Over awareness, waarheid en de nederigheid van niet-weten
Er is iets wat me de laatste tijd steeds vaker bezighoudt. Niet omdat ik een antwoord heb gevonden, maar juist omdat ik steeds vaker ontdek hoeveel ik niet weet. Dat klinkt misschien vreemd voor iemand die schrijft, spreekt, coacht en zijn inzichten deelt met de wereld.
Want impliciet ontstaat al snel de indruk dat degene die spreekt ook weet waar hij het over heeft. Dat hij iets ziet, iets begrijpt en misschien zelfs iets doorziet wat anderen nog niet zien. Maar hoe langer ik me bezighoud met bewustzijn, hoe minder zeker ik word van mijn eigen conclusies.
Niet omdat ik twijfel, maar omdat ik zie hoe beperkt iedere waarneming uiteindelijk is.
De verleiding van awareness
In de wereld van persoonlijke ontwikkeling draait veel om awareness:
- Bewustwording
- Patronen leren herkennen
- Trauma begrijpen
- Conditioneringen onderzoeken
- Schaduwwerk doen
En dat heeft enorme waarde. Maar er schuilt ook een risico in. Want awareness kan ongemerkt de indruk wekken dat we helder zien. Dat we te voorbarig conclusies trekken over wat er gebeurt. Dat we denken wakker te zijn. En misschien is dat wel een van de grootste valkuilen van bewustzijnswerk.
Niet dat we niets zien, maar dat we gaan geloven dat we zien.
Je kijkt altijd door een bril
Mijn mijmeringen om dit artikel te schrijven neem ik op via een voicememo. Op het moment dat ik dat doe zit ik in de auto.
Ik zie een BMW voor me rijden. Een bord met tachtig kilometer per uur. Windmolens aan de horizon. Een boerderij. Een stuk asfalt. Dat is mijn werkelijkheid in dit moment. Maar tegelijkertijd spui ik mijn gedachten over dit artikel.
- Over bewustzijn
- Over aandacht
- Over waarheid
Waar ben ik dan werkelijk aanwezig? Bij de weg? Bij het artikel? Bij mijn gedachten? Bij mijn omgeving?
Het eerlijke antwoord is: overal een beetje. En nergens volledig. Misschien is dat wel hoe bewustzijn werkelijk werkt. Niet als een perfecte staat van aanwezigheid, maar als een voortdurend bewegen van aandacht.
De blinde vlek van ieder inzicht
Iedere keer wanneer ik een inzicht krijg, ontstaat dezelfde vraag.
Hoe weet ik eigenlijk dat dit waar is?
Niet of het goed voelt, niet of het logisch klinkt, niet of ik er kippenvel van krijg, maar of het waar is. Want ook een overtuiging kan kippenvel geven. Ook een verlangen kan echt voelen. Ook een projectie kan resoneren.
En dat betekent dat zelfs onze diepste inzichten nog steeds gekleurd kunnen zijn door alles wat we nog niet zien. Dat vraagt om iets wat in veel bewustzijnswerk soms ontbreekt: nederigheid.
Awareness is niet hetzelfde als waarheid
Ik denk steeds vaker dat awareness niet betekent dat je dichter bij de waarheid komt. Awareness betekent dat je ziet dat je kijkt. Meer niet.
Je wordt je bewust van de bril. Maar dat betekent nog niet dat de bril verdwenen is. En misschien zal dat ook nooit volledig gebeuren. Misschien is het mens-zijn juist dat we altijd kijken vanuit een perspectief. Altijd vanuit een geschiedenis. Altijd vanuit een lichaam. Altijd vanuit een bepaalde plek in ruimte en tijd.
Van awareness naar abidance
Misschien ligt vrijheid daarom niet in steeds meer awareness, maar in iets anders. In wat mijn compagnon, Nico, opmerkte als abidance.
Het vermogen om te verblijven. Niet in een conclusie. Niet in een overtuiging. Niet in een identiteit. Maar in het levende niet-weten. In de bereidheid om aanwezig te blijven zonder direct een verhaal te maken van wat je ervaart. Niet omdat niets waar is, maar omdat je beseft dat jouw zicht altijd beperkt zal blijven.
Waarom ik dit deel
Soms vraag ik me af waarom ik überhaupt schrijf. Waarom ik artikelen deel. Waarom ik mijn perspectief de wereld in breng. Want uiteindelijk is het slechts een perspectief. Een interpretatie. Geen absolute waarheid. Geen universele wet. Geen eindpunt.
En misschien is dat precies de reden waarom ik het toch blijf doen. Niet om mensen te vertellen hoe de werkelijkheid in elkaar zit, maar om ruimte te openen voor vragen. Om mensen uit te nodigen hun eigen waarneming te onderzoeken. Niet zodat ze afhankelijk worden van mijn inzichten, maar zodat ze steeds meer vertrouwen op hun eigen onderzoek. Hun eigen ervaring. Hun eigen directe ontmoeting met het leven. Want uiteindelijk gaat het niet om wat ik zie. Het gaat om wat jij bereid bent te onderzoeken.
En misschien begint echte wijsheid precies daar. Niet bij zekerheid, maar de moed om te blijven kijken.
