In 2014 werd het tijdens een tentamen letterlijk zwart voor mijn ogen. Ik werkte inmiddels vijftien jaar bij de Rabobank en was naast mijn fulltime baan bezig met een hbo-studie. Ergens wist ik toen allang dat ik niet verder wilde in het bankwezen, maar iets in mij vond dat ik dat papiertje toch moest halen. Misschien zat daar bewijsdrang onder. Misschien was het ook gewoon het idee dat dit was wat er van mij verwacht werd. Waarschijnlijk was het een combinatie van alles.
Tijdens een hertentamen ging het mis. Ik kreeg een volledige black-out, leverde mijn tentamen in en ben naar buiten gelopen. Ik heb daarna kilometers gewandeld. Er kwam ongelooflijk veel boosheid en frustratie los en tegelijkertijd gebeurde er iets anders. Er ontstond een soort openbaring. Het besef dat ik al heel lang op mijn tenen liep en mijn leven voor een belangrijk deel had ingericht vanuit verwachtingen. Maatschappelijke verwachtingen, verwachtingen van anderen en vooral ook verwachtingen die ik mezelf had opgelegd.
Ik voelde tijdens die wandeling heel sterk: nu is het tijd voor de echte Sander. Niet voor degene die ik dacht te moeten zijn, maar voor wie ik werkelijk was. Ik wist ook dat ik mijn gevoeligheid jarenlang voor een deel had weggedrukt om mezelf staande te houden. Mijn hoofd zat vol en juist mijn gevoelswereld en intuïtie hadden opnieuw ruimte nodig.
En er was nog iets. Ik voelde een missie. Coaching had me binnen het bankwezen altijd al getrokken en daar lag ook een natuurlijk talent. Vanaf dat moment begon ik steeds sterker te dromen van een vrij leven. Een leven waarin ik mijn eigen keuzes kon maken, mijn eigen tijd kon indelen en iets kon doen waarin ik werkelijk iets van mezelf kwijt kon.
De droom die me wakker maakte
In de jaren daarna ben ik heel veel met mezelf aan de slag gegaan. Ik heb veel innerlijk werk gedaan, opleidingen gevolgd, boeken gelezen en vooral heel veel inspirerende mensen gevolgd. Coaches, ondernemers, motivational speakers, spirituele leraren. Ik woonde webinars bij en luisterde naar mensen die een werkelijkheid leefden waarvan ik dacht: ja, dit is wat ik ook wil.
En wanneer ik daar nu op terugkijk, zie ik een duidelijke rode draad. Er werd vaak een droom verkocht. Vrijheid. Financiële onafhankelijkheid. Je eigen tijd kunnen indelen. Een lege agenda hebben. Met je gezin kunnen reizen. Businessclass vliegen omdat het kan. Ondernemen vanuit creativiteit en overvloed. Niet langer vastzitten aan allerlei systemen, maar je leven zoveel mogelijk zelf vormgeven.
Ik wil daar ook helemaal niet cynisch over doen, want het inspireerde me enorm. Sterker nog, ik denk dat ik die verhalen nodig heb gehad. Ze lieten mij zien dat er meer mogelijk was dan het leven dat ik op dat moment kende. En veel van die mensen vertelden ook helemaal geen leugens. Ze hadden daadwerkelijk een vrij leven gecreëerd. Ze hadden succesvolle bedrijven gebouwd, konden hun eigen tijd indelen en leefden voor een belangrijk deel wat ze verkondigden.
Mijn gevoeligheid maakte alleen ook dat ik geregeld iets anders voelde. Tussen de regels door dacht ik: dit kan nooit het complete verhaal zijn.
Natuurlijk werd er gesproken over overtuigingen en blokkades. Je moest uit je comfortzone komen, een growth mindset ontwikkelen en je potentieel aanboren. Er kwam nog een mooie quote van Einstein voorbij dat je een probleem niet kunt oplossen vanuit hetzelfde bewustzijnsniveau waarop het is ontstaan. Er werd gevraagd waar je aan het einde van je leven spijt van zou hebben wanneer je je potentieel niet zou leven. En dat zijn ook waardevolle vragen.
Alleen werd de pijn vaak even aangeraakt, terwijl het verlangen uitgebreid werd uitgemeten. En commercieel snap ik dat ook. Wanneer iemand een werkelijkheid leeft waar jij naar verlangt, wil je dichter bij diegene komen. Je wilt weten wat hij weet. Je wilt leren wat hij heeft geleerd. Je stapt in een programma omdat je denkt: jij bent ergens gekomen waar ik ook naartoe wil.
Alleen begint daarna jouw eigen werk.
Het stuk dat minder sexy is
Want tussen het moment waarop iemand tegen je zegt dat er veel meer in je zit en het daadwerkelijk leven van dat potentieel, zit nogal een gebied. En dat gebied is lang niet altijd zo aantrekkelijk om over te praten.
Je kunt rationeel begrijpen dat je niet zo hard hoeft te werken en ondertussen een systeem hebben dat volledig geprogrammeerd is op hard werken. Je kunt begrijpen dat je waarde niet afhankelijk is van je prestaties en ondertussen diep vanbinnen nog steeds het gevoel hebben dat je iets moet bewijzen. Je kunt geloven in overvloed en tegelijkertijd behoorlijk zenuwachtig worden wanneer er te weinig geld op je bankrekening staat.
Dat verdwijnt niet omdat iemand je tijdens een webinar heeft verteld dat je vanuit overvloed mag leven.
Dat is ook wat ik in de afgelopen twaalf jaar ben gaan ontdekken. Hoe hard werken het soms is om minder hard te hoeven werken. Niet omdat het leven per definitie zwaar moet zijn, maar omdat we behoorlijk diep geprogrammeerd kunnen zijn in resultaatgerichtheid, zekerheid, controle en het idee dat we iets moeten presteren om ertoe te doen.
Kijk alleen maar naar hoe we maatschappelijk naar mensen kijken. Iemand die veel impact maakt, veel verdient, een succesvol bedrijf heeft of iets bijzonders neerzet, krijgt vaak automatisch meer aanzien. Voor je het weet ga je die maatschappelijke waardering verwarren met je werkelijke waarde als mens.
Terwijl dat twee totaal verschillende dingen zijn.
Ik geloof absoluut dat we ons potentieel mogen leven. Ik geloof dat wanneer je een missie voelt, je alles mag doen om de omstandigheden te creëren waarin dat potentieel volledig tot expressie kan komen. Ik geloof in impact maken en ik wil zelf ook zoveel mogelijk bijdragen met wat ik hier te brengen heb.
Alleen niet om daarmee mijn bestaansrecht te verdienen.
Begin vanuit bestaansrecht
Dat is misschien wel een van de belangrijkste dingen die ik onderweg ben gaan begrijpen. Veel mensen leven hun leven alsof ze onderweg bestaansrecht moeten verzamelen. Een compliment hier, een goede daad daar, een mooie omzet, erkenning, waardering, een succesvol bedrijf, mensen die tegen je opkijken. We stoppen al die dingen als het ware in een pot en hopen dat er op een dag genoeg in zit om te kunnen zeggen: zie je wel, ik doe ertoe.
Maar dan kun je lang zoeken.
Want wat vandaag bijzonder voelt, is morgen alweer normaal. Dan heb je opnieuw bevestiging nodig. Opnieuw een compliment, een volgende klant, een hoger omzetdoel of weer iemand die je vertelt dat je goed bezig bent.
Voor mij is het steeds meer andersom geworden. Je hoeft je bestaansrecht niet te vinden. Je hebt ermee te beginnen. Het feit dat je geboren bent en hier rondloopt, is voor mij eigenlijk al voldoende bevestiging dat je hier mag zijn. Anders was je hier niet.
Wanneer je daar werkelijk vanuit begint, ontstaat er ontspanning. Dan hoef je niet langer van alles te organiseren om uiteindelijk iemand te mogen zijn. Dan kun je eindelijk gaan leven vanuit het gegeven dat je al iemand bent.
En vanaf daar krijgt verlangen voor mij ook een andere betekenis. Natuurlijk kun je verlangen naar een mooi huis, financiële vrijheid, een goedlopend bedrijf of reizen met je gezin. Daar is helemaal niets mis mee. Maar onder al die vormen zit volgens mij een veel fundamenteler verlangen: het verlangen om volledig tot expressie te brengen wat er al in je aanwezig is.
Dan wordt impact geen bewijs van je waarde, maar een gevolg van missie. Dan hoef je niet succesvol te worden om bestaansrecht te krijgen, maar kun je iets bouwen omdat je voelt dat er iets door jou heen tot leven wil komen.
Dat is nogal een ander vertrekpunt.
Hoe moeiteloos is moeiteloos?
Ik geloof ook nog steeds volledig in moeiteloosheid. Ik ervaar zelf veel meer moeiteloosheid in mijn leven dan vroeger. Alleen betekent moeiteloosheid voor mij inmiddels niet meer dat alles vanzelf gaat.
Ik ga nog steeds op mijn bek. Ik maak fouten. Ik kan bang zijn. Dingen lopen anders dan ik had bedacht. Er zijn dagen waarop mijn planning volledig in de soep loopt en mijn to-do-lijst aan het einde van de dag eerder langer dan korter is geworden. Er zijn uitdagingen in ondernemerschap, relaties, gezin, geld en alles wat er verder bij een mensenleven komt kijken.
Moeiteloosheid betekent voor mij steeds meer dat ik daar beter mee om kan gaan. Dat ik kan incasseren. Dat ik mezelf sneller weer bij elkaar kan rapen wanneer iets tegenzit. Dat ik niet van iedere teleurstelling een enorm drama hoef te maken of drie weken hoef te blijven hangen in de vraag waarom mij dit nou weer overkomt.
Soms is iets gewoon kut. Soms doet iets pijn. Soms had ik oprecht gehoopt dat iets anders zou lopen. En vervolgens komt er een moment waarop ik mezelf weer heb te verzamelen en kan kijken: oké, dit is wat er nu ligt. Welke mogelijkheden zijn er? Wat kan ik doen? Wat vraagt dit van mij? Wie heb ik misschien nodig?
Dat is voor mij veel dichter bij werkelijke moeiteloosheid gekomen dan het idee dat een verlicht of vrij leven betekent dat je nooit meer tegenslag ervaart.
Een lichter leven betekent niet dat er geen pijn meer is. Het betekent voor mij vooral dat pijn minder snel uitgroeit tot onnodig lijden. Dat ik mezelf niet steeds volledig verlies in wat er gebeurt.
En misschien is dat uiteindelijk wel een van de grootste vormen van vrijheid.
Word niet verliefd op de droom
Daarom zou ik iedereen nog steeds aanraden om zich te laten inspireren door mensen die een werkelijkheid leven waar je naar verlangt. Laat iemand je vooral wakker maken. Laat iemand je tonen dat er meer mogelijk is. Voel wat er gebeurt wanneer je iemand ziet leven en iets in jou denkt: verdomme, dat wil ik ook.
Maar word niet zo verliefd op de droom dat je vergeet wat ervoor nodig is om hem werkelijk te leven.
Want dan kan het droomleven dat ooit bedoeld was om je vrij te maken juist een nieuwe manier worden om niet volledig hier te zijn. Je kijkt voortdurend naar straks. Straks wanneer mijn bedrijf loopt. Straks wanneer ik genoeg geld heb. Straks wanneer ik deze blokkade heb opgelost. Straks wanneer mijn kinderen groter zijn. Straks wanneer ik eindelijk vrij ben.
En ondertussen vindt je leven nu plaats.
Dat is ook waarom ik geloof dat je niet alleen maar vanuit je denken kunt bepalen wat er mogelijk is. Je denken is per definitie begrensd door wat het nu kent. Wanneer je uitsluitend vanuit je huidige denken probeert te bedenken wat er nog meer mogelijk is, kom je uiteindelijk steeds weer terecht binnen de grenzen van datzelfde denken.
Je hebt dus verbinding te maken met iets wat groter is dan dat denken. Wat wij binnen de School voor Eigen Wijsheid steeds vaker je oorsprong noemen. Niet om vervolgens je menselijke bestaan af te wijzen en ergens een spiritueel wezen te worden dat boven het aardse leven zweeft. Juist niet.
Je hebt het hier te doen. Als mens. Met je lichaam, je emoties, je gedachten, je relaties, je kinderen, je bedrijf, je geld en alle onverwachte dingen die onderweg gebeuren. Voor mij zit de kunst juist in het volledig aanwezig zijn als spiritueel wezen in die menselijke ervaring.
Hier. Niet ooit. Niet ergens anders.
Niet alleen zien, maar aanwezig blijven
Ik heb in de afgelopen jaren genoeg mensen begeleid die tijdens een sessie werkelijk konden ervaren dat ze goed genoeg waren. Niet als positief zinnetje dat ze zichzelf honderd keer voor de spiegel moesten vertellen. Ze konden het werkelijk voelen.
En dan gingen ze weer naar huis.
Terug naar hun werk, hun relatie, hun gezin, hun bedrijf en de omgeving waarin al die oude patronen jarenlang waren ontstaan. Wanneer daar niets verandert en je jezelf niet blijft herinneren aan wat je hebt gezien, kan de vergetelheid langzaam weer intreden.
Dat noemen wij binnen de School steeds vaker afwezig raken.
Voor mij gaat persoonlijke ontwikkeling daarom steeds minder over nóg meer weten of nóg meer begrijpen. Het gaat erom dat je aanwezig kunt blijven bij wat je ergens allang weet. Dat je sneller ziet wanneer je jezelf weer verliest in oude identificaties en dat je steeds beter in staat bent om terug te keren.
En precies daarom wil ik binnen de School voor Eigen Wijsheid ook niet alleen een droom voorspiegelen.
Natuurlijk wil ik je laten zien wat er mogelijk is. Ik zal je waarschijnlijk ook confronteren met potentieel dat jij zelf misschien nog onvoldoende serieus neemt. Ik geloof dat mensen soms veel groter mogen denken over wat er door hen heen tot expressie kan komen.
Maar als je vervolgens werkelijk besluit om dat te gaan leven, begint er ook een pad.
Soms stroomt dat als een malle en denk je: hoe kan het dat dit ineens allemaal samenkomt? En soms kom je jezelf keihard tegen. Soms blijkt een oud patroon toch wat hardnekkiger dan je dacht. Soms loopt je bedrijf niet zoals je wilt. Soms vraagt het leven iets van je waar je totaal geen rekening mee had gehouden.
Ook dat hoort erbij.
Wij kunnen naast je lopen, spiegelen, confronteren, helpen zien waar je zelf niet meer ziet en je steeds opnieuw uitnodigen om aanwezig te blijven. Maar niemand kan jouw pad voor je lopen.
En misschien is dat wel het stuk dat ik twaalf jaar geleden graag iets vaker had gehoord.
Dus waar sta jij nu?
Niet waar wil je over vijf jaar zijn. Niet hoeveel geld wil je verdienen. Niet hoe ziet je ideale leven eruit.
Waar sta je nu?
Als je echt eerlijk kijkt naar je leven, komt er dan uit wat erin zit? Leef je het potentieel dat je ergens allang voelt? Geef je werkelijk expressie aan wat je te brengen hebt?
Of loop je al een tijdje tegen hetzelfde plafond aan?
Misschien weet je al jaren dat er meer in je zit. Misschien heb je al veel innerlijk werk gedaan. Misschien begrijp je jezelf inmiddels behoorlijk goed en merk je tegelijkertijd dat begrijpen alleen je niet meer verder brengt.
Dan kan er een moment komen waarop je ook gewoon hebt te zeggen: genoeg.
Niet omdat je niet goed genoeg bent zoals je nu bent. Precies andersom.
Omdat je bestaansrecht niet meer ter discussie hoeft te staan, kun je eindelijk serieus gaan nemen wat er vanuit dat bestaan geleefd wil worden.
En wanneer je voelt dat je op dat punt bent aangekomen, wacht dan niet automatisch op volgend jaar, een betere financiële situatie, meer zekerheid, minder angst of het moment waarop alles eindelijk klopt.
Dat perfecte moment gaat waarschijnlijk niet komen.
Je bent hier al.
De vraag is wat je vanuit hier gaat leven.
