In de wereld van persoonlijke ontwikkeling noemen we iets al gauw projectie.
Daar zit veel waarheid in. We kleuren de werkelijkheid voortdurend met onze eigen ervaringen, overtuigingen en conditioneringen. Wat we zien, is zelden alleen de ander; het is altijd ook een weerspiegeling van de manier waarop wij naar de wereld kijken.
Toch kwam er de afgelopen dagen een nuance bij mij binnen die voor mij een wereld van verschil maakt. Misschien projecteren we niet alleen onze schaduw. Misschien projecteren we ook ons potentieel.
Wanneer iemand je diep raakt
Soms ontmoet je iemand die iets in beweging brengt. Je kunt niet precies uitleggen waarom, maar er gebeurt iets. Je voelt bewondering, verwondering of misschien zelfs ontzag. Er is iets aan die persoon dat je diep raakt.
Je zou kunnen zeggen dat de ziel haar eigen verlangen herkent in vervulde staat. Ze ziet niet alleen de ander. Ze ziet een mogelijkheid van zichzelf. Alsof ze zichzelf vooruit herkent.
Dat is een wezenlijk andere manier van kijken dan wanneer we projectie uitsluitend verbinden aan onverwerkte pijn of oude patronen. Misschien is het juist daarom dat sommige ontmoetingen zoveel in ons losmaken. Niet omdat de ander iets doet, maar omdat hij of zij iets belichaamt wat wij diep van binnen herkennen.
Twee brillen, dezelfde werkelijkheid
Vanaf dat moment ontstaat er een keuze.
Kijken we vanuit onze essentie, dan wakkert die ontmoeting iets aan. Er ontstaat nieuwsgierigheid, inspiratie en een stille vorm van moed. Alsof er van binnen iets zegt: ook dit leeft in mij.
De ander wordt dan geen maatstaf, maar een herinnering. Niet aan wie je ooit zou moeten worden, maar aan wat er in wezen altijd al in je aanwezig was en nu om expressie vraagt.
Kijken we daarentegen door de bril van onze conditionering, dan kan precies dezelfde ontmoeting iets heel anders oproepen. Irritatie, weerstand, jaloezie, afgunst of de behoefte om de ander kleiner te maken. Niet omdat de ander iets verkeerd doet, maar omdat zijn aanwezigheid zichtbaar maakt wat wij zelf nog niet volledig durven te leven.
De buitenwereld is dezelfde. Alleen de bril waardoor we kijken verandert.
De bron van onze waarneming
Juist datgene wat in onszelf tot wasdom wil komen, kan onze waarneming van de buitenwereld kleuren. Wat we vervolgens zien als irritatie, weerstand of oordeel, zegt dan minstens zoveel over de waarnemer als over datgene wat wordt waargenomen.
Dat betekent overigens niet dat iedere waarneming een projectie is. Soms zien we werkelijk dat iemand zichzelf overschreeuwt. Dat woorden en aanwezigheid niet met elkaar overeenkomen. Dat iemand iets probeert te compenseren wat nog niet volledig belichaamd is.
Maar precies dezelfde conclusie kan ook voortkomen uit projectie.
Daarom is niet de vraag wat je ziet het meest interessant. De belangrijkere vraag is: vanuit welke laag kijk je?
Waarnemen is namelijk niet hetzelfde als zien. Twee mensen kunnen naar exact dezelfde situatie kijken en toch een totaal andere werkelijkheid ervaren. Niet omdat de feiten verschillen, maar omdat de betekenis die eraan wordt gegeven vanuit een andere innerlijke laag ontstaat.
De ziel of de conditionering
Misschien is dat wel de diepere uitnodiging.
Wanneer iemand je raakt, hoef je jezelf niet direct af te vragen wat je van die persoon vindt. Een interessantere vraag is misschien:
Wat probeert deze ontmoeting in mij wakker te maken?
Misschien zie je geen arrogante leider. Misschien zie je geen concurrent. Misschien zie je geen irritante collega. Misschien zie je een deel van jezelf dat al veel langer verlangt om geleefd te worden.
Vanuit de ziel ontstaat inspiratie. De ziel herkent iets wat zij zelf wil belichamen. Vanuit de conditionering ontstaat vergelijking. Dan wordt dezelfde ontmoeting een aanleiding voor kritiek, weerstand of zelftwijfel.
Misschien ligt de werkelijke uitnodiging dus niet in het analyseren van de ander, maar in het onderzoeken van jezelf. Niet om iedere waarneming weg te zetten als projectie, maar om nieuwsgierig te worden naar de bron van waaruit je waarneemt.
Misschien hebben we projectie te beperkt begrepen
Misschien hebben we het begrip projectie jarenlang te eenzijdig bekeken. Alsof projectie uitsluitend gaat over onze schaduw.
Wat als we óók ons potentieel projecteren?
Wat als de mensen die ons het diepst raken niet alleen laten zien waar we nog pijn dragen, maar juist ook wie we in wezen al zijn? Wat als onze ziel soms al herkent wat onze persoonlijkheid nog niet volledig durft te leven?
Die gedachte laat mij sindsdien niet meer los.
Misschien herkent de ziel zichzelf vooruit.
Niet als iemand anders. Niet als een ideaalbeeld dat buiten haar ligt. Maar als een herinnering aan wat in haarzelf al aanwezig is en wacht om volledig geleefd te worden.
Dan wordt een ontmoeting met een ander veel meer dan een spiegel van onze schaduw. Ze wordt een uitnodiging om ons eigen potentieel serieus te nemen.
Misschien is dat wel de mooiste spiegel die een mens je kan geven.
Niet jouw schaduw, maar jouw nog ongeleefde potentieel.
