte in te gaan als we soms denken.

We durven in een mannengroep te vertellen wat we werkelijk voelen. We delen in een vrouwengroep waar we ons voor schamen. We voeren met coaches onderling lange gesprekken over wat er mis is in de wereld, in organisaties en in de coachingsindustrie zelf.

Achter gesloten deuren zijn we vaak ongelooflijk wijs, scherpzinnig en moedig.

Maar zeg het maar eens buiten die ruimte.

Zet het maar eens op papier en druk op publiceren. Maak er maar eens een boek, methode, theatervoorstelling, onderneming, podcast, lied of Beweging van.

Zeg het maar eens voor 100.000 mensen, van wie een groot deel jou niet kent, niet begrijpt en helemaal niet zit te wachten op de waarheid die jij zo liefdevol hebt leren omarmen.

En blijf dan maar eens staan.

Niet alleen zeggen dat je de mening van anderen hebt losgelaten, maar daadwerkelijk de wind van voren krijgen. Verkeerd begrepen worden. Uitgelachen worden. Afgebrand worden. Neergesabeld worden. Persoonlijk aangevallen worden.

Voel dan maar eens wat het met je doet.

Wanneer iemand precies dat ene stuk raakt waarvan jij dacht dat je het allang had geheeld. Wanneer je lichaam verkrampt, je hoofd overuren draait en je het liefst alles verwijdert wat je ooit hebt gemaakt.

Dat is een andere vorm van persoonlijke ontwikkeling.

Niet veilig voorafgaand aan het Leven, maar midden in het Leven.

Wanneer het binnenste een vorm krijgt

Daar begint volgens mij onze werkelijke angst.

Niet wanneer we naar binnen gaan, maar wanneer dat wat we daar gevonden hebben naar buiten wil.

Wanneer een gedachte een tekst wordt. Een gevoel een lied. Een inzicht een methode. Een verlangen een onderneming. Een overtuiging een Stem. Een innerlijk weten een keuze waar anderen iets van mogen vinden.

Wanneer jouw binnenwereld een vorm krijgt, wordt het Echt.

Dan is het niet langer alleen van jou. Dan kunnen anderen het aanraken, beoordelen, afwijzen en verkeerd interpreteren.

Je kunt jarenlang zeggen dat je een schrijver bent. Maar zodra je een boek publiceert, kunnen mensen vinden dat het niet goed geschreven is.

Je kunt voelen dat je een leider bent. Maar zodra je werkelijk gaat leiden, kunnen mensen je arrogant, dominant of ongeschikt vinden.

Je kunt weten dat je een vernieuwende visie hebt. Maar zodra je die visie hardop uitspreekt, kan iemand zeggen dat je volkomen gestoord bent.

En precies daar stokt de Beweging.

Niet omdat we niets te zeggen hebben, maar omdat we heel goed weten wat er kan gebeuren wanneer we het daadwerkelijk zeggen.

Niet omdat we niet kunnen Creëren, maar omdat Creatie zichtbaar maakt wie we zijn.

Stiekem ben je bang voor Creatie

Daar is hij dan.

Het kwartje.

De miljoen euro.

Stiekem ben je bang voor Creatie.

En niet alleen jij. Ik ook. Iedereen.

We zijn bang voor het moment waarop we niet langer kunnen zeggen dat we nog aan het oefenen zijn. Voor het moment waarop dat wat in ons leeft daadwerkelijk handen en voeten krijgt.

We zijn bang voor Expressie. Voor onze eigen Stem. Voor het innemen van ruimte. Voor het maken van iets wat er gisteren nog niet was en waarvoor niemand anders verantwoordelijkheid kan dragen dan wijzelf.

Creatie vraagt niet of je volledig geheeld bent. Creatie vraagt niet of je zeker weet dat iedereen het zal begrijpen. Creatie vraagt niet of je zenuwstelsel iedere denkbare reactie inmiddels kan dragen.

Creatie vraagt of je komt opdagen.

Onvolmaakt. Spannend. Zoekend. Soms twijfelend. Maar aanwezig.

Dat is wat haar zo confronterend maakt. Want Creatie neemt je excuses niet weg door erover te praten. Zij neemt ze weg doordat ze je uitnodigt om te beginnen.

Ik had Creatie op de verkeerde plek gezet

Dat was mijn persoonlijke realisatie.

Ik had Creatie jarenlang ondergeschikt gemaakt aan Persoonlijke Ontwikkeling. Eerst moest iemand zichzelf leren kennen. Eerst moesten blokkades worden opgelost. Eerst moest er rust, vertrouwen en veiligheid ontstaan.

Daarna zou Creatie vanzelf volgen.

Maar zo werkt het niet.

Creatie volgt niet automatisch wanneer jij maar genoeg aan jezelf hebt gewerkt. Je kunt twintig jaar lang jezelf onderzoeken en nog steeds geen stap zetten. Je kunt precies weten waar jouw angst vandaan komt en haar toch iedere dag gehoorzamen.

Je hoeft niet eerst volledig vrij te zijn om te Creëren.

Je wordt vrijer dóór te Creëren.

Je begint. Je komt jezelf tegen. Je voelt angst, schaamte, twijfel en oude pijn. Je kijkt ernaar, neemt verantwoordelijkheid en gaat verder.

Je Creëert.

Je ontwikkelt.

Je Creëert verder.

Niet andersom.

Zet Creatie centraal

Daar zit voor mij de fundamentele omkering.

Persoonlijke Ontwikkeling is niet het doel van ons bestaan. Zij is dienstbaar aan de Beweging die het Leven van ons vraagt.

Wij zijn hier om te Creëren. Met elkaar. Voor elkaar. Door elkaar heen. Vanuit onze Essentie. Vanuit d’Oorsprong. Vanuit dat stille punt in ons dat vaak allang weet wat er gemaakt, gezegd, gebouwd of in Beweging gebracht wil worden.

Persoonlijke ontwikkeling hoort daarbij. Natuurlijk. Maar zij hoeft niet op de troon te zitten.

Zet Creatie centraal.

Dan verschijnt jouw ontwikkeling precies op het moment waarop je haar nodig hebt. Wanneer je zichtbaar wordt en afwijzing ontmoet. Wanneer je gaat leiden en jouw verhouding tot macht tegenkomt. Wanneer je geld vraagt en ontdekt welke overtuigingen daaronder liggen. Wanneer je jouw Stem gebruikt en voelt hoe spannend het is om niet door iedereen aardig gevonden te worden.

Dat is ontwikkeling met een richting.

Niet eindeloos aan jezelf werken omdat er altijd wel iets te vinden is, maar jezelf ontmoeten in dienst van wat jij hier te brengen hebt.

De Coach is niet het middelpunt

En ja, dit is ook een stevige spiegel naar de coachingswereld.

Naar coaches, trainers, therapeuten, begeleiders en spaceholders. Naar iedereen die van Persoonlijke Ontwikkeling zijn of haar vak heeft gemaakt.

We zijn gaan geloven dat de ontwikkeling van de mens centraal hoort te staan. Daardoor blijven we vragen wat iemand nog heeft te helen, welke blokkade hem tegenhoudt, welk patroon zij moet doorbreken en welke wond er nog aandacht nodig heeft.

Maar misschien hebben we vaker een andere vraag te stellen.

Wat heb jij te Creëren?

Wat vraagt het Leven op dit moment van jou? Welke waarheid wil door jou worden uitgesproken? Welke Beweging heb jij te maken? Wat wil er via jou geboren worden? En wat kom je tegen wanneer je daar vandaag werkelijk mee begint?

Dat verandert de rol van de Coach.

De Coach staat niet langer centraal. Het proces staat niet centraal. Zelfs het helen staat niet centraal.

De Coach wordt dienstbaar aan Creatie.

Aan de Beweging die het Leven van iemand vraagt.

Niet door iemand eindeloos voor te bereiden op het Leven, maar door hem te helpen er middenin te gaan staan. Door te maken, te spreken, te proberen, te falen, te leren en opnieuw te Creëren.
Misschien ben je bang voor jezelf

Misschien zijn we dus niet werkelijk bang voor onze schaduw. Misschien zijn we bang voor wat er gebeurt wanneer ons Licht in Beweging komt.

Voor onze eigen Stem. Onze eigen Kracht. Onze eigen Expressie. Voor het moment waarop we niet langer alleen weten wie we zijn, maar het ook daadwerkelijk laten zien.

Want zodra jij Creëert, kan de Wereld op jou reageren.

En misschien is dat precies de bedoeling.

Niet omdat iedere reactie waar is. Niet omdat je ieder oordeel serieus moet nemen. Maar omdat het Leven niet bedoeld is om uitsluitend in een veilige binnenwereld plaats te vinden.

Het wil door jou heen bewegen.

Het wil een vorm krijgen.

Het wil geleefd worden.

Wanneer je bang bent voor Creatie, ben je misschien bang voor de Creator in jezelf. Voor het deel van jou dat allang weet dat je niet hier bent om eeuwig te blijven oefenen.

Dus ik vraag je niet welke laag je nog dieper hebt aan te kijken.

Ik vraag je iets anders:

Wat heb jij te Creëren?

 

Wat draag jij… dat nooit van jou is geweest?

Deze vraag opent de deur naar de volgende fase in jouw reis als mannencoach, leider en ondernemer met een missie.

In deze video deel ik de inzichten die de afgelopen jaren mijn eigen manier van begeleiden fundamenteel hebben veranderd. Over draagkracht. Over volwassen begeleiderschap. Over gezond ondernemerschap. En over de subtiele manieren waarop de mind zichzelf saboteert.

Misschien ligt jouw volgende stap in het neerleggen van wat nooit van jou is geweest.

Want precies daar ontstaat ruimte

Ruimte om aanwezig te zijn.
Ruimte om jezelf te dragen.
Ruimte voor een diepere ontmoeting met de ander.
Ruimte voor een onderneming die een natuurlijke uitdrukking wordt van wie jij bent.

⸻

Voor mannencoaches die voelen dat hun grootste ontwikkeling begint bij henzelf.

Heb je de video al bekeken?

Mocht je hem nog niet hebben gezien, bekijk hem dan eerst hieronder:

Heb je de video al wel bekeken?

Mooi.

Dan wil ik je graag meenemen in een inzicht dat pas ná het opnemen van de video ontstond.

In de video heb ik het over de spanning die ontstaat wanneer een creatie de wereld mag ontmoeten. Over de ondernemer die blijft bouwen, blijft perfectioneren en het moment van delen steeds opnieuw uitstelt. Maar ook over de fase daarna. Wanneer je jouw creatie wél deelt en de werkelijkheid begint te antwoorden. Wanneer mensen enthousiast zijn. Of juist niet. Wanneer er kritiek komt. Wanneer anderen met jouw idee aan de haal gaan. En wanneer je jezelf voortdurend de vraag mag stellen: Blijf ik trouw aan de oorspronkelijke bedoeling van mijn creatie? Of is deze feedback juist bedoeld om haar verder te laten groeien?

Dat spanningsveld stond centraal in de video.

Maar terwijl ik hem later terugkeek, gebeurde er iets bijzonders.

Ik realiseerde me ineens dat ik maar de helft van het verhaal had verteld.

Want er bestaat nog een tweede valkuil.

Misschien zie ik die tegenwoordig zelfs vaker.

Niet het eindeloos vasthouden van een creatie.

Maar het veel te vroeg delen ervan.

Wanneer een idee nog geen grond heeft

We leven in een tijd waarin snelheid bijna vanzelfsprekend is geworden.

Je krijgt een idee.

Je bouwt een pagina.

Je zet hem online.

En de volgende dag ben je alweer bezig met iets nieuws.

Op het eerste gezicht lijkt dat daadkracht. Alsof je niet blijft hangen in perfectionisme, maar juist snel in beweging komt. Toch vraag ik me steeds vaker af of daar niet iets anders onder schuilgaat.

Want wat gebeurt er wanneer een idee nog nauwelijks bij jou geland is en je het al de wereld in brengt?

Wat gebeurt er wanneer een creatie nog zo pril is dat zij eigenlijk nog geen wortels heeft kunnen vormen?

Ik denk dat veel ondernemers dat herkennen.

Er komt een ingeving.

Een inspirerend gesprek.

Een mooi inzicht.

En vrijwel direct ontstaat de behoefte om het te delen.

Niet morgen.

Niet volgende week.

Vandaag.

Alsof de wereld er onmiddellijk iets van moet vinden.

Alsof de waarde van een idee pas ontstaat wanneer iemand anders bevestigt dat het een goed idee is.

Maar misschien vraagt een creatie juist eerst iets heel anders.

Misschien vraagt zij eerst om stilte.

De bedding van een creatie

Steeds vaker zie ik een creatie als iets dat bij je aanklopt.

Niet als iets wat jij bedenkt.

Maar als iets wat jou tijdelijk wordt toevertrouwd.

En zoals alles wat nieuw leven ontvangt, vraagt ook een idee om een periode van bescherming.

Niet omdat het kwetsbaar is.

Maar omdat het nog aan het landen is.

Omdat jij degene bent die het eerst mag leren kennen.

Die bedding is belangrijk.

Niet om eindeloos te blijven ontwikkelen.

Niet om perfectionisme goed te praten.

Maar omdat er een wezenlijk verschil bestaat tussen een idee hebben en een idee werkelijk belichamen.

Sommige inzichten begrijp je binnen een minuut.

Het kan maanden duren voordat je ze werkelijk bent gaan leven.

En misschien geldt precies hetzelfde voor een creatie.

Misschien hoeft zij niet alleen gemaakt te worden.

Misschien wil zij eerst door jou gedragen worden.

Wanneer je jezelf te vroeg terugtrekt

Ik denk namelijk dat er nog iets anders gebeurt wanneer we een creatie te snel met de wereld delen.

We zeggen vaak dat we openstaan voor feedback. Dat we benieuwd zijn naar wat anderen ervan vinden. Dat we samen willen creëren. En natuurlijk kan de blik van een ander ontzettend waardevol zijn. Soms ziet iemand precies datgene wat jij zelf nog niet kon zien en wordt een creatie er daadwerkelijk mooier van.

Maar dat is iets anders dan een creatie te vroeg uit handen geven.

Want wanneer een idee nog nauwelijks bij jezelf is geland en je het al aan de buitenwereld aanbiedt, ontstaat er iets subtiels. De creatie heeft nog geen eigen stevigheid. Ze heeft nog geen wortels. En daardoor krijgt iedere mening direct gewicht. Niet omdat die mening per se waar is, maar omdat jij zelf nog niet volledig verbonden bent met datgene wat via jou de wereld in wil komen.

Langzaam verschuift het middelpunt.

Je bent niet langer aan het luisteren naar de oorspronkelijke impuls.

Je bent aan het luisteren naar de reacties.

En voor je het weet wordt jouw creatie een optelsom van verwachtingen, adviezen en goedbedoelde meningen. Er blijft misschien nog steeds iets moois over, maar ergens onderweg is de oorspronkelijke bezieling verdwenen.

Niet omdat anderen haar hebben afgepakt.

Maar omdat jij haar te vroeg uit handen hebt gegeven.

De behoefte aan bevestiging

Steeds vaker vraag ik me af of dit werkelijk over snelheid gaat.

Of gaat het over vertrouwen?

Misschien delen we sommige ideeën helemaal niet zo snel omdat we enthousiast zijn.

Misschien delen we ze zo snel omdat we nog niet durven vertrouwen op onze eigen waarneming.

Dan wordt de buitenwereld onbewust degene die moet bevestigen dat wat wij voelen werkelijk klopt.

• “Wat vinden jullie?”
• “Zou dit iets zijn?”
• “Zien jullie hier potentie in?”

Het lijken onschuldige vragen.

Maar soms zit er iets heel anders onder.

Alsof we de verantwoordelijkheid voor onze eigen creatie alvast een beetje willen verdelen.

Wanneer de reacties positief zijn, durven we verder.

Blijven ze uit, dan verdwijnt het idee vaak net zo snel als het gekomen is.

En juist dat fascineert me.

Want misschien is de vraag helemaal niet of de wereld jouw idee begrijpt.

Misschien is de eerste vraag veel eenvoudiger.

Ben jij bereid om zelf volledig achter jouw idee te blijven staan, ook wanneer nog niemand anders dat doet?

Een subtiele vorm van afwezigheid

Tijdens het schrijven van dit artikel viel me ineens iets op.

Ik dacht altijd dat uitstel de grootste vorm van afwezigheid was.

Dat de ondernemer die blijft bouwen en nooit lanceert, degene is die de ontmoeting ontwijkt.

Maar inmiddels zie ik dat hetzelfde ook aan de andere kant kan gebeuren.

Je kunt een creatie eindeloos vasthouden.

Je kunt haar ook veel te vroeg weggeven.

In beide gevallen verlaat je de ontmoeting.

Alleen op een andere manier.

De één durft de werkelijkheid niet binnen te laten.

De ander stapt zelf te vroeg uit de werkelijkheid.

Want wanneer iedereen mag bepalen wat jouw idee moet worden, hoef jij uiteindelijk nergens meer volledig voor te staan.

Als het een succes wordt, was het een gezamenlijk idee.

Als het mislukt, lag het misschien aan de adviezen, de markt of de timing.

Maar ergens onderweg ben jij zelf verdwenen.

En misschien is dát wel de diepste laag die ik de afgelopen dagen ontdekte.

Niet dat we bang zijn om onze creaties te delen.

Maar dat we soms bang zijn om werkelijk eigenaar te blijven van datgene wat via ons geboren wil worden.

De ontmoeting begint niet met de wereld

Misschien is dat wel het grootste inzicht dat deze hele gedachtegang mij heeft gebracht.

We denken vaak dat een creatie de wereld ontmoet op het moment dat we haar publiceren.

Wanneer het boek verschijnt.

Wanneer de website live gaat.

Wanneer het programma online staat.

Wanneer de eerste klant zich aanmeldt.

Maar volgens mij begint die ontmoeting veel eerder.

Zij begint op het moment dat een idee bij jou aanklopt.

Vanaf dat moment ontstaat er eigenlijk al een relatie.

De vraag is alleen: durf je daarin aanwezig te blijven?

Niet om het idee meteen groter te maken.

Niet om het zo snel mogelijk te verkopen.

Maar om werkelijk te ontdekken wat het van je vraagt.

Want iedere creatie verandert onderweg.

Niet omdat de buitenwereld haar verandert.

Maar omdat jij haar steeds beter leert begrijpen.

Dat is iets heel anders.

De maker vormt de creatie. De creatie vormt de maker.

Ik denk dat we vaak geloven dat wij onze creaties maken.

En natuurlijk is dat ook zo.

Wij schrijven het boek.

Wij bouwen het programma.

Wij ontwikkelen het merk.

Maar tegelijkertijd gebeurt er nog iets.

De creatie begint ook ons te vormen.

Een boek vraagt iets van de schrijver.

Een bedrijf vraagt iets van de ondernemer.

Een missie vraagt iets van degene die haar wil leven.

Misschien is dat wel waarom sommige ideeën niet direct gerealiseerd willen worden.

Niet omdat de tijd nog niet rijp is.

Maar omdat de maker nog mag groeien in datgene wat de creatie straks van hem of haar vraagt.

Ik zie dat regelmatig gebeuren.

Iemand voelt haarfijn wat hij te brengen heeft.

Maar leeft het zelf nog nauwelijks.

En misschien is dat helemaal geen probleem.

Misschien is dat juist de uitnodiging.

Niet om sneller zichtbaar te worden.

Maar om eerst zelf steeds meer samen te vallen met datgene wat je wilt uitdragen.

Want uiteindelijk voelt een ander niet alleen wat je zegt.

Mensen voelen vooral vanuit welke plek je spreekt.

Misschien is dát de werkelijke kunst

Daardoor kijk ik inmiddels ook anders naar loslaten.

Loslaten klinkt alsof je afscheid neemt.

Alsof jouw werk erop zit.

Maar misschien is dat helemaal niet wat er gebeurt.

Misschien nodig je jouw creatie simpelweg uit tot een volgende ontmoeting.

Eerst ontmoette zij jou.

Daarna ontmoette jij haar.

En pas daarna mag zij de wereld ontmoeten.

Dat vraagt iets anders dan controle.

Maar ook iets anders dan afstand.

Het vraagt aanwezigheid.

De bereidheid om dichtbij te blijven terwijl jouw creatie haar eigen weg begint te vinden.

Niet iedere opmerking hoeft gevolgd te worden.

Niet iedere weerstand hoeft opgelost te worden.

Niet iedere enthousiaste reactie betekent dat je van koers moet veranderen.

Soms vraagt een creatie juist om iemand die rustig blijft staan.

Die blijft luisteren.

Niet naar alle stemmen om zich heen.

Maar naar de oorspronkelijke beweging waarmee zij ooit begon.

Een uitnodiging

Misschien is dat uiteindelijk wel de vraag die ik aan iedere ondernemer zou willen stellen.

Niet:

“Wanneer ga je eindelijk lanceren?”

En ook niet:

“Waarom luister je niet beter naar je doelgroep?”

Maar een veel eenvoudigere vraag.

Ben jij nog aanwezig bij datgene wat via jou de wereld in wil komen?

Of ben je onderweg blijven hangen in perfectionisme?

Ben je juist te vroeg uit het proces gestapt?

Of laat je inmiddels vooral anderen bepalen wat jouw creatie zou moeten zijn?

Misschien vraagt een creatie helemaal niet in de eerste plaats om meer strategie.

Misschien vraagt zij om een maker die bereid is aanwezig te blijven.

Vanaf het eerste idee…

Tot het moment waarop de wereld antwoord begint te geven.

En misschien ontdek je dan iets bijzonders.

Dat de kunst van creëren uiteindelijk nooit alleen over creëren ging.

En ook niet over loslaten.

De werkelijke kunst is aanwezig blijven in iedere ontmoeting.

Met het idee.

Met jezelf.

En uiteindelijk met de wereld.

Waarom ik weer veel coaches ben gaan volgen

De laatste tijd ben ik weer veel coaches, leraren en bewustzijnsbrengers gaan volgen. Niet omdat ik opnieuw op zoek ben naar antwoorden. Ook niet omdat ik mezelf met hen wil vergelijken. En eerlijk gezegd ook niet om simpelweg content te consumeren.

Er speelt iets anders.

Ik merk dat mijn aandacht vanzelf uitgaat naar de manier waarop mensen hun inzichten delen. Niet alleen wat ze zeggen, maar vooral vanuit welke laag ze spreken. Welke werkelijkheid proberen ze zichtbaar te maken? Welk deel van het landschap laten ze zien? En misschien nog belangrijker: welk deel blijft onbedoeld buiten beeld?

Dat is op dit moment precies waar mijn aandacht naartoe beweegt. Niet omdat ik daarvoor kies, maar omdat het samenvalt met wat het leven momenteel van mij lijkt te vragen.

Tijdens het schrijven van ZIJN. Vanuit d’Oorsprong. ontdekte ik steeds vaker dat verschillende perspectieven tegelijkertijd waar kunnen zijn. Wetenschap, psychologie, filosofie, religie en spiritualiteit beschrijven vaak hetzelfde landschap vanuit een andere invalshoek. Het probleem ontstaat meestal niet doordat een perspectief onwaar is. Het ontstaat wanneer we vergeten dat het slechts een deel van het geheel zichtbaar maakt. Dan verwarren we de kaart met het landschap. Dat besef heeft mijn manier van luisteren voorgoed veranderd.

Luisteren naar wat níét gezegd wordt

Juist daarom luister ik tegenwoordig anders dan vroeger.

Ik luister niet meer alleen naar de inhoud van een boodschap. Ik luister ook naar wat er níét gezegd wordt. Niet om fouten te zoeken, maar om te ontdekken waar een boodschap nog vollediger zou kunnen worden.

Vrijwel alle informatie die ik zie langskomen klopt. Sterker nog, vaak vind ik haar inspirerend en waardevol. Toch voel ik soms dat er iets ontbreekt. Niet omdat de boodschap onjuist is, maar omdat een nuance ontbreekt. En juist die nuance bepaalt vaak hoe een boodschap uiteindelijk landt.

We leven in een tijd waarin krachtige quotes, korte video’s en inspirerende uitspraken zich razendsnel verspreiden. Dat is prachtig. Tegelijkertijd draagt iedere vereenvoudiging een risico in zich. Een waarheid die haar context verliest, kan gemakkelijk een eigen leven gaan leiden. Niet omdat de zender dat zo bedoelt, maar omdat de ontvanger de ontbrekende delen onbewust zelf aanvult.

Niet corrigeren, maar aanvullen

Ik voel dat daar een belangrijk deel van mijn eigen missie ligt. Niet om mensen te corrigeren. Niet om overal aan te wijzen wat niet klopt. En zeker niet om een soort spirituele politieagent te worden die voortdurend op zoek is naar onvolkomenheden.

Sterker nog, wanneer ik zelf niet lekker in mijn vel zit, herken ik die neiging ook in mezelf. Dan kijk ik sneller vanuit oordeel dan vanuit nieuwsgierigheid.

Maar wanneer er ontspanning is, gebeurt er iets heel anders. Dan ontstaat er ruimte om zacht te kijken. Dan gaat het niet langer over goed of fout. Dan gaat het over volledigheid.

Wanneer een verlangen een vlucht wordt

Onlangs zag ik een bericht waarin iemand mensen uitnodigde hun aandacht uitsluitend te richten op datgene wat zij willen creëren. Ik begreep precies wat ermee bedoeld werd. En ergens is het ook waar.

Onze aandacht heeft invloed. Maar tegelijkertijd voelde ik dat er iets ontbrak.

Niet dat de boodschap verkeerd was, maar omdat deze onbedoeld ook iets anders kan oproepen. Namelijk dat alles wat zich op dit moment aandient misschien beter niet gevoeld kan worden. Dat verdriet een lagere frequentie is. Dat onzekerheid zo snel mogelijk opgelost moet worden. Dat je eerst in een hogere vibratie moet komen voordat het leven werkelijk kan beginnen.

En precies daar begint voor mij een veel interessanter onderzoek.

Hoe vaak zijn onze verlangens eigenlijk een subtiele manier om weg te bewegen van wat het leven ons nú laat zien?

Hoe vaak proberen we een hogere staat van bewustzijn te bereiken omdat we onze huidige staat onbewust veroordelen?

Hoe vaak gebruiken we spiritualiteit om ons beter te voelen, terwijl het leven ons misschien juist uitnodigt om volledig aanwezig te zijn bij hoe we ons nu voelen?

Dat zijn geen conclusies. Het zijn vragen die ik mezelf de afgelopen jaren steeds vaker ben gaan stellen.

Ook spiritualiteit kan een ontsnappingsroute worden

Ik houd van meditatie. Ik houd van ademwerk. Ik houd van stilte. Ze hebben allemaal een belangrijke plek in mijn leven. Maar ook daarin ontdekte ik een subtiele valkuil.

Hoe vaak beginnen we de dag met de gedachte dat we eerst moeten mediteren, eerst onze energie moeten verhogen of eerst in de juiste frequentie moeten komen?

En hoe zelden stellen we de tegenovergestelde vraag:

• Waarom ben ik eigenlijk niet gewoon vanuit die gewenste staat wakker geworden?
• Wat probeert mijn lichaam mij vanochtend misschien te vertellen?
• Wat wil er vandaag werkelijk door mij heen gevoeld worden?

Niet iedere onrust is een fout. Niet ieder zwaar gevoel vraagt om reparatie. Soms vraagt het leven eenvoudig om onze volledige aanwezigheid.

Aanwezigheid is geen techniek

Misschien is dat wel één van de belangrijkste verschuivingen die tijdens het schrijven van mijn boek heeft plaatsgevonden. Jarenlang dacht ik dat aanwezigheid betekende dat je je aandacht bewust richt op het huidige moment.

Totdat ik ontdekte dat aanwezigheid iets veel subtielers is. Aanwezigheid ontstaat wanneer jouw aandacht samenvalt met datgene wat zich werkelijk door jou heen wil ontvouwen.

Soms is dat stilte. Soms een intens gesprek. Soms een vergadering. Soms verdriet. Soms ondernemen. Soms juist niets.

Niet de vorm bepaalt de kwaliteit van bewustzijn. De afstemming bepaalt de kwaliteit van bewustzijn.

Toen ik dat inzag veranderde mijn kijk op afleiding. Afleiding is niet simpelweg dat je gedachten ergens anders zijn. Soms is wat we ‘afleiding’ noemen juist precies datgene waar het leven ons naartoe beweegt. Want wat het leven van je vraagt, is niet per definitie hetzelfde als wat de wereld van je vraagt, of wat verwachtingen en sociaal wenselijke omstandigheden van je vragen.

Het vraagt om onderscheidingsvermogen om dat verschil te leren herkennen. En tegelijk is dat onderscheid niet altijd helder. Soms weet je het simpelweg niet: is dit nu een vlucht, of juist een beweging die klopt?

Daar komt nog iets bij. Het ego, met zijn eigen overtuigingen, is vaak verrassend vaardig in het vinden van overtuigende argumenten om zijn keuzes te rechtvaardigen. Het kan moeiteloos onderbouwen waarom iets precies de juiste stap is, en waarom iets anders op dit moment minder passend zou zijn.

Maar een sluitende redenering betekent niet automatisch dat je de meest waarachtige keuze hebt gemaakt.

Dat inzicht bracht mij uiteindelijk juist meer zachtheid. Minder behoefte om alles direct te duiden. Meer ruimte om te blijven luisteren.

Bewustzijn was opeens geen project meer, maar een relatie met het leven zelf.

De verantwoordelijkheid van de zender

Vaak hoor ik mensen zeggen dat het uiteindelijk aan de ontvanger is wat hij met informatie doet. Daar zit veel waarheid in.

Ieder mens blijft verantwoordelijk voor zijn eigen interpretatie. Maar daarmee is niet alles gezegd. Ook de zender draagt verantwoordelijkheid en heeft in zekere mate invloed op hoe iets landt bij een ander.

Een nuance nodigt uit tot nuance. Een open vraag nodigt uit tot onderzoek. Een absolute uitspraak nodigt eerder uit tot direct voor waarheid aannemen of verwerpen. Net hoe ontvankelijk iemand is en hoe krachtig iemand in zijn leiderschap staat.

Juist daarom probeer ik steeds vaker niet alleen te zeggen wat waar is, maar ook te duiden vanuit welke laag iets waar is en waar de grenzen van dat perspectief liggen.

Niet om mensen aan het twijfelen te brengen, maar om hen nieuwsgierig en open-minded te houden.

De uitnodiging

Misschien is dat uiteindelijk ook de uitnodiging van ZIJN. Vanuit d’Oorsprong. Niet om steeds nieuwe waarheden te verzamelen, maar om steeds vollediger te leren kijken.

Niet alles wat we horen hoeft onmiddellijk geloofd of verworpen te worden. Soms is de meest liefdevolle vraag eenvoudig:

Wat ontbreekt er nog?

Misschien gaat bewuste aanwezigheid uiteindelijk helemaal niet over minimaal twintig minuten meditatie per dag. Misschien gaat dit over de kwaliteit waarmee je ieder moment ontmoet.

Waar voed je je dagelijks mee? Welke verhalen geloof je nog? Welke verlangens brengen je werkelijk dichter bij jezelf? En welke verlangens zijn misschien een elegante manier geworden om weg te bewegen van wat het leven je nu wil laten zien?

Waar spreekt angst nog harder dan je innerlijke wijsheid? Waar laat een ideaalbeeld je kijken naar wie je zou moeten zijn, waardoor je niet meer volledig aanwezig bent bij wie je op dit moment bent?

Steeds vaker merk ik dat juist die vragen mij helpen aanwezig te blijven. Niet onderweg naar een betere versie van mezelf, maar steeds opnieuw beschikbaar voor datgene wat het leven vandaag door mij heen wil leven.

Misschien begint wijsheid niet bij het verzamelen van steeds meer waarheden, maar bij het besef dat niet alles wat klopt, compleet is.

Nu in de pre-order, vanaf 21 september op de deurmat

Zijn. Vanuit d’Oorsprong. Vijf jaar na mijn eerdere boek Word de Creator die je altijd al was, ontstond er opnieuw ruimte. Niet om een nieuwere waarheid te schrijven, maar om bestaande waarheden vollediger met elkaar te verbinden.

Geen nieuw systeem. Geen nieuwe methode. Geen nieuwe overtuiging. Wel een uitnodiging om voorbij de losse perspectieven te kijken en opnieuw te ontdekken wat er zichtbaar wordt wanneer niet meer uitgesloten hoeft te worden. Misschien is wijsheid uiteindelijk niet het verzamelen van steeds meer inzichten, maar het herkennen dat niet alles wat klopt, compleet is.

Reserveer jouw exemplaar⭐

In de wereld van persoonlijke ontwikkeling noemen we iets al gauw projectie.

Daar zit veel waarheid in. We kleuren de werkelijkheid voortdurend met onze eigen ervaringen, overtuigingen en conditioneringen. Wat we zien, is zelden alleen de ander; het is altijd ook een weerspiegeling van de manier waarop wij naar de wereld kijken.

Toch kwam er de afgelopen dagen een nuance bij mij binnen die voor mij een wereld van verschil maakt. Misschien projecteren we niet alleen onze schaduw. Misschien projecteren we ook ons potentieel.

Wanneer iemand je diep raakt

Soms ontmoet je iemand die iets in beweging brengt. Je kunt niet precies uitleggen waarom, maar er gebeurt iets. Je voelt bewondering, verwondering of misschien zelfs ontzag. Er is iets aan die persoon dat je diep raakt.

Je zou kunnen zeggen dat de ziel haar eigen verlangen herkent in vervulde staat. Ze ziet niet alleen de ander. Ze ziet een mogelijkheid van zichzelf. Alsof ze zichzelf vooruit herkent.

Dat is een wezenlijk andere manier van kijken dan wanneer we projectie uitsluitend verbinden aan onverwerkte pijn of oude patronen. Misschien is het juist daarom dat sommige ontmoetingen zoveel in ons losmaken. Niet omdat de ander iets doet, maar omdat hij of zij iets belichaamt wat wij diep van binnen herkennen.

Twee brillen, dezelfde werkelijkheid

Vanaf dat moment ontstaat er een keuze.

Kijken we vanuit onze essentie, dan wakkert die ontmoeting iets aan. Er ontstaat nieuwsgierigheid, inspiratie en een stille vorm van moed. Alsof er van binnen iets zegt: ook dit leeft in mij.

De ander wordt dan geen maatstaf, maar een herinnering. Niet aan wie je ooit zou moeten worden, maar aan wat er in wezen altijd al in je aanwezig was en nu om expressie vraagt.

Kijken we daarentegen door de bril van onze conditionering, dan kan precies dezelfde ontmoeting iets heel anders oproepen. Irritatie, weerstand, jaloezie, afgunst of de behoefte om de ander kleiner te maken. Niet omdat de ander iets verkeerd doet, maar omdat zijn aanwezigheid zichtbaar maakt wat wij zelf nog niet volledig durven te leven.

De buitenwereld is dezelfde. Alleen de bril waardoor we kijken verandert.

De bron van onze waarneming

Juist datgene wat in onszelf tot wasdom wil komen, kan onze waarneming van de buitenwereld kleuren. Wat we vervolgens zien als irritatie, weerstand of oordeel, zegt dan minstens zoveel over de waarnemer als over datgene wat wordt waargenomen.

Dat betekent overigens niet dat iedere waarneming een projectie is. Soms zien we werkelijk dat iemand zichzelf overschreeuwt. Dat woorden en aanwezigheid niet met elkaar overeenkomen. Dat iemand iets probeert te compenseren wat nog niet volledig belichaamd is.

Maar precies dezelfde conclusie kan ook voortkomen uit projectie.

Daarom is niet de vraag wat je ziet het meest interessant. De belangrijkere vraag is: vanuit welke laag kijk je?

Waarnemen is namelijk niet hetzelfde als zien. Twee mensen kunnen naar exact dezelfde situatie kijken en toch een totaal andere werkelijkheid ervaren. Niet omdat de feiten verschillen, maar omdat de betekenis die eraan wordt gegeven vanuit een andere innerlijke laag ontstaat.

De ziel of de conditionering

Misschien is dat wel de diepere uitnodiging.

Wanneer iemand je raakt, hoef je jezelf niet direct af te vragen wat je van die persoon vindt. Een interessantere vraag is misschien:

Wat probeert deze ontmoeting in mij wakker te maken?

Misschien zie je geen arrogante leider. Misschien zie je geen concurrent. Misschien zie je geen irritante collega. Misschien zie je een deel van jezelf dat al veel langer verlangt om geleefd te worden.

Vanuit de ziel ontstaat inspiratie. De ziel herkent iets wat zij zelf wil belichamen. Vanuit de conditionering ontstaat vergelijking. Dan wordt dezelfde ontmoeting een aanleiding voor kritiek, weerstand of zelftwijfel.

Misschien ligt de werkelijke uitnodiging dus niet in het analyseren van de ander, maar in het onderzoeken van jezelf. Niet om iedere waarneming weg te zetten als projectie, maar om nieuwsgierig te worden naar de bron van waaruit je waarneemt.

Misschien hebben we projectie te beperkt begrepen

Misschien hebben we het begrip projectie jarenlang te eenzijdig bekeken. Alsof projectie uitsluitend gaat over onze schaduw.

Wat als we óók ons potentieel projecteren?

Wat als de mensen die ons het diepst raken niet alleen laten zien waar we nog pijn dragen, maar juist ook wie we in wezen al zijn? Wat als onze ziel soms al herkent wat onze persoonlijkheid nog niet volledig durft te leven?

Die gedachte laat mij sindsdien niet meer los.

Misschien herkent de ziel zichzelf vooruit.

Niet als iemand anders. Niet als een ideaalbeeld dat buiten haar ligt. Maar als een herinnering aan wat in haarzelf al aanwezig is en wacht om volledig geleefd te worden.

Dan wordt een ontmoeting met een ander veel meer dan een spiegel van onze schaduw. Ze wordt een uitnodiging om ons eigen potentieel serieus te nemen.

Misschien is dat wel de mooiste spiegel die een mens je kan geven.

Niet jouw schaduw, maar jouw nog ongeleefde potentieel.

Misschien is dit wel de vraag die onder vrijwel alles ligt.

• Onder leiderschap
• Onder ondernemerschap
• Onder persoonlijke ontwikkeling
• Onder geloof
• Onder relaties

Wie is eigenlijk de eigenaar van jouw leven?

Het lijkt een eenvoudige vraag. Tot je ontdekt hoe vaak we die verantwoordelijkheid ongemerkt uit handen geven.

Aan systemen. Aan omstandigheden. Aan onze partner. Aan onze werkgever. Aan een coach. Aan een boek. Aan een geloof. Aan onze overtuigingen. Aan onze angsten.

Of simpelweg aan de verwachting dat iemand anders ons zal vertellen wat de juiste volgende stap is.

De werknemer die wacht

Jaren geleden viel me iets op binnen organisaties.

Sommige medewerkers wachten bijna een volledig jaar op hun beoordelingsgesprek om te horen hoe ze functioneren. En wanneer er dan feedback komt, voelt dat soms als een verrassing. Soms zelfs als onrecht.

• “Waarom hoor ik dit nu pas?”
• “Waarom is dit nooit eerder gezegd?”
• “Waarom wist ik dit niet?”

Op zichzelf begrijpelijke reacties. Maar zelden wordt de vraag gesteld:

• Waarom heb ik het zelf niet eerder opgehaald?
• Waarom heb ik niet tussentijds gevraagd hoe het gaat?
• Waarom heb ik niet onderzocht waar ik sta?
• Waarom wachtte ik op een beoordeling om te ontdekken hoe ik functioneer?

Daar ontstaat iets interessants. Want op papier ben je misschien werknemer. Maar in werkelijkheid ben jij de eigenaar van jouw functie.

Niet van het bedrijf. Niet van de visie. Niet van de koers. Maar wel van jouw rol daarin. En zodra je dat werkelijk gaat voelen, verandert er iets.

Dan wacht je niet meer af. Dan ga je ophalen. Dan ga je onderzoeken. Dan neem je verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van jouw bijdrage.

Niet omdat iemand het van je vraagt. Maar omdat het jouw werk is. Jouw verantwoordelijkheid. Jouw speelveld.

Een functieprofiel is dood papier

Een functieprofiel is uiteindelijk niet meer dan een verzameling woorden.

• Taken
• Verantwoordelijkheden
• Verwachtingen

Maar woorden brengen niets tot leven. Mensen doen dat.

• De medewerker die initiatief neemt
• De medewerker die meedenkt
• De medewerker die verantwoordelijkheid voelt voor het geheel
• De medewerker die niet alleen uitvoert, maar eigenaarschap neemt

Daar ontstaat het verschil tussen voldoen aan verwachtingen en verwachtingen overtreffen. Daar ontstaat bezieling. Daar ontstaat vakmanschap. Daar ontstaat leven.

En misschien geldt precies hetzelfde voor het leven zelf.

Leef je jouw leven of wacht je erop?

Want wat ik binnen organisaties zie, zie ik ook daarbuiten.

Mensen wachten. Op een teken. Op zekerheid. Op toestemming. Op bevestiging. Op het juiste moment. Op de juiste partner. Op meer geld. Op meer rust. Op een betere situatie. Op duidelijkheid over hun missie.

Alsof het leven eerst iets moet geven voordat zij volledig kunnen verschijnen.

En begrijp me niet verkeerd. Soms is wachten wijs. Soms vraagt het leven om geduld. Maar veel vaker noemen we iets geduld terwijl het eigenlijk uitstel is. Veel vaker noemen we iets overgave terwijl het eigenlijk afwachten is.

Veel vaker noemen we iets vertrouwen terwijl we diep vanbinnen bang zijn om verantwoordelijkheid te nemen voor onze eigen keuzes.

Want zodra jij kiest, kun je niemand anders meer aanwijzen.

De subtiele verslaving aan externe autoriteit

Dat zie ik niet alleen op de werkvloer. Dat zie ik overal.

• In persoonlijke ontwikkeling
• In ondernemerschap
• In religie
• In spiritualiteit

Mensen zoeken voortdurend naar iemand die hen vertelt wat waar is. Een coach. Een therapeut. Een spiritueel leraar. Een boek. Een methode. Een geloof.

Niet uit zwakte, maar omdat verantwoordelijkheid dragen spannend is.

Want wanneer iemand anders bepaalt wat waar is, hoef jij niet meer zelf te kiezen. Dan hoef je ook niet zelf te twijfelen. Niet zelf te onderzoeken. Niet zelf te falen. Niet zelf te ontdekken.

Dan kun je volgen. En volgen voelt vaak veiliger dan leiden.

Jezus was geen christen

Laatst hoorde ik iemand zeggen:

“Jezus was geen christen. Hij was een Jood.”

Een historisch feit. Maar het zette me aan het denken.

Niet over religie. Niet over het christendom. Maar over autoriteit. Want wat volgde Jezus eigenlijk? Een systeem? Een instituut? Een religie? Of een directe relatie met God?

Wat mij raakt in de verhalen over Jezus is niet dat hij gevolgd werd. Maar dat hij volledig leek te leven vanuit een innerlijke afstemming. Vanuit een directe relatie. Vanuit een innerlijk weten. En juist daar ontstaat voor mij een interessante vraag.

• Wat gebeurt er wanneer de relatie vervangen wordt door het systeem?
• Wanneer het geschreven woord belangrijker wordt dan de levende ervaring?
• Wanneer de externe autoriteit belangrijker wordt dan de innerlijke verbinding?

Dan verschuift er iets. Dan ga je leven vanuit wat een ander zegt. In plaats van vanuit wat je zelf diep vanbinnen weet. En volgens mij gebeurt dat niet alleen binnen religie. Dat gebeurt overal.

De grootste spirituele valkuil

Misschien is dit wel een van de grootste misverstanden over overgave. Dat overgave zou betekenen dat je het leven volledig passief ondergaat. Dat je alleen maar hoeft te accepteren wat er gebeurt. Dat je nergens meer invloed op hebt.

Dat klinkt spiritueel. Maar het kan ook een vermomde vorm van passiviteit zijn. Een manier om verantwoordelijkheid te vermijden.

Want hoewel je niet alles kunt sturen…heb je wel degelijk invloed.

• Op hoe je verschijnt
• Op hoe je reageert
• Op de keuzes die je maakt\
• Op de gesprekken die je voert
• Op de vragen die je stelt
• Op de energie die je meebrengt
• Op de betekenis die je geeft aan wat er gebeurt

Dat is waar jouw vrijheid begint.

Geef jij leven aan het leven?

En misschien komen we dan terug bij dezelfde vraag.

Wie is eigenlijk de eigenaar van jouw leven?

Want net zoals een functieprofiel dood papier is zonder de medewerker die het tot leven brengt…zo is ook het leven zelf slechts een verzameling omstandigheden totdat jij ermee in relatie treedt.

Totdat jij er iets van maakt. Totdat jij verschijnt. Totdat jij verantwoordelijkheid neemt.

Niet voor alles wat je overkomt. Maar wel voor hoe je ermee omgaat.

Misschien is dat uiteindelijk wat volwassen leiderschap is. Niet controle. Niet macht. Niet zekerheid. Maar eigenaarschap.

De bereidheid om volledig aanwezig te zijn bij jouw leven.

Niet als slachtoffer van omstandigheden. Niet als volger van externe autoriteit. Maar als iemand die verantwoordelijkheid neemt voor zijn eigen plek in het geheel.

Want uiteindelijk blijft er misschien maar één vraag over:

Niet wat het leven jou geeft. Maar welk leven jij erin durft te blazen.

Twee jaar School voor Eigen Wijsheid

Terwijl ik dit schrijf, kijk ik naar een foto die precies twee jaar geleden werd gemaakt.

13 juni 2024.

De allereerste bijeenkomst van de School voor Eigen Wijsheid. Een kleine groep mensen in het bos. Geen groot podium. Geen uitgewerkt masterplan. Geen garantie op succes.

Alleen een gedeeld verlangen om dichter bij de essentie te komen.

Als ik naar die foto kijk, raakt me vooral hoe weinig we toen eigenlijk konden weten van alles wat er nog zou ontstaan.

De gesprekken. De ontmoetingen. De vriendschappen. De doorbraken. De lessen. De groei.

Maar misschien is dat juist de essentie.

Het leven ontvouwt zich zelden vanuit volledige zekerheid. Je ziet meestal niet de hele weg. Je ziet alleen de volgende stap. En vervolgens nog één. En nog één.

Misschien is dat ook wat de afgelopen twee jaar mij opnieuw hebben geleerd.

• Dat eigenaarschap niet betekent dat je alles onder controle hebt
• Dat leiderschap niet betekent dat je alles weet
• Dat vertrouwen niet betekent dat je nooit twijfelt

Maar dat je bereid bent om te verschijnen.

Opnieuw. En opnieuw. En opnieuw.

Ook wanneer je nog niet precies weet waar de weg naartoe leidt.

Want uiteindelijk ontstaat een betekenisvol leven niet doordat we wachten tot alles duidelijk is. Het ontstaat doordat we bereid zijn leven te blazen in datgene wat zich vandaag aandient.

En als ik ergens dankbaar voor ben, dan is het voor iedereen die de afgelopen twee jaar een stukje van die reis met ons heeft bewandeld. Niet omdat wij de weg kennen. Maar omdat we samen steeds opnieuw ontdekken dat de weg ontstaat door hem te lopen.

En misschien is dat wel precies waar Eigen Wijsheid altijd over is gegaan. ❤️

Waarom ik lange tijd niet over missie durfde te spreken

De afgelopen jaren ben ik steeds minder zeker geworden van wat missie eigenlijk is. Niet omdat ik er minder in geloof. Misschien juist omdat ik er steeds meer verschillende interpretaties van ben gaan herkennen.

Gebruik je het woord missie, dan denkt de één aan een groter doel in het leven. De ander hoort vooral ego. Alsof iemand zichzelf belangrijk probeert te maken. Gebruik je het woord roeping, dan denken sommigen aan God. Gebruik je het woord zielsmissie, dan krijgt het voor anderen direct een spirituele of New Age lading. En misschien is dat precies waarom ik er een tijd minder over ben gaan spreken. Niet omdat het onderwerp minder belangrijk werd, maar omdat ik merkte dat de woorden vaak meer aandacht kregen dan waar ze eigenlijk naar verwijzen.

Dat herken ik overigens niet alleen bij missie.

Het gebeurt bij vrijwel alles.

• God
• Ziel
• Energie
• Bewustzijn
• Quantum
• Roeping
• Purpose
• Eigen Wijsheid 

Het zijn allemaal woorden die iets proberen aan te raken wat eigenlijk vóór de woorden ligt.

En misschien is dat wel precies de uitdaging. We proberen met taal iets te beschrijven wat je uiteindelijk vooral kunt ervaren.

Een ander deurtje, dezelfde boodschap

Als ik terugkijk op de afgelopen tien jaar ondernemerschap, zie ik dat ik steeds opnieuw over hetzelfde schrijf. Alleen via een andere ingang.

Soms gaat het over bewustzijn. Soms over leiderschap. Soms over hoogsensitiviteit. Soms over mannenwerk. Soms over ondernemerschap. Soms over eigen wijsheid. En nu dus weer over missie.

Een ander deurtje. Dezelfde ruimte.

Want onder al die onderwerpen ligt voor mij steeds dezelfde vraag: Hoe vrij ben je werkelijk om jezelf te zijn?

Niet als idee. Niet als spiritueel ideaalbeeld. Niet als slogan op een website. Maar in het leven van alledag. In je werk. In je relaties. In de keuzes die je maakt. In wat je wel en niet uitspreekt. In hoeveel ruimte je jezelf geeft om werkelijk aanwezig te zijn.

Wat me daarbij opvalt, is dat veel mensen denken dat vrijheid ontstaat door meer mogelijkheden. Meer geld. Meer tijd. Meer succes. Meer keuzes.

Maar ik weet niet of dat werkelijk zo is. Soms krijg ik juist het gevoel dat vrijheid ontstaat wanneer er iets wegvalt.

• Minder angst
• Minder spanning
• Minder noodzaak om jezelf voortdurend te bewijzen
• Minder behoefte om te voldoen aan verwachtingen van anderen
• Minder strijd met wat er is

Misschien is dat ook waarom het onderwerp missie steeds opnieuw terugkomt. Omdat veel mensen diep van binnen voelen dat er meer in hen leeft dan er op dit moment tot uitdrukking komt. Niet per se meer succes. Niet per se meer resultaat. Maar meer leven. Meer beweging. Meer van zichzelf.

De angst om het verkeerde koninkrijk te dienen

Tegelijkertijd zie ik hoe spannend dat voor veel mensen is. Want zodra je dichter bij jezelf komt, ontstaat er vaak niet alleen vrijheid. Er ontstaat ook twijfel. Misschien zelfs een nieuwe vorm van twijfel.

Niet de twijfel of je goed genoeg bent. Maar de twijfel of je het wel goed ziet.

• Of je jezelf niet misleidt
• Of je intuïtie klopt
• Of je verlangen zuiver is
• Of je het juiste pad volgt

Of je misschien iets dient wat achteraf helemaal niet blijkt te kloppen.

Ik denk dat veel mensen die angst herkennen. Misschien niet altijd bewust, maar wel ergens onder de oppervlakte. De angst om zich te vergissen. De angst om het verkeerde koninkrijk te dienen. De angst om voluit te gaan voor iets wat achteraf een misinterpretatie blijkt te zijn.

En eerlijk gezegd begrijp ik die angst. Want wie heeft uiteindelijk de waarheid in pacht? De wetenschapper? De coach? De therapeut? De dominee? De spiritueel leraar? Ik weet het niet.

Wat ik wel weet, is dat ik in tien jaar tijd nog niemand ben tegengekomen die het complete plaatje overziet. We kijken allemaal vanuit onze eigen positie. Vanuit onze geschiedenis, onze ervaringen, onze overtuigingen, onze talenten en ook onze blinde vlekken.

Misschien is gezonde volwassenheid daarom niet het vinden van absolute zekerheid. Maar het leren bewegen zónder absolute zekerheid. Niet roekeloos en niet blind, maar ook niet verlamd door de behoefte om alles vooraf te begrijpen voordat je een stap zet.

Want dat is misschien wel wat ik het vaakst zie gebeuren.

Niet dat mensen geen richting voelen. Maar dat ze blijven wachten op volledige bevestiging voordat ze bewegen. Alsof er eerst bewezen moet worden dat het klopt. Dat het veilig is. Dat het gegarandeerd goed afloopt.

Terwijl het leven die garantie volgens mij nooit geeft.

Misschien zijn we allemaal amateurs

De afgelopen jaren ben ik steeds meer gaan geloven dat niemand werkelijk weet hoe je mens moet zijn.

We doen allemaal ons best. We proberen. We ontdekken. We leren. We maken fouten. We beginnen opnieuw.

Soms hoor je de uitspraak:

“We zijn geen mensen die een spirituele ervaring zoeken. We zijn spirituele wezens die een menselijke ervaring opdoen.”

Misschien klopt dat. En als dat zo is, dan zijn we als ziel nog steeds amateurs in het mens-zijn. Want dat is uiteindelijk wat we hier doen.

• Ontdekken wat het betekent om mens te zijn
• Om lief te hebben
• Om keuzes te maken
• Om verantwoordelijkheid te dragen
• Om te verliezen
• Om opnieuw te beginnen
• Om trouw te blijven aan jezelf terwijl de wereld voortdurend iets anders van je lijkt te vragen.

Misschien is dat ook waarom ik steeds minder geïnteresseerd raak in mensen die beweren dat ze weten hoe het zit. En steeds meer in mensen die bereid zijn te onderzoeken. Mensen die niet alleen antwoorden verzamelen, maar vragen durven blijven stellen.

Wanneer overleven plaatsmaakt voor leven

Voor mij heeft missie steeds minder te maken met wat je doet. En steeds meer met wat er zichtbaar wordt wanneer je vrijer wordt.

• Wanneer je lichaam minder verkrampt is
• Wanneer oude spanning ontlaadt
• Wanneer je minder energie kwijt bent aan beschermen, controleren en overleven

Dan ontstaat er ruimte. En in die ruimte gebeurt iets bijzonders.

Je voelt niet alleen meer wat vastzit. Je voelt ook wat wil stromen. Je krijgt zin om te creëren. Je krijgt zin om mensen te ontmoeten. Je krijgt zin om iets bij te dragen. Je krijgt zin om de wereld in te stappen.

Niet omdat het moet. Niet omdat iemand het van je verwacht. Maar omdat het leven zelf zich door jou heen wil uitdrukken.

Voor sommigen voelt dat als intuïtie. Voor anderen als roeping. Voor weer anderen als de stem van God. Sommigen noemen het purpose. Anderen noemen het passie. Persoonlijk maakt het me steeds minder uit welk woord iemand gebruikt.

Wat mij interesseert is de ervaring eronder. Dat gevoel dat er iets in jou leeft wat tot expressie wil komen. Niet vanuit tekort. Niet om jezelf te bewijzen. Maar juist omdat je steeds minder bezig bent met overleven.

Je verleden hoeft niet weg

Veel mensen denken dat ze eerst volledig moeten afrekenen met hun verleden. Dat alle blokkades moeten verdwijnen. Dat alle patronen opgelost moeten zijn. Dat alles geheeld moet worden. Ik geloof dat niet.

Je verleden hoeft niet weg. De lading mag eraf. Dat is iets anders.

Want alles wat je hebt meegemaakt heeft je gevormd. De mensen die je ontmoette. De fouten die je maakte. De keuzes die goed uitpakten. De keuzes die pijnlijk waren. De dingen die je verloor. De dingen die je vond.

Het heeft allemaal bijgedragen aan wie je vandaag bent.

Vrijheid ontstaat volgens mij niet door je verleden uit te wissen. Vrijheid ontstaat wanneer je stopt met ertegen te vechten. Wanneer je ziet dat jouw geschiedenis niet alleen je wonden heeft gevormd, maar ook je wijsheid.

Niet alleen je pijn, maar ook je kracht.

Wat ik bedoel met Eigen Wijsheid

Wanneer ik spreek over Eigen Wijsheid bedoel ik niet dat jij de waarheid in pacht hebt. Ik bedoel ook niet dat je niemand meer nodig hebt. Of dat je geen nieuwe perspectieven meer zou moeten onderzoeken. Integendeel.

• Ik geloof juist in spiegels
• In begeleiding
• In nieuwe inzichten
• In leren van anderen

Maar uiteindelijk komt er een moment waarop je jezelf één vraag hebt te stellen: Wat neem ik zelf waar?

• Niet: Wie heeft er gelijk?
• Niet: Welke stroming heeft de waarheid?
• Niet: Wie weet het beter?

Maar: Wat ervaar ik zelf als waar?

Dat vraagt moed. Want daarmee neem je verantwoordelijkheid voor je eigen leven.

Waarom de School voor Eigen Wijsheid bestaat

Misschien is dit wel waarom mensen bij ons terechtkomen. Niet omdat wij hun missie kennen. Niet omdat wij de waarheid bezitten. Niet omdat wij bepalen welk pad zij moeten lopen. Maar omdat we ruimte maken voor iets wat veel mensen onderweg zijn kwijtgeraakt:

• Hun eigen waarneming
• Hun eigen wijsheid
• Hun eigen innerlijke autoriteit 

Niet als ego. Niet als eigenzinnigheid. Maar als een diepere vorm van eigenaarschap. De verantwoordelijkheid om werkelijk te onderzoeken wat voor jou klopt.

Waar je jezelf nog afremt. Waar je nog leeft vanuit voorzichtigheid terwijl het leven al om beweging vraagt. Waar je nog wacht op zekerheid terwijl het leven je uitnodigt om te vertrouwen.

Want diep vanbinnen verlangen de meeste mensen niet naar meer succes. Niet naar meer bezit. Niet naar meer status. Ze verlangen naar iets veel eenvoudigers:

Zielsgelukkig zijn in het hier en nu. Vrij zijn in hun lijf. Vogelvrij in hun hoofd.

Niet voortdurend leven vanuit spanning, bewijsdrang of twijfel. Maar aanwezig zijn. Open. Beweeglijk. Waarachtig. En van daaruit iets bijdragen aan de wereld.

Misschien is missie gewoon dit

Misschien is missie geen bestemming. Misschien is missie geen opdracht. Misschien is missie niet iets wat je hoeft te vinden. Misschien is missie wat zichtbaar wordt wanneer overleven langzaam plaatsmaakt voor leven.

Wanneer je verleden niet langer aan je trekt. Wanneer je hoofd niet langer alles hoeft dicht te timmeren. Wanneer je lichaam vrij genoeg wordt om te voelen wat werkelijk klopt. Wanneer je niet langer wacht op absolute zekerheid voordat je beweegt. Wanneer je jezelf toestaat amateur te zijn in dit leven. En toch gaat.

Niet omdat je zeker bent. Maar omdat je leeft.

En misschien is dat uiteindelijk de eenvoudigste definitie van missie die ik tot nu toe ben tegengekomen.

Niet weten. Maar wel gaan.

Een vraag die ik vaak hoor is:

“Zit ik op mijn pad of ben ik van mijn pad?”

Alsof het leven een soort navigatiesysteem is. Linksaf betekent goed. Rechtsaf betekent fout. En als je eenmaal van de route afwijkt, moet je zo snel mogelijk terug naar de juiste weg.

Hoe ouder ik word, hoe minder interessant ik die vraag vind.

Niet omdat je niet van je pad kunt raken. Dat kan zeker. Ik heb het zelf meegemaakt.

Maar omdat er een belangrijkere vraag onder ligt:

Wie ben jij, ongeacht of je op je pad bent of van je pad bent?

Want als je die vraag niet stelt, wordt het leven al snel een eindeloze zoektocht naar de juiste route, terwijl je onderweg steeds verder verwijderd raakt van degene die de route bewandelt.

Toen ik mezelf begon kwijt te raken

Eind 2009 werd ik boventallig verklaard in een teamleidersfunctie bij de bank.

Aan de buitenkant leek ik daar redelijk goed mee om te gaan. Ik bleef rustig, professioneel en keek vooruit. Maar in de onderstroom gebeurde er van alles. Oude onzekerheden werden geraakt. Oude patronen werden actief.

Ik kreeg een loopbaantraject aangeboden en ging serieus op zoek naar werk dat beter bij mij zou passen. Tenminste, dat dacht ik.

Met de kennis van nu zie ik iets anders.

Mijn hoofd had nog steeds de leiding. En mijn hoofd stuurde richting veiligheid.

Dus uiteindelijk kwam uit het traject precies datgene wat ik eigenlijk al kende: dezelfde functie, maar dan bij een andere organisatie.

Ik solliciteerde veel. Brieven schrijven ging prima. Gesprekken voeren ging me gemakkelijk af. Toch volgde afwijzing op afwijzing.

Mijn hoofd snapte er niets van.

Ik zei toch alles wat ze wilden horen?

Pas jaren later begreep ik wat er gebeurde. Ik kwam niet als Sander opdagen. Ik kwam als een rol opdagen.

Ik kon mezelf perfect verkopen.

Alleen verkocht ik niet mezelf.

De prijs van te lang tegen jezelf ingaan

Ondertussen werkte ik verder binnen de bank. Daarnaast begon ik op aanraden van mijn werkgever een HBO-studie. Ook daar voelde ik vanaf dag één dat het niet klopte.

Dit is niet mijn pad.

Maar ik ging door.

Een gezin. Een hypotheek. Verantwoordelijkheden.

Dus ik zette door.

Overdag werken. ’s Avonds studeren. Groepsopdrachten. Tentamens.

Jarenlang.

Tot mijn systeem stop zei.

Tijdens een hertentamen in 2014 werd het letterlijk zwart voor mijn ogen. Een vastloper. Tegelijkertijd mijn ultieme wake-up call.

Ik voelde op dat moment iets wat ik nooit meer vergeten ben.

Je kunt verrassend lang leven tegen je eigen waarheid in. Veel langer dan je denkt. Het lichaam is geduldig. Het past zich aan. Het compenseert. Het trekt nog een sprint terwijl de tank eigenlijk al leeg is.

Maar vroeg of laat betaal je de rekening.

Vroeg of laat komt het moment waarop je systeem zegt:

Nu is het genoeg geweest.

Terug naar mezelf

Na mijn burn-out begon een andere reis.

Niet omdat ik spiritueel wilde worden. Niet omdat ik op zoek was naar een nieuwe identiteit. Maar omdat ik wilde begrijpen wie ik werkelijk was.

Ik begon met innerlijk werk. Zelfonderzoek. Bewustzijnsontwikkeling. Heling.

Ik wilde ontdekken waar ik mezelf onderweg was kwijtgeraakt.

En misschien nog belangrijker: hoe ik mezelf weer kon terugvinden.

Binnen twee jaar startte ik mijn eerste coachingbedrijf.

Dat klinkt achteraf bijna als een mooi succesverhaal. Alsof vanaf dat moment alles op zijn plek viel.

Maar dat is niet de waarheid.

Ook op je pad zijn vraagt moed

Veel mensen romantiseren ondernemerschap.

Vrijheid. Eigen baas zijn. Je passie volgen.

Maar ondernemen vraagt ook iets anders.

Verantwoordelijkheid.

Risico nemen. Zichtbaar zijn. Omgaan met weerstand. Omgaan met onzekerheid. Financiële uitdagingen. Beslissingen nemen zonder garantie op succes.

En ondertussen steeds weer onderzoeken:

Past dit nog bij mij?

Of ben ik opnieuw iets aan het doen omdat het veilig voelt?

Omdat anderen het doen?

Omdat een strategie zegt dat het zo hoort?

Omdat iemand anders succes heeft met die aanpak?

De uitdagingen verdwijnen niet wanneer je op je pad zit.

Alleen de kwaliteit ervan verandert.

Het put je niet langer leeg omdat je tegen jezelf vecht. Het vraagt iets van je omdat je groeit.

Dat is een wezenlijk verschil.

Inmiddels zijn we ruim tien jaar verder. Er zijn mooie dingen ontstaan. Maar ook vandaag kent het leven pieken en dalen. Zeker nu we de afgelopen jaren iets zijn gaan bouwen wat nog niet bestaat.

Dan kun je niet simpelweg een stappenplan kopiëren.

Je kunt inspiratie halen bij anderen. Strategieën bestuderen. Leren van mensen die je voorgingen.

Maar vroeg of laat moet je weer terug naar jezelf.

Voelt dit als mijn weg? Past dit bij wie ik ben? Klopt dit met wat ik wil neerzetten?

Het misverstand van authenticiteit

Een van de grootste misverstanden die ik tegenwoordig zie, is dat mensen authenticiteit verwarren met alles alleen moeten doen.

Alsof hulp vragen betekent dat je niet dicht bij jezelf blijft.

Alsof coaching, mentoring, strategieën of voorbeelden van anderen je automatisch van je pad af brengen.

Dat is niet wat ik heb geleerd.

Sterker nog, als ik terugkijk op de afgelopen tien jaar dan zie ik juist hoeveel mensen hebben bijgedragen aan mijn ontwikkeling. Coaches. Mentoren. Vrienden. Ondernemers. Boeken. Trainingen.

Mensen die op het juiste moment een spiegel waren.

Mensen die vragen stelden die ik zelf niet stelde.

Mensen die iets zagen wat ik nog niet zag.

De vraag is niet of je gebruikmaakt van wat de wereld te bieden heeft.

De vraag is:

Blijf jij zelf aan het stuur?

Want je kunt net zo afhankelijk worden van een coach als van je eigen hoofd.

Je kunt je verliezen in een methode.

• Een strategie
• Een filosofie
• Een religie
• Een spirituele ervaring
• Een businessmodel
• Een overtuiging

Het object verandert.

Het mechanisme blijft hetzelfde.

Je geeft ongemerkt de regie uit handen.

Van God los

We zeggen weleens:

“Van God los.”

Tegenwoordig kijk ik daar anders naar.

Hoe verder je verwijderd raakt van jezelf, hoe verder je verwijderd raakt van dat stille innerlijke weten. Van aanwezigheid. Van bewustzijn. Van wie je werkelijk bent.

Maar zelfs in mijn moeilijkste jaren was dat nooit helemaal weg.

Dat is misschien wel het belangrijkste inzicht dat ik heb opgedaan.

Je essentie verdwijnt niet. Je raakt haar hooguit uit het zicht.

Je overlevingsmechanismen worden luider.

Je conditionering wordt dominanter.

Je automatische piloot neemt het tijdelijk over.

Maar ergens blijft altijd een lijntje bestaan.

Een lichtpunt.

Een stille herinnering aan wie je bent.

Ook tijdens mijn burn-out was ik niet weg.

Misschien was ik verder van mezelf verwijderd.

Misschien was mijn overlevingssysteem dominant aanwezig.

Maar diep vanbinnen wist een deel van mij nog steeds wie ik was.

Dat deel heeft uiteindelijk de weg terug gevonden.

Dus zit je op je pad?

Misschien is dat uiteindelijk niet de belangrijkste vraag.

Misschien is de vraag:

Wie heeft er momenteel het stuur in handen?

• Jij? Of je angst?
• Jij? Of je overtuigingen?
• Jij? Of de verwachtingen van anderen?
• Jij? Of de strategie die je klakkeloos volgt?

Want op je pad zijn betekent niet dat je alles zelf moet doen.

En van je pad zijn betekent niet dat je jezelf volledig verloren bent.

De kunst is misschien wel om gebruik te maken van alles wat het leven aanbiedt zonder jezelf daarin kwijt te raken.

Om hulp te ontvangen zonder afhankelijk te worden.

Om te leren van anderen zonder jezelf te kopiëren.

Om samen op te trekken zonder het stuur uit handen te geven.

Want uiteindelijk ben jij degene die jouw levensverhaal heeft te leven.

Niemand anders kan dat voor je doen.

En misschien is dat wel de mooiste paradox van allemaal:

Je pad wordt niet sterker door het alleen te bewandelen. Het wordt sterker doordat jij aanwezig blijft terwijl je het bewandelt.

“Experience life the fullest. Let’s walk each other home.”

Lees hier verder…