Blog

Waarom ik weer veel coaches ben gaan volgen

De laatste tijd ben ik weer veel coaches, leraren en bewustzijnsbrengers gaan volgen. Niet omdat ik opnieuw op zoek ben naar antwoorden. Ook niet omdat ik mezelf met hen wil vergelijken. En eerlijk gezegd ook niet om simpelweg content te consumeren.

Er speelt iets anders.

Ik merk dat mijn aandacht vanzelf uitgaat naar de manier waarop mensen hun inzichten delen. Niet alleen wat ze zeggen, maar vooral vanuit welke laag ze spreken. Welke werkelijkheid proberen ze zichtbaar te maken? Welk deel van het landschap laten ze zien? En misschien nog belangrijker: welk deel blijft onbedoeld buiten beeld?

Dat is op dit moment precies waar mijn aandacht naartoe beweegt. Niet omdat ik daarvoor kies, maar omdat het samenvalt met wat het leven momenteel van mij lijkt te vragen.

Tijdens het schrijven van ZIJN. Vanuit d’Oorsprong. ontdekte ik steeds vaker dat verschillende perspectieven tegelijkertijd waar kunnen zijn. Wetenschap, psychologie, filosofie, religie en spiritualiteit beschrijven vaak hetzelfde landschap vanuit een andere invalshoek. Het probleem ontstaat meestal niet doordat een perspectief onwaar is. Het ontstaat wanneer we vergeten dat het slechts een deel van het geheel zichtbaar maakt. Dan verwarren we de kaart met het landschap. Dat besef heeft mijn manier van luisteren voorgoed veranderd.

Luisteren naar wat níét gezegd wordt

Juist daarom luister ik tegenwoordig anders dan vroeger.

Ik luister niet meer alleen naar de inhoud van een boodschap. Ik luister ook naar wat er níét gezegd wordt. Niet om fouten te zoeken, maar om te ontdekken waar een boodschap nog vollediger zou kunnen worden.

Vrijwel alle informatie die ik zie langskomen klopt. Sterker nog, vaak vind ik haar inspirerend en waardevol. Toch voel ik soms dat er iets ontbreekt. Niet omdat de boodschap onjuist is, maar omdat een nuance ontbreekt. En juist die nuance bepaalt vaak hoe een boodschap uiteindelijk landt.

We leven in een tijd waarin krachtige quotes, korte video’s en inspirerende uitspraken zich razendsnel verspreiden. Dat is prachtig. Tegelijkertijd draagt iedere vereenvoudiging een risico in zich. Een waarheid die haar context verliest, kan gemakkelijk een eigen leven gaan leiden. Niet omdat de zender dat zo bedoelt, maar omdat de ontvanger de ontbrekende delen onbewust zelf aanvult.

Niet corrigeren, maar aanvullen

Ik voel dat daar een belangrijk deel van mijn eigen missie ligt. Niet om mensen te corrigeren. Niet om overal aan te wijzen wat niet klopt. En zeker niet om een soort spirituele politieagent te worden die voortdurend op zoek is naar onvolkomenheden.

Sterker nog, wanneer ik zelf niet lekker in mijn vel zit, herken ik die neiging ook in mezelf. Dan kijk ik sneller vanuit oordeel dan vanuit nieuwsgierigheid.

Maar wanneer er ontspanning is, gebeurt er iets heel anders. Dan ontstaat er ruimte om zacht te kijken. Dan gaat het niet langer over goed of fout. Dan gaat het over volledigheid.

Wanneer een verlangen een vlucht wordt

Onlangs zag ik een bericht waarin iemand mensen uitnodigde hun aandacht uitsluitend te richten op datgene wat zij willen creëren. Ik begreep precies wat ermee bedoeld werd. En ergens is het ook waar.

Onze aandacht heeft invloed. Maar tegelijkertijd voelde ik dat er iets ontbrak.

Niet dat de boodschap verkeerd was, maar omdat deze onbedoeld ook iets anders kan oproepen. Namelijk dat alles wat zich op dit moment aandient misschien beter niet gevoeld kan worden. Dat verdriet een lagere frequentie is. Dat onzekerheid zo snel mogelijk opgelost moet worden. Dat je eerst in een hogere vibratie moet komen voordat het leven werkelijk kan beginnen.

En precies daar begint voor mij een veel interessanter onderzoek.

Hoe vaak zijn onze verlangens eigenlijk een subtiele manier om weg te bewegen van wat het leven ons nú laat zien?

Hoe vaak proberen we een hogere staat van bewustzijn te bereiken omdat we onze huidige staat onbewust veroordelen?

Hoe vaak gebruiken we spiritualiteit om ons beter te voelen, terwijl het leven ons misschien juist uitnodigt om volledig aanwezig te zijn bij hoe we ons nu voelen?

Dat zijn geen conclusies. Het zijn vragen die ik mezelf de afgelopen jaren steeds vaker ben gaan stellen.

Ook spiritualiteit kan een ontsnappingsroute worden

Ik houd van meditatie. Ik houd van ademwerk. Ik houd van stilte. Ze hebben allemaal een belangrijke plek in mijn leven. Maar ook daarin ontdekte ik een subtiele valkuil.

Hoe vaak beginnen we de dag met de gedachte dat we eerst moeten mediteren, eerst onze energie moeten verhogen of eerst in de juiste frequentie moeten komen?

En hoe zelden stellen we de tegenovergestelde vraag:

• Waarom ben ik eigenlijk niet gewoon vanuit die gewenste staat wakker geworden?
• Wat probeert mijn lichaam mij vanochtend misschien te vertellen?
• Wat wil er vandaag werkelijk door mij heen gevoeld worden?

Niet iedere onrust is een fout. Niet ieder zwaar gevoel vraagt om reparatie. Soms vraagt het leven eenvoudig om onze volledige aanwezigheid.

Aanwezigheid is geen techniek

Misschien is dat wel één van de belangrijkste verschuivingen die tijdens het schrijven van mijn boek heeft plaatsgevonden. Jarenlang dacht ik dat aanwezigheid betekende dat je je aandacht bewust richt op het huidige moment.

Totdat ik ontdekte dat aanwezigheid iets veel subtielers is. Aanwezigheid ontstaat wanneer jouw aandacht samenvalt met datgene wat zich werkelijk door jou heen wil ontvouwen.

Soms is dat stilte. Soms een intens gesprek. Soms een vergadering. Soms verdriet. Soms ondernemen. Soms juist niets.

Niet de vorm bepaalt de kwaliteit van bewustzijn. De afstemming bepaalt de kwaliteit van bewustzijn.

Toen ik dat inzag veranderde mijn kijk op afleiding. Afleiding is niet simpelweg dat je gedachten ergens anders zijn. Soms is wat we ‘afleiding’ noemen juist precies datgene waar het leven ons naartoe beweegt. Want wat het leven van je vraagt, is niet per definitie hetzelfde als wat de wereld van je vraagt, of wat verwachtingen en sociaal wenselijke omstandigheden van je vragen.

Het vraagt om onderscheidingsvermogen om dat verschil te leren herkennen. En tegelijk is dat onderscheid niet altijd helder. Soms weet je het simpelweg niet: is dit nu een vlucht, of juist een beweging die klopt?

Daar komt nog iets bij. Het ego, met zijn eigen overtuigingen, is vaak verrassend vaardig in het vinden van overtuigende argumenten om zijn keuzes te rechtvaardigen. Het kan moeiteloos onderbouwen waarom iets precies de juiste stap is, en waarom iets anders op dit moment minder passend zou zijn.

Maar een sluitende redenering betekent niet automatisch dat je de meest waarachtige keuze hebt gemaakt.

Dat inzicht bracht mij uiteindelijk juist meer zachtheid. Minder behoefte om alles direct te duiden. Meer ruimte om te blijven luisteren.

Bewustzijn was opeens geen project meer, maar een relatie met het leven zelf.

De verantwoordelijkheid van de zender

Vaak hoor ik mensen zeggen dat het uiteindelijk aan de ontvanger is wat hij met informatie doet. Daar zit veel waarheid in.

Ieder mens blijft verantwoordelijk voor zijn eigen interpretatie. Maar daarmee is niet alles gezegd. Ook de zender draagt verantwoordelijkheid en heeft in zekere mate invloed op hoe iets landt bij een ander.

Een nuance nodigt uit tot nuance. Een open vraag nodigt uit tot onderzoek. Een absolute uitspraak nodigt eerder uit tot direct voor waarheid aannemen of verwerpen. Net hoe ontvankelijk iemand is en hoe krachtig iemand in zijn leiderschap staat.

Juist daarom probeer ik steeds vaker niet alleen te zeggen wat waar is, maar ook te duiden vanuit welke laag iets waar is en waar de grenzen van dat perspectief liggen.

Niet om mensen aan het twijfelen te brengen, maar om hen nieuwsgierig en open-minded te houden.

De uitnodiging

Misschien is dat uiteindelijk ook de uitnodiging van ZIJN. Vanuit d’Oorsprong. Niet om steeds nieuwe waarheden te verzamelen, maar om steeds vollediger te leren kijken.

Niet alles wat we horen hoeft onmiddellijk geloofd of verworpen te worden. Soms is de meest liefdevolle vraag eenvoudig:

Wat ontbreekt er nog?

Misschien gaat bewuste aanwezigheid uiteindelijk helemaal niet over minimaal twintig minuten meditatie per dag. Misschien gaat dit over de kwaliteit waarmee je ieder moment ontmoet.

Waar voed je je dagelijks mee? Welke verhalen geloof je nog? Welke verlangens brengen je werkelijk dichter bij jezelf? En welke verlangens zijn misschien een elegante manier geworden om weg te bewegen van wat het leven je nu wil laten zien?

Waar spreekt angst nog harder dan je innerlijke wijsheid? Waar laat een ideaalbeeld je kijken naar wie je zou moeten zijn, waardoor je niet meer volledig aanwezig bent bij wie je op dit moment bent?

Steeds vaker merk ik dat juist die vragen mij helpen aanwezig te blijven. Niet onderweg naar een betere versie van mezelf, maar steeds opnieuw beschikbaar voor datgene wat het leven vandaag door mij heen wil leven.

Misschien begint wijsheid niet bij het verzamelen van steeds meer waarheden, maar bij het besef dat niet alles wat klopt, compleet is.

Nu in de pre-order, vanaf 21 september op de deurmat

Zijn. Vanuit d’Oorsprong. Vijf jaar na mijn eerdere boek Word de Creator die je altijd al was, ontstond er opnieuw ruimte. Niet om een nieuwere waarheid te schrijven, maar om bestaande waarheden vollediger met elkaar te verbinden.

Geen nieuw systeem. Geen nieuwe methode. Geen nieuwe overtuiging. Wel een uitnodiging om voorbij de losse perspectieven te kijken en opnieuw te ontdekken wat er zichtbaar wordt wanneer niet meer uitgesloten hoeft te worden. Misschien is wijsheid uiteindelijk niet het verzamelen van steeds meer inzichten, maar het herkennen dat niet alles wat klopt, compleet is.

Reserveer jouw exemplaar⭐

In de wereld van persoonlijke ontwikkeling noemen we iets al gauw projectie.

Daar zit veel waarheid in. We kleuren de werkelijkheid voortdurend met onze eigen ervaringen, overtuigingen en conditioneringen. Wat we zien, is zelden alleen de ander; het is altijd ook een weerspiegeling van de manier waarop wij naar de wereld kijken.

Toch kwam er de afgelopen dagen een nuance bij mij binnen die voor mij een wereld van verschil maakt. Misschien projecteren we niet alleen onze schaduw. Misschien projecteren we ook ons potentieel.

Wanneer iemand je diep raakt

Soms ontmoet je iemand die iets in beweging brengt. Je kunt niet precies uitleggen waarom, maar er gebeurt iets. Je voelt bewondering, verwondering of misschien zelfs ontzag. Er is iets aan die persoon dat je diep raakt.

Je zou kunnen zeggen dat de ziel haar eigen verlangen herkent in vervulde staat. Ze ziet niet alleen de ander. Ze ziet een mogelijkheid van zichzelf. Alsof ze zichzelf vooruit herkent.

Dat is een wezenlijk andere manier van kijken dan wanneer we projectie uitsluitend verbinden aan onverwerkte pijn of oude patronen. Misschien is het juist daarom dat sommige ontmoetingen zoveel in ons losmaken. Niet omdat de ander iets doet, maar omdat hij of zij iets belichaamt wat wij diep van binnen herkennen.

Twee brillen, dezelfde werkelijkheid

Vanaf dat moment ontstaat er een keuze.

Kijken we vanuit onze essentie, dan wakkert die ontmoeting iets aan. Er ontstaat nieuwsgierigheid, inspiratie en een stille vorm van moed. Alsof er van binnen iets zegt: ook dit leeft in mij.

De ander wordt dan geen maatstaf, maar een herinnering. Niet aan wie je ooit zou moeten worden, maar aan wat er in wezen altijd al in je aanwezig was en nu om expressie vraagt.

Kijken we daarentegen door de bril van onze conditionering, dan kan precies dezelfde ontmoeting iets heel anders oproepen. Irritatie, weerstand, jaloezie, afgunst of de behoefte om de ander kleiner te maken. Niet omdat de ander iets verkeerd doet, maar omdat zijn aanwezigheid zichtbaar maakt wat wij zelf nog niet volledig durven te leven.

De buitenwereld is dezelfde. Alleen de bril waardoor we kijken verandert.

De bron van onze waarneming

Juist datgene wat in onszelf tot wasdom wil komen, kan onze waarneming van de buitenwereld kleuren. Wat we vervolgens zien als irritatie, weerstand of oordeel, zegt dan minstens zoveel over de waarnemer als over datgene wat wordt waargenomen.

Dat betekent overigens niet dat iedere waarneming een projectie is. Soms zien we werkelijk dat iemand zichzelf overschreeuwt. Dat woorden en aanwezigheid niet met elkaar overeenkomen. Dat iemand iets probeert te compenseren wat nog niet volledig belichaamd is.

Maar precies dezelfde conclusie kan ook voortkomen uit projectie.

Daarom is niet de vraag wat je ziet het meest interessant. De belangrijkere vraag is: vanuit welke laag kijk je?

Waarnemen is namelijk niet hetzelfde als zien. Twee mensen kunnen naar exact dezelfde situatie kijken en toch een totaal andere werkelijkheid ervaren. Niet omdat de feiten verschillen, maar omdat de betekenis die eraan wordt gegeven vanuit een andere innerlijke laag ontstaat.

De ziel of de conditionering

Misschien is dat wel de diepere uitnodiging.

Wanneer iemand je raakt, hoef je jezelf niet direct af te vragen wat je van die persoon vindt. Een interessantere vraag is misschien:

Wat probeert deze ontmoeting in mij wakker te maken?

Misschien zie je geen arrogante leider. Misschien zie je geen concurrent. Misschien zie je geen irritante collega. Misschien zie je een deel van jezelf dat al veel langer verlangt om geleefd te worden.

Vanuit de ziel ontstaat inspiratie. De ziel herkent iets wat zij zelf wil belichamen. Vanuit de conditionering ontstaat vergelijking. Dan wordt dezelfde ontmoeting een aanleiding voor kritiek, weerstand of zelftwijfel.

Misschien ligt de werkelijke uitnodiging dus niet in het analyseren van de ander, maar in het onderzoeken van jezelf. Niet om iedere waarneming weg te zetten als projectie, maar om nieuwsgierig te worden naar de bron van waaruit je waarneemt.

Misschien hebben we projectie te beperkt begrepen

Misschien hebben we het begrip projectie jarenlang te eenzijdig bekeken. Alsof projectie uitsluitend gaat over onze schaduw.

Wat als we óók ons potentieel projecteren?

Wat als de mensen die ons het diepst raken niet alleen laten zien waar we nog pijn dragen, maar juist ook wie we in wezen al zijn? Wat als onze ziel soms al herkent wat onze persoonlijkheid nog niet volledig durft te leven?

Die gedachte laat mij sindsdien niet meer los.

Misschien herkent de ziel zichzelf vooruit.

Niet als iemand anders. Niet als een ideaalbeeld dat buiten haar ligt. Maar als een herinnering aan wat in haarzelf al aanwezig is en wacht om volledig geleefd te worden.

Dan wordt een ontmoeting met een ander veel meer dan een spiegel van onze schaduw. Ze wordt een uitnodiging om ons eigen potentieel serieus te nemen.

Misschien is dat wel de mooiste spiegel die een mens je kan geven.

Niet jouw schaduw, maar jouw nog ongeleefde potentieel.

Misschien is dit wel de vraag die onder vrijwel alles ligt.

• Onder leiderschap
• Onder ondernemerschap
• Onder persoonlijke ontwikkeling
• Onder geloof
• Onder relaties

Wie is eigenlijk de eigenaar van jouw leven?

Het lijkt een eenvoudige vraag. Tot je ontdekt hoe vaak we die verantwoordelijkheid ongemerkt uit handen geven.

Aan systemen. Aan omstandigheden. Aan onze partner. Aan onze werkgever. Aan een coach. Aan een boek. Aan een geloof. Aan onze overtuigingen. Aan onze angsten.

Of simpelweg aan de verwachting dat iemand anders ons zal vertellen wat de juiste volgende stap is.

De werknemer die wacht

Jaren geleden viel me iets op binnen organisaties.

Sommige medewerkers wachten bijna een volledig jaar op hun beoordelingsgesprek om te horen hoe ze functioneren. En wanneer er dan feedback komt, voelt dat soms als een verrassing. Soms zelfs als onrecht.

• “Waarom hoor ik dit nu pas?”
• “Waarom is dit nooit eerder gezegd?”
• “Waarom wist ik dit niet?”

Op zichzelf begrijpelijke reacties. Maar zelden wordt de vraag gesteld:

• Waarom heb ik het zelf niet eerder opgehaald?
• Waarom heb ik niet tussentijds gevraagd hoe het gaat?
• Waarom heb ik niet onderzocht waar ik sta?
• Waarom wachtte ik op een beoordeling om te ontdekken hoe ik functioneer?

Daar ontstaat iets interessants. Want op papier ben je misschien werknemer. Maar in werkelijkheid ben jij de eigenaar van jouw functie.

Niet van het bedrijf. Niet van de visie. Niet van de koers. Maar wel van jouw rol daarin. En zodra je dat werkelijk gaat voelen, verandert er iets.

Dan wacht je niet meer af. Dan ga je ophalen. Dan ga je onderzoeken. Dan neem je verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van jouw bijdrage.

Niet omdat iemand het van je vraagt. Maar omdat het jouw werk is. Jouw verantwoordelijkheid. Jouw speelveld.

Een functieprofiel is dood papier

Een functieprofiel is uiteindelijk niet meer dan een verzameling woorden.

• Taken
• Verantwoordelijkheden
• Verwachtingen

Maar woorden brengen niets tot leven. Mensen doen dat.

• De medewerker die initiatief neemt
• De medewerker die meedenkt
• De medewerker die verantwoordelijkheid voelt voor het geheel
• De medewerker die niet alleen uitvoert, maar eigenaarschap neemt

Daar ontstaat het verschil tussen voldoen aan verwachtingen en verwachtingen overtreffen. Daar ontstaat bezieling. Daar ontstaat vakmanschap. Daar ontstaat leven.

En misschien geldt precies hetzelfde voor het leven zelf.

Leef je jouw leven of wacht je erop?

Want wat ik binnen organisaties zie, zie ik ook daarbuiten.

Mensen wachten. Op een teken. Op zekerheid. Op toestemming. Op bevestiging. Op het juiste moment. Op de juiste partner. Op meer geld. Op meer rust. Op een betere situatie. Op duidelijkheid over hun missie.

Alsof het leven eerst iets moet geven voordat zij volledig kunnen verschijnen.

En begrijp me niet verkeerd. Soms is wachten wijs. Soms vraagt het leven om geduld. Maar veel vaker noemen we iets geduld terwijl het eigenlijk uitstel is. Veel vaker noemen we iets overgave terwijl het eigenlijk afwachten is.

Veel vaker noemen we iets vertrouwen terwijl we diep vanbinnen bang zijn om verantwoordelijkheid te nemen voor onze eigen keuzes.

Want zodra jij kiest, kun je niemand anders meer aanwijzen.

De subtiele verslaving aan externe autoriteit

Dat zie ik niet alleen op de werkvloer. Dat zie ik overal.

• In persoonlijke ontwikkeling
• In ondernemerschap
• In religie
• In spiritualiteit

Mensen zoeken voortdurend naar iemand die hen vertelt wat waar is. Een coach. Een therapeut. Een spiritueel leraar. Een boek. Een methode. Een geloof.

Niet uit zwakte, maar omdat verantwoordelijkheid dragen spannend is.

Want wanneer iemand anders bepaalt wat waar is, hoef jij niet meer zelf te kiezen. Dan hoef je ook niet zelf te twijfelen. Niet zelf te onderzoeken. Niet zelf te falen. Niet zelf te ontdekken.

Dan kun je volgen. En volgen voelt vaak veiliger dan leiden.

Jezus was geen christen

Laatst hoorde ik iemand zeggen:

“Jezus was geen christen. Hij was een Jood.”

Een historisch feit. Maar het zette me aan het denken.

Niet over religie. Niet over het christendom. Maar over autoriteit. Want wat volgde Jezus eigenlijk? Een systeem? Een instituut? Een religie? Of een directe relatie met God?

Wat mij raakt in de verhalen over Jezus is niet dat hij gevolgd werd. Maar dat hij volledig leek te leven vanuit een innerlijke afstemming. Vanuit een directe relatie. Vanuit een innerlijk weten. En juist daar ontstaat voor mij een interessante vraag.

• Wat gebeurt er wanneer de relatie vervangen wordt door het systeem?
• Wanneer het geschreven woord belangrijker wordt dan de levende ervaring?
• Wanneer de externe autoriteit belangrijker wordt dan de innerlijke verbinding?

Dan verschuift er iets. Dan ga je leven vanuit wat een ander zegt. In plaats van vanuit wat je zelf diep vanbinnen weet. En volgens mij gebeurt dat niet alleen binnen religie. Dat gebeurt overal.

De grootste spirituele valkuil

Misschien is dit wel een van de grootste misverstanden over overgave. Dat overgave zou betekenen dat je het leven volledig passief ondergaat. Dat je alleen maar hoeft te accepteren wat er gebeurt. Dat je nergens meer invloed op hebt.

Dat klinkt spiritueel. Maar het kan ook een vermomde vorm van passiviteit zijn. Een manier om verantwoordelijkheid te vermijden.

Want hoewel je niet alles kunt sturen…heb je wel degelijk invloed.

• Op hoe je verschijnt
• Op hoe je reageert
• Op de keuzes die je maakt\
• Op de gesprekken die je voert
• Op de vragen die je stelt
• Op de energie die je meebrengt
• Op de betekenis die je geeft aan wat er gebeurt

Dat is waar jouw vrijheid begint.

Geef jij leven aan het leven?

En misschien komen we dan terug bij dezelfde vraag.

Wie is eigenlijk de eigenaar van jouw leven?

Want net zoals een functieprofiel dood papier is zonder de medewerker die het tot leven brengt…zo is ook het leven zelf slechts een verzameling omstandigheden totdat jij ermee in relatie treedt.

Totdat jij er iets van maakt. Totdat jij verschijnt. Totdat jij verantwoordelijkheid neemt.

Niet voor alles wat je overkomt. Maar wel voor hoe je ermee omgaat.

Misschien is dat uiteindelijk wat volwassen leiderschap is. Niet controle. Niet macht. Niet zekerheid. Maar eigenaarschap.

De bereidheid om volledig aanwezig te zijn bij jouw leven.

Niet als slachtoffer van omstandigheden. Niet als volger van externe autoriteit. Maar als iemand die verantwoordelijkheid neemt voor zijn eigen plek in het geheel.

Want uiteindelijk blijft er misschien maar één vraag over:

Niet wat het leven jou geeft. Maar welk leven jij erin durft te blazen.

Twee jaar School voor Eigen Wijsheid

Terwijl ik dit schrijf, kijk ik naar een foto die precies twee jaar geleden werd gemaakt.

13 juni 2024.

De allereerste bijeenkomst van de School voor Eigen Wijsheid. Een kleine groep mensen in het bos. Geen groot podium. Geen uitgewerkt masterplan. Geen garantie op succes.

Alleen een gedeeld verlangen om dichter bij de essentie te komen.

Als ik naar die foto kijk, raakt me vooral hoe weinig we toen eigenlijk konden weten van alles wat er nog zou ontstaan.

De gesprekken. De ontmoetingen. De vriendschappen. De doorbraken. De lessen. De groei.

Maar misschien is dat juist de essentie.

Het leven ontvouwt zich zelden vanuit volledige zekerheid. Je ziet meestal niet de hele weg. Je ziet alleen de volgende stap. En vervolgens nog één. En nog één.

Misschien is dat ook wat de afgelopen twee jaar mij opnieuw hebben geleerd.

• Dat eigenaarschap niet betekent dat je alles onder controle hebt
• Dat leiderschap niet betekent dat je alles weet
• Dat vertrouwen niet betekent dat je nooit twijfelt

Maar dat je bereid bent om te verschijnen.

Opnieuw. En opnieuw. En opnieuw.

Ook wanneer je nog niet precies weet waar de weg naartoe leidt.

Want uiteindelijk ontstaat een betekenisvol leven niet doordat we wachten tot alles duidelijk is. Het ontstaat doordat we bereid zijn leven te blazen in datgene wat zich vandaag aandient.

En als ik ergens dankbaar voor ben, dan is het voor iedereen die de afgelopen twee jaar een stukje van die reis met ons heeft bewandeld. Niet omdat wij de weg kennen. Maar omdat we samen steeds opnieuw ontdekken dat de weg ontstaat door hem te lopen.

En misschien is dat wel precies waar Eigen Wijsheid altijd over is gegaan. ❤️

Waarom ik lange tijd niet over missie durfde te spreken

De afgelopen jaren ben ik steeds minder zeker geworden van wat missie eigenlijk is. Niet omdat ik er minder in geloof. Misschien juist omdat ik er steeds meer verschillende interpretaties van ben gaan herkennen.

Gebruik je het woord missie, dan denkt de één aan een groter doel in het leven. De ander hoort vooral ego. Alsof iemand zichzelf belangrijk probeert te maken. Gebruik je het woord roeping, dan denken sommigen aan God. Gebruik je het woord zielsmissie, dan krijgt het voor anderen direct een spirituele of New Age lading. En misschien is dat precies waarom ik er een tijd minder over ben gaan spreken. Niet omdat het onderwerp minder belangrijk werd, maar omdat ik merkte dat de woorden vaak meer aandacht kregen dan waar ze eigenlijk naar verwijzen.

Dat herken ik overigens niet alleen bij missie.

Het gebeurt bij vrijwel alles.

• God
• Ziel
• Energie
• Bewustzijn
• Quantum
• Roeping
• Purpose
• Eigen Wijsheid 

Het zijn allemaal woorden die iets proberen aan te raken wat eigenlijk vóór de woorden ligt.

En misschien is dat wel precies de uitdaging. We proberen met taal iets te beschrijven wat je uiteindelijk vooral kunt ervaren.

Een ander deurtje, dezelfde boodschap

Als ik terugkijk op de afgelopen tien jaar ondernemerschap, zie ik dat ik steeds opnieuw over hetzelfde schrijf. Alleen via een andere ingang.

Soms gaat het over bewustzijn. Soms over leiderschap. Soms over hoogsensitiviteit. Soms over mannenwerk. Soms over ondernemerschap. Soms over eigen wijsheid. En nu dus weer over missie.

Een ander deurtje. Dezelfde ruimte.

Want onder al die onderwerpen ligt voor mij steeds dezelfde vraag: Hoe vrij ben je werkelijk om jezelf te zijn?

Niet als idee. Niet als spiritueel ideaalbeeld. Niet als slogan op een website. Maar in het leven van alledag. In je werk. In je relaties. In de keuzes die je maakt. In wat je wel en niet uitspreekt. In hoeveel ruimte je jezelf geeft om werkelijk aanwezig te zijn.

Wat me daarbij opvalt, is dat veel mensen denken dat vrijheid ontstaat door meer mogelijkheden. Meer geld. Meer tijd. Meer succes. Meer keuzes.

Maar ik weet niet of dat werkelijk zo is. Soms krijg ik juist het gevoel dat vrijheid ontstaat wanneer er iets wegvalt.

• Minder angst
• Minder spanning
• Minder noodzaak om jezelf voortdurend te bewijzen
• Minder behoefte om te voldoen aan verwachtingen van anderen
• Minder strijd met wat er is

Misschien is dat ook waarom het onderwerp missie steeds opnieuw terugkomt. Omdat veel mensen diep van binnen voelen dat er meer in hen leeft dan er op dit moment tot uitdrukking komt. Niet per se meer succes. Niet per se meer resultaat. Maar meer leven. Meer beweging. Meer van zichzelf.

De angst om het verkeerde koninkrijk te dienen

Tegelijkertijd zie ik hoe spannend dat voor veel mensen is. Want zodra je dichter bij jezelf komt, ontstaat er vaak niet alleen vrijheid. Er ontstaat ook twijfel. Misschien zelfs een nieuwe vorm van twijfel.

Niet de twijfel of je goed genoeg bent. Maar de twijfel of je het wel goed ziet.

• Of je jezelf niet misleidt
• Of je intuïtie klopt
• Of je verlangen zuiver is
• Of je het juiste pad volgt

Of je misschien iets dient wat achteraf helemaal niet blijkt te kloppen.

Ik denk dat veel mensen die angst herkennen. Misschien niet altijd bewust, maar wel ergens onder de oppervlakte. De angst om zich te vergissen. De angst om het verkeerde koninkrijk te dienen. De angst om voluit te gaan voor iets wat achteraf een misinterpretatie blijkt te zijn.

En eerlijk gezegd begrijp ik die angst. Want wie heeft uiteindelijk de waarheid in pacht? De wetenschapper? De coach? De therapeut? De dominee? De spiritueel leraar? Ik weet het niet.

Wat ik wel weet, is dat ik in tien jaar tijd nog niemand ben tegengekomen die het complete plaatje overziet. We kijken allemaal vanuit onze eigen positie. Vanuit onze geschiedenis, onze ervaringen, onze overtuigingen, onze talenten en ook onze blinde vlekken.

Misschien is gezonde volwassenheid daarom niet het vinden van absolute zekerheid. Maar het leren bewegen zónder absolute zekerheid. Niet roekeloos en niet blind, maar ook niet verlamd door de behoefte om alles vooraf te begrijpen voordat je een stap zet.

Want dat is misschien wel wat ik het vaakst zie gebeuren.

Niet dat mensen geen richting voelen. Maar dat ze blijven wachten op volledige bevestiging voordat ze bewegen. Alsof er eerst bewezen moet worden dat het klopt. Dat het veilig is. Dat het gegarandeerd goed afloopt.

Terwijl het leven die garantie volgens mij nooit geeft.

Misschien zijn we allemaal amateurs

De afgelopen jaren ben ik steeds meer gaan geloven dat niemand werkelijk weet hoe je mens moet zijn.

We doen allemaal ons best. We proberen. We ontdekken. We leren. We maken fouten. We beginnen opnieuw.

Soms hoor je de uitspraak:

“We zijn geen mensen die een spirituele ervaring zoeken. We zijn spirituele wezens die een menselijke ervaring opdoen.”

Misschien klopt dat. En als dat zo is, dan zijn we als ziel nog steeds amateurs in het mens-zijn. Want dat is uiteindelijk wat we hier doen.

• Ontdekken wat het betekent om mens te zijn
• Om lief te hebben
• Om keuzes te maken
• Om verantwoordelijkheid te dragen
• Om te verliezen
• Om opnieuw te beginnen
• Om trouw te blijven aan jezelf terwijl de wereld voortdurend iets anders van je lijkt te vragen.

Misschien is dat ook waarom ik steeds minder geïnteresseerd raak in mensen die beweren dat ze weten hoe het zit. En steeds meer in mensen die bereid zijn te onderzoeken. Mensen die niet alleen antwoorden verzamelen, maar vragen durven blijven stellen.

Wanneer overleven plaatsmaakt voor leven

Voor mij heeft missie steeds minder te maken met wat je doet. En steeds meer met wat er zichtbaar wordt wanneer je vrijer wordt.

• Wanneer je lichaam minder verkrampt is
• Wanneer oude spanning ontlaadt
• Wanneer je minder energie kwijt bent aan beschermen, controleren en overleven

Dan ontstaat er ruimte. En in die ruimte gebeurt iets bijzonders.

Je voelt niet alleen meer wat vastzit. Je voelt ook wat wil stromen. Je krijgt zin om te creëren. Je krijgt zin om mensen te ontmoeten. Je krijgt zin om iets bij te dragen. Je krijgt zin om de wereld in te stappen.

Niet omdat het moet. Niet omdat iemand het van je verwacht. Maar omdat het leven zelf zich door jou heen wil uitdrukken.

Voor sommigen voelt dat als intuïtie. Voor anderen als roeping. Voor weer anderen als de stem van God. Sommigen noemen het purpose. Anderen noemen het passie. Persoonlijk maakt het me steeds minder uit welk woord iemand gebruikt.

Wat mij interesseert is de ervaring eronder. Dat gevoel dat er iets in jou leeft wat tot expressie wil komen. Niet vanuit tekort. Niet om jezelf te bewijzen. Maar juist omdat je steeds minder bezig bent met overleven.

Je verleden hoeft niet weg

Veel mensen denken dat ze eerst volledig moeten afrekenen met hun verleden. Dat alle blokkades moeten verdwijnen. Dat alle patronen opgelost moeten zijn. Dat alles geheeld moet worden. Ik geloof dat niet.

Je verleden hoeft niet weg. De lading mag eraf. Dat is iets anders.

Want alles wat je hebt meegemaakt heeft je gevormd. De mensen die je ontmoette. De fouten die je maakte. De keuzes die goed uitpakten. De keuzes die pijnlijk waren. De dingen die je verloor. De dingen die je vond.

Het heeft allemaal bijgedragen aan wie je vandaag bent.

Vrijheid ontstaat volgens mij niet door je verleden uit te wissen. Vrijheid ontstaat wanneer je stopt met ertegen te vechten. Wanneer je ziet dat jouw geschiedenis niet alleen je wonden heeft gevormd, maar ook je wijsheid.

Niet alleen je pijn, maar ook je kracht.

Wat ik bedoel met Eigen Wijsheid

Wanneer ik spreek over Eigen Wijsheid bedoel ik niet dat jij de waarheid in pacht hebt. Ik bedoel ook niet dat je niemand meer nodig hebt. Of dat je geen nieuwe perspectieven meer zou moeten onderzoeken. Integendeel.

• Ik geloof juist in spiegels
• In begeleiding
• In nieuwe inzichten
• In leren van anderen

Maar uiteindelijk komt er een moment waarop je jezelf één vraag hebt te stellen: Wat neem ik zelf waar?

• Niet: Wie heeft er gelijk?
• Niet: Welke stroming heeft de waarheid?
• Niet: Wie weet het beter?

Maar: Wat ervaar ik zelf als waar?

Dat vraagt moed. Want daarmee neem je verantwoordelijkheid voor je eigen leven.

Waarom de School voor Eigen Wijsheid bestaat

Misschien is dit wel waarom mensen bij ons terechtkomen. Niet omdat wij hun missie kennen. Niet omdat wij de waarheid bezitten. Niet omdat wij bepalen welk pad zij moeten lopen. Maar omdat we ruimte maken voor iets wat veel mensen onderweg zijn kwijtgeraakt:

• Hun eigen waarneming
• Hun eigen wijsheid
• Hun eigen innerlijke autoriteit 

Niet als ego. Niet als eigenzinnigheid. Maar als een diepere vorm van eigenaarschap. De verantwoordelijkheid om werkelijk te onderzoeken wat voor jou klopt.

Waar je jezelf nog afremt. Waar je nog leeft vanuit voorzichtigheid terwijl het leven al om beweging vraagt. Waar je nog wacht op zekerheid terwijl het leven je uitnodigt om te vertrouwen.

Want diep vanbinnen verlangen de meeste mensen niet naar meer succes. Niet naar meer bezit. Niet naar meer status. Ze verlangen naar iets veel eenvoudigers:

Zielsgelukkig zijn in het hier en nu. Vrij zijn in hun lijf. Vogelvrij in hun hoofd.

Niet voortdurend leven vanuit spanning, bewijsdrang of twijfel. Maar aanwezig zijn. Open. Beweeglijk. Waarachtig. En van daaruit iets bijdragen aan de wereld.

Misschien is missie gewoon dit

Misschien is missie geen bestemming. Misschien is missie geen opdracht. Misschien is missie niet iets wat je hoeft te vinden. Misschien is missie wat zichtbaar wordt wanneer overleven langzaam plaatsmaakt voor leven.

Wanneer je verleden niet langer aan je trekt. Wanneer je hoofd niet langer alles hoeft dicht te timmeren. Wanneer je lichaam vrij genoeg wordt om te voelen wat werkelijk klopt. Wanneer je niet langer wacht op absolute zekerheid voordat je beweegt. Wanneer je jezelf toestaat amateur te zijn in dit leven. En toch gaat.

Niet omdat je zeker bent. Maar omdat je leeft.

En misschien is dat uiteindelijk de eenvoudigste definitie van missie die ik tot nu toe ben tegengekomen.

Niet weten. Maar wel gaan.

Een vraag die ik vaak hoor is:

“Zit ik op mijn pad of ben ik van mijn pad?”

Alsof het leven een soort navigatiesysteem is. Linksaf betekent goed. Rechtsaf betekent fout. En als je eenmaal van de route afwijkt, moet je zo snel mogelijk terug naar de juiste weg.

Hoe ouder ik word, hoe minder interessant ik die vraag vind.

Niet omdat je niet van je pad kunt raken. Dat kan zeker. Ik heb het zelf meegemaakt.

Maar omdat er een belangrijkere vraag onder ligt:

Wie ben jij, ongeacht of je op je pad bent of van je pad bent?

Want als je die vraag niet stelt, wordt het leven al snel een eindeloze zoektocht naar de juiste route, terwijl je onderweg steeds verder verwijderd raakt van degene die de route bewandelt.

Toen ik mezelf begon kwijt te raken

Eind 2009 werd ik boventallig verklaard in een teamleidersfunctie bij de bank.

Aan de buitenkant leek ik daar redelijk goed mee om te gaan. Ik bleef rustig, professioneel en keek vooruit. Maar in de onderstroom gebeurde er van alles. Oude onzekerheden werden geraakt. Oude patronen werden actief.

Ik kreeg een loopbaantraject aangeboden en ging serieus op zoek naar werk dat beter bij mij zou passen. Tenminste, dat dacht ik.

Met de kennis van nu zie ik iets anders.

Mijn hoofd had nog steeds de leiding. En mijn hoofd stuurde richting veiligheid.

Dus uiteindelijk kwam uit het traject precies datgene wat ik eigenlijk al kende: dezelfde functie, maar dan bij een andere organisatie.

Ik solliciteerde veel. Brieven schrijven ging prima. Gesprekken voeren ging me gemakkelijk af. Toch volgde afwijzing op afwijzing.

Mijn hoofd snapte er niets van.

Ik zei toch alles wat ze wilden horen?

Pas jaren later begreep ik wat er gebeurde. Ik kwam niet als Sander opdagen. Ik kwam als een rol opdagen.

Ik kon mezelf perfect verkopen.

Alleen verkocht ik niet mezelf.

De prijs van te lang tegen jezelf ingaan

Ondertussen werkte ik verder binnen de bank. Daarnaast begon ik op aanraden van mijn werkgever een HBO-studie. Ook daar voelde ik vanaf dag één dat het niet klopte.

Dit is niet mijn pad.

Maar ik ging door.

Een gezin. Een hypotheek. Verantwoordelijkheden.

Dus ik zette door.

Overdag werken. ’s Avonds studeren. Groepsopdrachten. Tentamens.

Jarenlang.

Tot mijn systeem stop zei.

Tijdens een hertentamen in 2014 werd het letterlijk zwart voor mijn ogen. Een vastloper. Tegelijkertijd mijn ultieme wake-up call.

Ik voelde op dat moment iets wat ik nooit meer vergeten ben.

Je kunt verrassend lang leven tegen je eigen waarheid in. Veel langer dan je denkt. Het lichaam is geduldig. Het past zich aan. Het compenseert. Het trekt nog een sprint terwijl de tank eigenlijk al leeg is.

Maar vroeg of laat betaal je de rekening.

Vroeg of laat komt het moment waarop je systeem zegt:

Nu is het genoeg geweest.

Terug naar mezelf

Na mijn burn-out begon een andere reis.

Niet omdat ik spiritueel wilde worden. Niet omdat ik op zoek was naar een nieuwe identiteit. Maar omdat ik wilde begrijpen wie ik werkelijk was.

Ik begon met innerlijk werk. Zelfonderzoek. Bewustzijnsontwikkeling. Heling.

Ik wilde ontdekken waar ik mezelf onderweg was kwijtgeraakt.

En misschien nog belangrijker: hoe ik mezelf weer kon terugvinden.

Binnen twee jaar startte ik mijn eerste coachingbedrijf.

Dat klinkt achteraf bijna als een mooi succesverhaal. Alsof vanaf dat moment alles op zijn plek viel.

Maar dat is niet de waarheid.

Ook op je pad zijn vraagt moed

Veel mensen romantiseren ondernemerschap.

Vrijheid. Eigen baas zijn. Je passie volgen.

Maar ondernemen vraagt ook iets anders.

Verantwoordelijkheid.

Risico nemen. Zichtbaar zijn. Omgaan met weerstand. Omgaan met onzekerheid. Financiële uitdagingen. Beslissingen nemen zonder garantie op succes.

En ondertussen steeds weer onderzoeken:

Past dit nog bij mij?

Of ben ik opnieuw iets aan het doen omdat het veilig voelt?

Omdat anderen het doen?

Omdat een strategie zegt dat het zo hoort?

Omdat iemand anders succes heeft met die aanpak?

De uitdagingen verdwijnen niet wanneer je op je pad zit.

Alleen de kwaliteit ervan verandert.

Het put je niet langer leeg omdat je tegen jezelf vecht. Het vraagt iets van je omdat je groeit.

Dat is een wezenlijk verschil.

Inmiddels zijn we ruim tien jaar verder. Er zijn mooie dingen ontstaan. Maar ook vandaag kent het leven pieken en dalen. Zeker nu we de afgelopen jaren iets zijn gaan bouwen wat nog niet bestaat.

Dan kun je niet simpelweg een stappenplan kopiëren.

Je kunt inspiratie halen bij anderen. Strategieën bestuderen. Leren van mensen die je voorgingen.

Maar vroeg of laat moet je weer terug naar jezelf.

Voelt dit als mijn weg? Past dit bij wie ik ben? Klopt dit met wat ik wil neerzetten?

Het misverstand van authenticiteit

Een van de grootste misverstanden die ik tegenwoordig zie, is dat mensen authenticiteit verwarren met alles alleen moeten doen.

Alsof hulp vragen betekent dat je niet dicht bij jezelf blijft.

Alsof coaching, mentoring, strategieën of voorbeelden van anderen je automatisch van je pad af brengen.

Dat is niet wat ik heb geleerd.

Sterker nog, als ik terugkijk op de afgelopen tien jaar dan zie ik juist hoeveel mensen hebben bijgedragen aan mijn ontwikkeling. Coaches. Mentoren. Vrienden. Ondernemers. Boeken. Trainingen.

Mensen die op het juiste moment een spiegel waren.

Mensen die vragen stelden die ik zelf niet stelde.

Mensen die iets zagen wat ik nog niet zag.

De vraag is niet of je gebruikmaakt van wat de wereld te bieden heeft.

De vraag is:

Blijf jij zelf aan het stuur?

Want je kunt net zo afhankelijk worden van een coach als van je eigen hoofd.

Je kunt je verliezen in een methode.

• Een strategie
• Een filosofie
• Een religie
• Een spirituele ervaring
• Een businessmodel
• Een overtuiging

Het object verandert.

Het mechanisme blijft hetzelfde.

Je geeft ongemerkt de regie uit handen.

Van God los

We zeggen weleens:

“Van God los.”

Tegenwoordig kijk ik daar anders naar.

Hoe verder je verwijderd raakt van jezelf, hoe verder je verwijderd raakt van dat stille innerlijke weten. Van aanwezigheid. Van bewustzijn. Van wie je werkelijk bent.

Maar zelfs in mijn moeilijkste jaren was dat nooit helemaal weg.

Dat is misschien wel het belangrijkste inzicht dat ik heb opgedaan.

Je essentie verdwijnt niet. Je raakt haar hooguit uit het zicht.

Je overlevingsmechanismen worden luider.

Je conditionering wordt dominanter.

Je automatische piloot neemt het tijdelijk over.

Maar ergens blijft altijd een lijntje bestaan.

Een lichtpunt.

Een stille herinnering aan wie je bent.

Ook tijdens mijn burn-out was ik niet weg.

Misschien was ik verder van mezelf verwijderd.

Misschien was mijn overlevingssysteem dominant aanwezig.

Maar diep vanbinnen wist een deel van mij nog steeds wie ik was.

Dat deel heeft uiteindelijk de weg terug gevonden.

Dus zit je op je pad?

Misschien is dat uiteindelijk niet de belangrijkste vraag.

Misschien is de vraag:

Wie heeft er momenteel het stuur in handen?

• Jij? Of je angst?
• Jij? Of je overtuigingen?
• Jij? Of de verwachtingen van anderen?
• Jij? Of de strategie die je klakkeloos volgt?

Want op je pad zijn betekent niet dat je alles zelf moet doen.

En van je pad zijn betekent niet dat je jezelf volledig verloren bent.

De kunst is misschien wel om gebruik te maken van alles wat het leven aanbiedt zonder jezelf daarin kwijt te raken.

Om hulp te ontvangen zonder afhankelijk te worden.

Om te leren van anderen zonder jezelf te kopiëren.

Om samen op te trekken zonder het stuur uit handen te geven.

Want uiteindelijk ben jij degene die jouw levensverhaal heeft te leven.

Niemand anders kan dat voor je doen.

En misschien is dat wel de mooiste paradox van allemaal:

Je pad wordt niet sterker door het alleen te bewandelen. Het wordt sterker doordat jij aanwezig blijft terwijl je het bewandelt.

“Experience life the fullest. Let’s walk each other home.”

Lees hier verder…

Waarom de les die de één bevrijdt, de ander juist verder van zichzelf vandaan kan brengen

Er is iets wat me de afgelopen jaren steeds vaker is opgevallen. Niet alleen in mijn werk, maar vooral in mijn eigen leven.

Veel mensen die zich bezighouden met persoonlijke ontwikkeling zijn oprecht bereid om naar zichzelf te kijken. Ze lezen boeken, volgen trainingen, schakelen coaches in en doen hun best om bewustere keuzes te maken. Toch zie ik regelmatig dat mensen jarenlang bezig zijn met zichzelf ontwikkelen zonder dat de beweging ontstaat waar ze eigenlijk naar verlangen. Ze blijven tegen dezelfde patronen aanlopen, raken steeds opnieuw vermoeid of krijgen het gevoel dat ze harder werken dan ooit, terwijl de vervulling waar ze naar op zoek zijn uitblijft.

Lange tijd dacht ik dat dit vooral kwam doordat mensen bepaalde dingen nog niet wilden zien. Inmiddels denk ik daar anders over. Steeds vaker krijg ik het gevoel dat veel mensen niet vastlopen omdat ze onvoldoende aan zichzelf werken, maar omdat ze werken aan het verkeerde probleem.

Op zoek naar antwoorden

Wanneer iemand vastloopt, ontstaat er vaak een zoektocht naar antwoorden. Dat herken ik ook uit mijn eigen leven. Op zo’n moment ga je luisteren naar mensen die verder lijken te zijn dan jij. Je volgt trainingen, leest boeken en probeert te begrijpen wat er aan de hand is. Dat is op zichzelf een gezonde beweging.

De valkuil ontstaat wanneer je de adviezen die je tegenkomt als universele waarheden gaat beschouwen.

Neem bijvoorbeeld uitspraken als: je moet meer verantwoordelijkheid nemen, je moet vaker voor jezelf kiezen, je moet dienstbaar zijn, je moet leren ontvangen, je moet meer in actie komen of juist meer vertragen. Op zichzelf is er met geen van deze uitspraken iets mis. Het probleem ontstaat wanneer we vergeten te onderzoeken voor wie die les eigenlijk bedoeld is.

Want wat voor de één een bevrijding is, kan voor een ander juist een nieuwe gevangenis worden.

Toen ik ontdekte dat zien niet hetzelfde is als dragen

Dat inzicht kwam bij mij niet ineens. Het groeide langzaam.

Als ik terugkijk op mijn leven zie ik iemand die altijd veel waarnam. Ik voelde snel wat er speelde. Ik merkte spanningen op voordat ze uitgesproken werden. Ik zag vaak waar iets niet liep of waar aandacht nodig was. Dat bracht een kwaliteit met zich mee, maar ook een verantwoordelijkheid die ik ongemerkt steeds groter maakte.

Wanneer je veel ziet, ontstaat al snel de neiging om iets met dat zien te doen. Je helpt, denkt mee, neemt initiatief en springt bij waar nodig. Op een bepaald moment merkte ik dat er een subtiele verschuiving had plaatsgevonden. Ik nam niet alleen verantwoordelijkheid voor mezelf, maar ook voor processen, mensen, relaties en situaties die eigenlijk niet van mij waren.

Dat gebeurde niet bewust. Het ontstond geleidelijk. En omdat het vaak gewaardeerd werd door de omgeving, voelde het zelfs als iets positiefs.

Pas veel later begon ik te begrijpen dat zien niet automatisch betekent dat iets jouw verantwoordelijkheid is.

Dat onderscheid heeft mij jaren gekost om werkelijk te begrijpen.

De dunne lijn tussen helpen en redden

Een van de belangrijkste lessen die ik onderweg heb geleerd, is dat helpen en redden veel dichter bij elkaar liggen dan we vaak denken.

Wanneer je gevoelig bent en veel waarneemt, ontstaat al snel de neiging om in te grijpen. Je ziet waar iemand zichzelf saboteert. Je voelt waar een gesprek gevoerd zou moeten worden. Je merkt dat een situatie dreigt vast te lopen. En omdat je het ziet, ontstaat het gevoel dat je er iets mee moet.

Maar niet iedere vorm van hulp is behulpzaam.

Soms ontneem je iemand juist de kans om zijn eigen verantwoordelijkheid te nemen. Soms neem je een proces over dat niet van jou is. Soms draag je lasten die een ander alleen zelf kan dragen.

Ik zie dat niet alleen in organisaties en relaties, maar ook veel binnen coaching en persoonlijke ontwikkeling. Achter een oprechte wens om mensen te helpen kan soms een subtiele behoefte schuilgaan om nodig te zijn, van betekenis te zijn of te voorkomen dat iemand teleurgesteld raakt.

Dat maakt niemand een slechte coach of een slecht mens. Het maakt ons menselijk.

Maar het vraagt wel om eerlijkheid.

De blinde vlek van persoonlijke ontwikkeling

Wat mij steeds meer opvalt, is dat veel persoonlijke ontwikkeling uitgaat van één belangrijke aanname: dat iedereen ongeveer hetzelfde probleem heeft.

De werkelijkheid is vaak precies andersom.

Er zijn mensen die hun hele leven verantwoordelijkheid vermijden. Mensen die moeilijke gesprekken uit de weg gaan, zichzelf klein houden of wachten tot iemand anders de eerste stap zet. Voor hen kan een confronterende coach, een duidelijke spiegel of een stevige schop onder de kont precies zijn wat nodig is.

Maar er zijn ook mensen die hun hele leven al verantwoordelijkheid dragen. Mensen die altijd klaarstaan. Mensen die voortdurend rekening houden met anderen. Mensen die zich afvragen hoe het met iedereen gaat, behalve met zichzelf.

Voor die mensen werkt dezelfde boodschap vaak averechts.

Wanneer iemand zichzelf al jaren onder druk zet, heeft nog meer druk zelden een helende werking. Wanneer iemand zichzelf voortdurend wegcijfert, brengt nog meer dienstbaarheid hem meestal niet dichter bij zichzelf.

Toch krijgen beide groepen opvallend vaak dezelfde adviezen.

Misschien is dat wel een van de grootste misverstanden binnen persoonlijke ontwikkeling.

Wat doe jij wanneer het spannend wordt?

Hoe langer ik dit werk doe, hoe meer ik geloof dat groei begint met een andere vraag dan de meeste mensen stellen.

Niet: wat heb ik nodig?

Maar: wat doe ik automatisch wanneer ik onder druk kom te staan? Word je iemand die zich terugtrekt? Word je iemand die harder gaat werken? Word je iemand die controle probeert te houden? Word je iemand die vooral voor anderen gaat zorgen? Of word je juist iemand die vooral voor zichzelf kiest?

Daar zit vaak veel meer informatie in dan in alle theorieën, modellen en methodieken bij elkaar.

Want onder spanning vallen we meestal terug op ons oudste patroon. Op datgene wat ons ooit geholpen heeft om ons veilig te voelen.

En precies daar ligt vaak ook de sleutel tot verandering.

Waarom sommige coaching niet werkt

Ik heb dat zelf ook ervaren.

In mijn zoektocht kwam ik regelmatig coaches tegen die vooral gericht waren op actie, resultaat en doorpakken. Voor sommige mensen werkt dat fantastisch. Zij hebben iemand nodig die hen helpt uit hun comfortzone te komen en verantwoordelijkheid te nemen voor hun keuzes.

Bij mij werkte dat vaak anders.

Niet omdat ik geen groei wilde. Niet omdat ik bang was voor verandering. Maar omdat ik al jarenlang gewend was om verantwoordelijkheid te nemen. Ik had geen extra druk nodig. Ik had geen extra stem nodig die me vertelde dat ik harder moest werken of meer moest doen.

Die stem was al aanwezig.

Wat ik nodig had, was iets heel anders. Ik had ruimte nodig om te vertragen. Om te voelen wat werkelijk van mij was en wat ik onderweg was gaan dragen voor anderen. Om onderscheid te maken tussen betrokkenheid en oververantwoordelijkheid.

Dat bleek uiteindelijk veel uitdagender dan nog harder werken.

De mensen die ik het vaakst ontmoet

Veel mensen die bij ons komen, zijn niet moe omdat ze te weinig doen. Ze zijn moe omdat ze al jarenlang te veel dragen.

Ze dragen verantwoordelijkheden die niet van hen zijn. Ze dragen verwachtingen van anderen. Ze dragen de sfeer in gezinnen, teams of organisaties. Ze dragen problemen waar ze zich verantwoordelijk voor voelen, maar die ze nooit werkelijk kunnen oplossen.

En ergens onderweg zijn ze zichzelf kwijtgeraakt. Niet omdat ze egoïstisch waren. Niet omdat ze niet wilden bijdragen. Maar juist omdat ze zo betrokken waren. Juist omdat ze zo graag wilden helpen. Juist omdat ze een groot hart hebben.

Voor deze mensen is vertragen geen luxe. Het is een terugkeer naar zichzelf.

Misschien begint het hier

Misschien ligt echte ontwikkeling niet in meer doen, meer geven, meer leren of meer begrijpen.

Misschien begint ontwikkeling met het eerlijk onderzoeken van je automatische beweging.

Waar beweeg jij naartoe wanneer het spannend wordt? Naar jezelf? Of juist weg van jezelf?

Want pas wanneer je begrijpt waar je vandaan komt, wordt zichtbaar welke les werkelijk bij jou hoort. Sommige mensen hebben meer discipline nodig. Andere mensen hebben meer zachtheid nodig. Sommige mensen hebben meer verantwoordelijkheid te nemen. Andere mensen hebben verantwoordelijkheid terug te geven. Sommige mensen hebben te leren geven. Andere mensen hebben eindelijk te leren ontvangen.

Dat is geen universele waarheid. Dat is een persoonlijk onderzoek.

En misschien ontdek je onderweg iets wat ik zelf pas veel later begon te begrijpen. Dat je niet alles hoeft te dragen wat je ziet. Dat betrokkenheid niet hetzelfde is als verantwoordelijkheid. En dat het leven verrassend licht kan worden wanneer je stopt met dragen wat nooit werkelijk van jou is geweest.

Misschien ben je moe van het dragen

Moe van het zorgen, regelen, aanpassen, rekening houden en verantwoordelijkheid nemen voor alles en iedereen.

Misschien is het tijd om even te stoppen met zoeken naar de volgende oplossing en simpelweg terug te keren naar jezelf.

In een persoonlijke Energy Update van 90 minuten help ik je vertragen, loslaten wat niet van jou is en weer helder te krijgen wat jouw volgende stap werkelijk is.

Niet vanuit druk. Niet vanuit moeten. Maar vanuit verbinding met jezelf.

Voel je welkom

👉 Bekijk ook de pagina Experience life to the fullest om te lezen hoe we kunnen samenwerken.

Over awareness, waarheid en de nederigheid van niet-weten

Er is iets wat me de laatste tijd steeds vaker bezighoudt. Niet omdat ik een antwoord heb gevonden, maar juist omdat ik steeds vaker ontdek hoeveel ik niet weet. Dat klinkt misschien vreemd voor iemand die schrijft, spreekt, coacht en zijn inzichten deelt met de wereld.

Want impliciet ontstaat al snel de indruk dat degene die spreekt ook weet waar hij het over heeft. Dat hij iets ziet, iets begrijpt en misschien zelfs iets doorziet wat anderen nog niet zien. Maar hoe langer ik me bezighoud met bewustzijn, hoe minder zeker ik word van mijn eigen conclusies.

Niet omdat ik twijfel, maar omdat ik zie hoe beperkt iedere waarneming uiteindelijk is.

De verleiding van awareness

In de wereld van persoonlijke ontwikkeling draait veel om awareness:

• Bewustwording
• Patronen leren herkennen
• Trauma begrijpen
• Conditioneringen onderzoeken
• Schaduwwerk doen

En dat heeft enorme waarde. Maar er schuilt ook een risico in. Want awareness kan ongemerkt de indruk wekken dat we helder zien. Dat we te voorbarig conclusies trekken over wat er gebeurt. Dat we denken wakker te zijn. En misschien is dat wel een van de grootste valkuilen van bewustzijnswerk.

Niet dat we niets zien, maar dat we gaan geloven dat we zien.

Je kijkt altijd door een bril

Mijn mijmeringen om dit artikel te schrijven neem ik op via een voicememo. Op het moment dat ik dat doe zit ik in de auto.

Ik zie een BMW voor me rijden. Een bord met tachtig kilometer per uur. Windmolens aan de horizon. Een boerderij. Een stuk asfalt. Dat is mijn werkelijkheid in dit moment. Maar tegelijkertijd spui ik mijn gedachten over dit artikel.

• Over bewustzijn
• Over aandacht
• Over waarheid

Waar ben ik dan werkelijk aanwezig? Bij de weg? Bij het artikel? Bij mijn gedachten? Bij mijn omgeving?

Het eerlijke antwoord is: overal een beetje. En nergens volledig. Misschien is dat wel hoe bewustzijn werkelijk werkt. Niet als een perfecte staat van aanwezigheid, maar als een voortdurend bewegen van aandacht.

De blinde vlek van ieder inzicht

Iedere keer wanneer ik een inzicht krijg, ontstaat dezelfde vraag.

Hoe weet ik eigenlijk dat dit waar is?

Niet of het goed voelt, niet of het logisch klinkt, niet of ik er kippenvel van krijg, maar of het waar is. Want ook een overtuiging kan kippenvel geven. Ook een verlangen kan echt voelen. Ook een projectie kan resoneren.

En dat betekent dat zelfs onze diepste inzichten nog steeds gekleurd kunnen zijn door alles wat we nog niet zien. Dat vraagt om iets wat in veel bewustzijnswerk soms ontbreekt: nederigheid.

Awareness is niet hetzelfde als waarheid

Ik denk steeds vaker dat awareness niet betekent dat je dichter bij de waarheid komt. Awareness betekent dat je ziet dat je kijkt. Meer niet.

Je wordt je bewust van de bril. Maar dat betekent nog niet dat de bril verdwenen is. En misschien zal dat ook nooit volledig gebeuren. Misschien is het mens-zijn juist dat we altijd kijken vanuit een perspectief. Altijd vanuit een geschiedenis. Altijd vanuit een lichaam. Altijd vanuit een bepaalde plek in ruimte en tijd.

Van awareness naar abidance

Misschien ligt vrijheid daarom niet in steeds meer awareness, maar in iets anders. In wat mijn compagnon, Nico, opmerkte als abidance.

Het vermogen om te verblijven. Niet in een conclusie. Niet in een overtuiging. Niet in een identiteit. Maar in het levende niet-weten. In de bereidheid om aanwezig te blijven zonder direct een verhaal te maken van wat je ervaart. Niet omdat niets waar is, maar omdat je beseft dat jouw zicht altijd beperkt zal blijven.

Waarom ik dit deel

Soms vraag ik me af waarom ik überhaupt schrijf. Waarom ik artikelen deel. Waarom ik mijn perspectief de wereld in breng. Want uiteindelijk is het slechts een perspectief. Een interpretatie. Geen absolute waarheid. Geen universele wet. Geen eindpunt.

En misschien is dat precies de reden waarom ik het toch blijf doen. Niet om mensen te vertellen hoe de werkelijkheid in elkaar zit, maar om ruimte te openen voor vragen. Om mensen uit te nodigen hun eigen waarneming te onderzoeken. Niet zodat ze afhankelijk worden van mijn inzichten, maar zodat ze steeds meer vertrouwen op hun eigen onderzoek. Hun eigen ervaring. Hun eigen directe ontmoeting met het leven. Want uiteindelijk gaat het niet om wat ik zie. Het gaat om wat jij bereid bent te onderzoeken.

En misschien begint echte wijsheid precies daar. Niet bij zekerheid, maar de moed om te blijven kijken.

Als ik terugkijk op mijn leven dan heb ik, buiten een pestverleden en buitengesloten geworden, een stabiele jeugd gehad. Ik kon prima meekomen op school, haalde goede resultaten en wist al vrij vroeg een leven op te bouwen dat voor veel mensen herkenbaar zal zijn als een succesvol bestaan.

Sinds mijn twintigste een vaste relatie met mijn huidige vrouw, op mijn vierentwintigste een eerste koopwoning, samenwonen en niet veel later trouwen en kinderen. Ik had een goede baan bij de Rabobank, groeide door naar een leidinggevende functie en kreeg volop kansen om mezelf te ontwikkelen.

Van buitenaf gezien klopte het plaatje

Van buitenaf gezien klopte het plaatje. Toch was er iets wat me al vroeg opviel. Niet zozeer bij mezelf, maar bij de mensen om me heen. Ik zag hoeveel energie er gestoken werd in het voldoen aan verwachtingen. Hoe hard mensen werkten om een bepaald leven op te bouwen, een bepaalde status te bereiken of een bepaald beeld in stand te houden. En hoewel ik zag dat het hen soms succes bracht, voelde ik ook iets anders. Achter veel van die prestaties zat een leegte die moeilijk onder woorden te brengen was. Het was alsof de buitenkant steeds mooier werd, terwijl het fundament daaronder niet altijd even stevig was.

Destijds kon ik dat nog niet goed plaatsen

Ik had er geen taal voor. Maar ergens wist ik al dat de buitenkant nooit het belangrijkste kon zijn.

Toch ging ik er zelf ook in mee.

Niet omdat ik veel waarde hechtte aan status of erkenning, maar omdat ik eenvoudigweg kon voldoen aan wat er van me gevraagd werd. Wanneer je ergens goed in bent, is het verleidelijk om dat pad te blijven volgen. Je krijgt bevestiging, waardering en kansen. Voor je het weet ben je bezig een leven op te bouwen dat op papier klopt, zonder jezelf regelmatig af te vragen of het ook werkelijk bij je past.

Dat werd voor mij pijnlijk duidelijk in 2014

Hoewel er aan de buitenkant weinig mis leek, voelde het van binnen steeds leger. Ik liep vast en kreeg uiteindelijk een burn-out. Achteraf gezien was dat geen teken dat mijn leven mislukt was. Integendeel. Het was juist het moment waarop ik begon te zien dat succes en vervulling niet hetzelfde zijn.

Die periode dwong me om andere vragen te stellen. Niet langer: hoe kan ik verder groeien? Maar: waar ben ik eigenlijk naartoe aan het groeien? Niet: hoe kan ik dit leven beter volhouden? Maar: klopt dit leven nog wel met wie ik werkelijk ben?

Dat bleek een kantelpunt

In de jaren die volgden startte ik mijn eigen coaching business. Ik volgde opleidingen, investeerde in business coaching en ontwikkelde mezelf als ondernemer. Vrij snel ontstond er een goedlopende praktijk en later ook een online aanbod en een boek. Opnieuw leek het alsof alles zich volgens het boekje ontvouwde. Alleen gebeurde er ook iets anders.

Na verloop van tijd begon ik dezelfde dynamiek opnieuw te herkennen.

Niet letterlijk hetzelfde patroon, maar wel dezelfde onderliggende les

Want ook ondernemerschap kan een buitenkant worden. Ook een missie kan iets worden waar je jezelf aan ophangt. Zelfs bewustzijnswerk kan veranderen in een identiteit die je voortdurend probeert waar te maken. En juist dat inzicht heeft een belangrijke rol gespeeld in het ontstaan van de School voor Eigen Wijsheid.

Samen met Nico voelden we steeds sterker dat we niet nog een organisatie wilden bouwen die vooral gericht is op groei, zichtbaarheid of succes. Natuurlijk zijn dat geen verkeerde dingen. Maar ze mogen nooit belangrijker worden dan datgene waar ze uit voortkomen. De binnenkant moet kloppen. Niet omdat het leven dan ineens makkelijk wordt, maar omdat je anders voortdurend energie kwijt bent aan het in stand houden van iets wat niet werkelijk bij je past.

Dat is misschien wel de belangrijkste les die ik in de afgelopen tien jaar heb geleerd

We zijn vaak geneigd om eerst de buitenkant op orde te brengen in de hoop dat er van binnen rust ontstaat. We denken dat meer succes, meer zekerheid, meer inkomen of meer erkenning ons uiteindelijk zal geven waar we naar verlangen. Maar mijn ervaring is dat het vaak precies andersom werkt.

Wanneer de binnenkant niet klopt, kost het enorm veel energie om de buitenkant overeind te houden. Dan wordt het leven een project. Dan moeten er voortdurend ballen in de lucht blijven. Dan wordt succes iets wat verdedigd moet worden. Dan wordt vrijheid een nieuwe verplichting.

Wanneer de binnenkant wel klopt, ontstaat er iets anders. Dan worden keuzes eenvoudiger. Niet altijd makkelijker, maar wel eerlijker. Je hoeft minder energie te steken in het hooghouden van een beeld, omdat je niet langer leeft vanuit wat er verwacht wordt, maar vanuit wat werkelijk belangrijk voor je is.

Dat betekent niet dat ik alle antwoorden heb gevonden. Integendeel. Ik blijf mezelf tegenkomen. Ik blijf nieuwe lagen ontdekken. Ik blijf zien hoe verleidelijk het is om opnieuw waarde te hechten aan de buitenkant. Maar misschien is dat ook precies wat mens-zijn is.

Voor mij gaat vrijheid daarom niet over het perfecte leven creëren

Het gaat over de moed hebben om steeds opnieuw te luisteren wanneer de binnenkant iets anders weet dan de buitenkant laat zien. Want uiteindelijk is dat misschien wel de belangrijkste vraag die we onszelf kunnen stellen:

Bouw ik een leven dat er goed uitziet? Of bouw ik een leven dat werkelijk klopt?

Er is iets wat ik de laatste tijd steeds helderder zie. Niet alleen bij onze klanten, ook bij mezelf. En misschien juist daarom kan ik het steeds scherper verwoorden.

We zetten coaching, meditatie, ademwerk, reflectie en spiritualiteit vaak in om dichter bij onszelf te komen.

• Om rust te vinden
• Ons hoofd leeg te maken
• Ons lichaam te ontspannen
• Onze gedachten te ordenen
• Ons zenuwstelsel tot ontlading te brengen 

En daar is niets mis mee. Sterker nog: het kan enorm helpend zijn. Maar er zit ook een valkuil in.

Want soms gebruiken we bewustzijn niet om werkelijk te veranderen…maar om een leven vol te houden dat eigenlijk niet meer klopt.

De reset die alles in stand houdt

Je mediteert, je komt weer even thuis bij jezelf, je voelt rust, ruimte, helderheid. En daarna stap je weer terug in exact hetzelfde leven.

• Dezelfde patronen
• Dezelfde gewoonten
• Dezelfde relaties
• Dezelfde overbelasting
• Dezelfde manier van werken
• Dezelfde neiging om over je grenzen heen te gaan

En voor je het weet zit je systeem weer vol. Vol spanning, vol ruis, vol verwachtingen, vol energie die eigenlijk niet van jou is.

Dus zoek je opnieuw een reset. Een sessie, een retreat, een meditatie, een ademreis, een coachgesprek, een podcast, een boek. Even terug naar rust, even leegmaken, even herstellen.

Maar als je daarna niets wezenlijks verandert in je dagelijkse leven, wordt die reset langzaam onderdeel van het probleem. Niet omdat de methode niet werkt, maar omdat je deze gebruikt om je oude leven overeind te houden.

Bewustzijn kan een comfortzone worden

We denken vaak dat bewustzijn altijd bevrijdend is. Maar bewustzijn kan ook een comfortzone worden. Zeker wanneer het zich vooral afspeelt in het hoofd. Dan blijf je analyseren, reflecteren, filosoferen, verklaren, begrijpen.

• Je kent je patronen
• Je kent je trauma’s
• Je kent je overlevingsmechanismen
• Je kent je systeem

Maar leef je werkelijk anders? Ben je werkelijk aanwezig in je lijf? Of ben je vooral heel goed geworden in praten over wat je voelt?

Dat is een belangrijk verschil. Want je kunt zó bezig zijn met bewustzijn, dat het opnieuw een manier wordt om niet volledig te voelen. Niet werkelijk aanwezig te zijn bij spanning, niet werkelijk te luisteren naar je lichaam, niet werkelijk de keuze te maken die je al langer voelt.

Dan wordt bewustzijn geen bevrijding, maar een verfijnde vorm van uitstel.

Het lichaam liegt minder makkelijk dan het hoofd

Het hoofd kan veel. Het kan uitleggen, goedpraten, nuanceren, spiritueel verpakken, nog even wachten, nog meer informatie zoeken, nog een laag onderzoeken. Maar het lichaam is vaak veel directer.

• Het voelt waar je je inhoudt
• Het voelt waar je over je grenzen gaat
• Het voelt waar je iets blijft dragen wat niet meer van jou is
• Het voelt waar je ja zegt terwijl er eigenlijk nee leeft

Het voelt waar je ziel kleiner wordt in een leven dat aan de buitenkant nog prima lijkt te functioneren. En precies daar begint bewuste aanwezigheid. Niet in het wegdenken van gedachten, maar in het durven blijven bij wat zich nú aandient.

• In je lijf
• In je adem
• In je spanning
• In je waarheid

De vraag is niet welke methode je gebruikt

Meditatie kan helpend zijn, ademwerk kan helpend zijn, coaching kan helpend zijn, lichaamswerk kan helpend zijn. Boeken, podcasts, reflectie, contemplatie, stilte, natuur…allemaal waardevol. Daar zit het probleem niet.

De vraag is niet:

Welke methode gebruik je?

De vraag is:

Vanuit welke beweging gebruik je haar?

Gebruik je haar om werkelijk wakkerder te worden in je dagelijkse leven? Of gebruik je haar om even te herstellen zodat je daarna op dezelfde voet verder kunt?

Gebruik je haar om eerlijker te worden? Of om de confrontatie met je dagelijkse keuzes nog even uit te stellen?

Gebruik je haar om je leven te veranderen? Of om beter om te kunnen gaan met een leven dat eigenlijk niet meer klopt?

Daar zit het verschil.

Veel mensen willen wel een andere realiteit, maar niet veranderen

Dat klinkt misschien hard. Maar ik bedoel het niet hard. Ik bedoel het eerlijk.

Veel mensen verlangen naar rust:

• Naar vrijheid
• Naar helderheid
• Naar liefde
• Naar ruimte
• Naar een leven dat klopt

Maar tegelijk willen ze hun bestaande leven zo lang mogelijk intact houden.

• Dezelfde dynamieken
• Dezelfde verplichtingen
• Dezelfde gewoonten
• Dezelfde identiteit
• Dezelfde manier van reageren
• Dezelfde omgeving

En dan hopen ze dat bewustzijn iets oplost zonder dat zij wezenlijk hoeven te bewegen. Maar zo werkt het niet.

Als je een andere realiteit verlangt, vraagt het leven je vroeg of laat om anders aanwezig te zijn. Andere keuzes te maken, Andere grenzen te stellen, anders te reageren, anders te luisteren, anders te leven.

Niet perfect, maar wel eerlijker.

Je kunt niet uitbesteden wat alleen jij kunt leven

• Een coach kan je spiegelen
• Een therapeut kan je begeleiden
• Een mentor kan je helpen zien wat je zelf niet ziet
• Een sessie kan iets openen
• Een retreat kan iets wakker maken
• Een ervaring kan diep transformerend zijn 

Maar niemand kan jouw leven voor je leven. Niemand kan namens jou thuiskomen en de moeilijke keuze maken. Niemand kan namens jou het gesprek voeren.

Niemand kan namens jou stoppen met een patroon dat jou langzaam leegtrekt. Niemand kan namens jou aanwezig blijven wanneer je getriggerd wordt.

Niemand kan namens jou je waarheid belichamen.

Dat is jouw pad. Dat is jouw verantwoordelijkheid. Dat is jouw ownership. En juist daar ontstaat vrijheid.

Experience life to the fullest

Voor mij gaat Experience life to the fullest niet over een mooier spiritueel idee.

Het gaat niet over het najagen van een perfect leven, het gaat niet over altijd rustig zijn, altijd in vertrouwen, altijd licht, altijd helder. Het gaat over volledig aanwezig durven zijn in het leven dat zich aandient. Ook als het schuurt, ook als je angst voelt. Ook als je merkt dat oude patronen het weer proberen over te nemen. Ook als je lichaam spanning draagt. Ook als je niet precies weet wat de volgende stap is.

Presence is niet alleen iets voor op je meditatiekussen. Presence is hoe je leeft.

• Hoe je werkt
• Hoe je liefhebt
• Hoe je communiceert
• Hoe je grenzen bewaakt
• Hoe je omgaat met druk
• Hoe je terugkeert naar jezelf wanneer je jezelf even kwijt bent

Geen herstelmoment, maar een manier van leven

Dat is uiteindelijk de beweging. Niet steeds weer herstellen van een leven dat jou uitput, maar je leven zo leren vormgeven dat jouw aanwezigheid erin kan blijven bestaan.

• Niet alleen resetten, maar ook integreren
• Niet alleen ontladen, maar ook anders kiezen
• Niet alleen inzicht krijgen, maar ook belichamen
• Niet alleen begrijpen wie je bent, maar ook leven wie je bent

En ja, daar zijn sessies voor. Daar is begeleiding voor. Daar is mentorship voor. Maar niet zodat je afhankelijk wordt van iemand anders, maar zodat je steeds eerlijker leert zien waar jij jezelf verlaat.

En hoe je weer terugkeert in je lijf, in je waarheid, in het hier en nu. In het leven zelf.

De echte uitnodiging

Misschien is dit de vraag die blijft hangen:

Gebruik je bewustzijn om werkelijk wakkerder te leven? Of gebruik je bewustzijn om te blijven functioneren in een leven dat je eigenlijk allang ontgroeid bent?

Die vraag is niet bedoeld als oordeel, maar als spiegel. Een liefdevolle. En misschien ook een confronterende.

Want diep vanbinnen weet je vaak al waar je jezelf nog vasthoudt. Waar je jezelf verdooft. Waar je jezelf vertelt dat het later wel komt. Waar je nog wacht op meer rust, meer helderheid of meer zekerheid.

Maar het leven gebeurt niet later. Het gebeurt hier. Nu. In dit lichaam. In deze adem. In deze keuze. In dit gesprek. In dit leven.

Experience life to the fullest

Sander de Zwart

For entrepreneurs and leaders devoted to truth, presence and inner guidance.

Gisteren liep ik samen met Nico en een klant door de natuur. Tijdens de lunch ontstond een gesprek dat me opnieuw deed beseffen waar het binnen persoonlijke ontwikkeling volgens mij vaak misgaat.

Veel mensen leren tegenwoordig prima hoe ze even tot rust kunnen komen.

• Ze mediteren
• Volgen retraites
• Doen ademwerk
• Familieopstellingen
• Zelfreflectie
• Coaching

En eerlijk? Dat werkt. Zo’n moment van stilte kan je écht weer even thuisbrengen bij jezelf. Even weg uit de ruis. Even voelen: “Oh ja… dit ben ik.”

Maar daarna gebeurt vaak hetzelfde. Mensen stappen weer terug hun dagelijkse leven in…en verliezen zichzelf opnieuw.

Rust ervaren is iets anders dan jezelf blijven in beweging

Dat is volgens mij de crux. Je kunt nog zo diep voelen tijdens een sessie…maar wat gebeurt er zodra:

• de spanning oploopt
• je partner je raakt
• groepsdruk ontstaat
• je agenda volloopt
• iemand kritiek heeft
• je onzeker wordt
• oude patronen geactiveerd worden?

Dán wordt zichtbaar hoe stevig bewustzijn werkelijk belichaamd is. Want veel mensen kunnen zichzelf prima voelen in rust…maar raken zichzelf kwijt zodra het leven weer beweegt.

En precies daardoor ontstaat een cyclus die ik al jaren zie:

rust → verbinding → dagelijks leven → verlies van verbinding → opnieuw herstel nodig.

Dan wordt meditatie herstel, vakantie herstel, een retraite herstel, een coachingssessie herstel. Terwijl de echte vraag misschien zou moeten zijn:

Waarom raken we onszelf steeds kwijt zodra het leven begint te bewegen?

“Het ontvouwt zich wel…”

Een klant vertelde me dat ze ooit een familieopstelling had gedaan waar veel loskwam.

• Mooie inzichten
• Emotionele openingen
• Herkenning

Maar daarna ging ze weer naar huis. En daar begon eigenlijk pas de echte uitdaging.

• Want wat doe je vervolgens in het dagelijks leven?
• Hoe blijf je aanwezig wanneer je geraakt wordt?
• Hoe herken je dat een overlevingsmechanisme het overneemt?
• Hoe merk je op dat je niet meer reageert vanuit rust, maar vanuit angst, controle of oude pijn?

De begeleider zei:

“Het ontvouwt zich wel.”

En natuurlijk…op een bepaalde manier klopt dat ook. Alleen merk ik in de praktijk dat veel mensen helemaal niet geleerd hebben waar ze vervolgens op moeten letten.

Ze hebben wel inzichten gekregen…maar missen praktische aanwezigheid in beweging. En daardoor gebeurt iets heel menselijks:

Op het moment dat emotie oploopt, worden ze die emotie volledig.

Niet: “Ik voel boosheid.”

Maar: “Ik bén boosheid.”

Niet: “Ik merk angst op.”

Maar: “Dit ís de waarheid.”

Totdat er later weer rust ontstaat…en er ineens ruimte komt om terug te kijken.

Bewustzijn hoort niet alleen plaats te vinden in een sessie

Dat is misschien wel één van de grootste misverstanden binnen persoonlijke ontwikkeling. Reflectie wordt vaak uitgesteld tot:

• de volgende coachingssessie
• de volgende retraite
• de volgende training
• het volgende moment van stilte

Maar het echte werk gebeurt midden in het leven.

• Tijdens gesprekken
• Onder druk
• In relaties
• Op de werkvloer
• In groepsdynamiek
• In verantwoordelijkheid
• In keuzes

Vandaag was ik bij een klant die trainingen geeft binnen een organisatie. Hij vroeg mij of ik als observator aanwezig wilde zijn.

Niet omdat hij nóg een gesprek wil over zijn binnenwereld…maar omdat hij gespiegeld wil worden op hoe hij daadwerkelijk beweegt in de praktijk.

• Hoe komt hij binnen?
• Hoe reageert hij onder spanning?
• Waar verliest hij zichzelf?
• Waar houdt hij zich nog in?
• Wat gebeurt er in de dynamiek?
• Wat doet zijn energie met een groep?

Dát is waar bewustzijn tastbaar wordt. Niet alleen in stilte…maar juist in beweging.

Misschien zijn we uitputting normaal gaan vinden

Wat me ook steeds vaker opvalt: we zijn collectief gewend geraakt aan leven op spanning. Zó gewend…dat we er nauwelijks nog van opkijken.

• Moe zijn na een werkdag is normaal geworden
• Continu “aan” staan is normaal geworden
• Overprikkeld zijn is normaal geworden

Sterker nog…Veel mensen voelen zich bijna schuldig wanneer ze níet uitgeput zijn aan het einde van de dag.

Alsof vermoeidheid bewijs is dat je genoeg hebt gedaan. Alsof leeg zijn betekent:

“Zie je wel, ik heb hard gewerkt.”

Maar wat als dat helemaal niet waar is? Wat als structurele uitputting juist laat zien dat je voortdurend over jezelf heen beweegt?

Dat je:

• te weinig voelt
• te weinig begrenst
• te veel aanpast
• te veel vanuit spanning leeft
• te vaak “ja” zegt terwijl iets vanbinnen eigenlijk “nee” voelt?

Dan is vermoeidheid geen bewijs van succes…maar een signaal van verwijdering van jezelf.

De kunst is niet stil worden, de kunst is aanwezig blijven terwijl het leven beweegt

Dat is uiteindelijk waar het volgens mij werkelijk over gaat.

• Niet ontsnappen uit het leven
• Niet alleen herstellen van het leven
• Niet alleen rustmomenten creëren

Maar leren aanwezig blijven…midden in het leven zelf.

• In beweging
• In interactie
• In keuzes
• In emoties
• In verantwoordelijkheid

Dus niet alleen: “Wie ben ik in stilte?”

Maar ook: “Wie ben ik terwijl alles beweegt?”

Want daar…tussen rust en beweging…ontstaat volgens mij werkelijke belichaming. En misschien is dát uiteindelijk bewustzijn:

Niet hoe mooi je kunt reflecteren op jezelf achteraf…maar hoe wakker je blijft terwijl het leven gebeurt.