Als ik terugkijk op mijn leven dan heb ik, buiten een pestverleden en buitengesloten geworden, een stabiele jeugd gehad. Ik kon prima meekomen op school, haalde goede resultaten en wist al vrij vroeg een leven op te bouwen dat voor veel mensen herkenbaar zal zijn als een succesvol bestaan.
Sinds mijn twintigste een vaste relatie met mijn huidige vrouw, op mijn vierentwintigste een eerste koopwoning, samenwonen en niet veel later trouwen en kinderen. Ik had een goede baan bij de Rabobank, groeide door naar een leidinggevende functie en kreeg volop kansen om mezelf te ontwikkelen.
Van buitenaf gezien klopte het plaatje
Van buitenaf gezien klopte het plaatje. Toch was er iets wat me al vroeg opviel. Niet zozeer bij mezelf, maar bij de mensen om me heen. Ik zag hoeveel energie er gestoken werd in het voldoen aan verwachtingen. Hoe hard mensen werkten om een bepaald leven op te bouwen, een bepaalde status te bereiken of een bepaald beeld in stand te houden. En hoewel ik zag dat het hen soms succes bracht, voelde ik ook iets anders. Achter veel van die prestaties zat een leegte die moeilijk onder woorden te brengen was. Het was alsof de buitenkant steeds mooier werd, terwijl het fundament daaronder niet altijd even stevig was.
Destijds kon ik dat nog niet goed plaatsen
Ik had er geen taal voor. Maar ergens wist ik al dat de buitenkant nooit het belangrijkste kon zijn.
Toch ging ik er zelf ook in mee.
Niet omdat ik veel waarde hechtte aan status of erkenning, maar omdat ik eenvoudigweg kon voldoen aan wat er van me gevraagd werd. Wanneer je ergens goed in bent, is het verleidelijk om dat pad te blijven volgen. Je krijgt bevestiging, waardering en kansen. Voor je het weet ben je bezig een leven op te bouwen dat op papier klopt, zonder jezelf regelmatig af te vragen of het ook werkelijk bij je past.
Dat werd voor mij pijnlijk duidelijk in 2014
Hoewel er aan de buitenkant weinig mis leek, voelde het van binnen steeds leger. Ik liep vast en kreeg uiteindelijk een burn-out. Achteraf gezien was dat geen teken dat mijn leven mislukt was. Integendeel. Het was juist het moment waarop ik begon te zien dat succes en vervulling niet hetzelfde zijn.
Die periode dwong me om andere vragen te stellen. Niet langer: hoe kan ik verder groeien? Maar: waar ben ik eigenlijk naartoe aan het groeien? Niet: hoe kan ik dit leven beter volhouden? Maar: klopt dit leven nog wel met wie ik werkelijk ben?
Dat bleek een kantelpunt
In de jaren die volgden startte ik mijn eigen coaching business. Ik volgde opleidingen, investeerde in business coaching en ontwikkelde mezelf als ondernemer. Vrij snel ontstond er een goedlopende praktijk en later ook een online aanbod en een boek. Opnieuw leek het alsof alles zich volgens het boekje ontvouwde. Alleen gebeurde er ook iets anders.
Na verloop van tijd begon ik dezelfde dynamiek opnieuw te herkennen.
Niet letterlijk hetzelfde patroon, maar wel dezelfde onderliggende les
Want ook ondernemerschap kan een buitenkant worden. Ook een missie kan iets worden waar je jezelf aan ophangt. Zelfs bewustzijnswerk kan veranderen in een identiteit die je voortdurend probeert waar te maken. En juist dat inzicht heeft een belangrijke rol gespeeld in het ontstaan van de School voor Eigen Wijsheid.
Samen met Nico voelden we steeds sterker dat we niet nog een organisatie wilden bouwen die vooral gericht is op groei, zichtbaarheid of succes. Natuurlijk zijn dat geen verkeerde dingen. Maar ze mogen nooit belangrijker worden dan datgene waar ze uit voortkomen. De binnenkant moet kloppen. Niet omdat het leven dan ineens makkelijk wordt, maar omdat je anders voortdurend energie kwijt bent aan het in stand houden van iets wat niet werkelijk bij je past.
Dat is misschien wel de belangrijkste les die ik in de afgelopen tien jaar heb geleerd
We zijn vaak geneigd om eerst de buitenkant op orde te brengen in de hoop dat er van binnen rust ontstaat. We denken dat meer succes, meer zekerheid, meer inkomen of meer erkenning ons uiteindelijk zal geven waar we naar verlangen. Maar mijn ervaring is dat het vaak precies andersom werkt.
Wanneer de binnenkant niet klopt, kost het enorm veel energie om de buitenkant overeind te houden. Dan wordt het leven een project. Dan moeten er voortdurend ballen in de lucht blijven. Dan wordt succes iets wat verdedigd moet worden. Dan wordt vrijheid een nieuwe verplichting.
Wanneer de binnenkant wel klopt, ontstaat er iets anders. Dan worden keuzes eenvoudiger. Niet altijd makkelijker, maar wel eerlijker. Je hoeft minder energie te steken in het hooghouden van een beeld, omdat je niet langer leeft vanuit wat er verwacht wordt, maar vanuit wat werkelijk belangrijk voor je is.
Dat betekent niet dat ik alle antwoorden heb gevonden. Integendeel. Ik blijf mezelf tegenkomen. Ik blijf nieuwe lagen ontdekken. Ik blijf zien hoe verleidelijk het is om opnieuw waarde te hechten aan de buitenkant. Maar misschien is dat ook precies wat mens-zijn is.
Voor mij gaat vrijheid daarom niet over het perfecte leven creëren
Het gaat over de moed hebben om steeds opnieuw te luisteren wanneer de binnenkant iets anders weet dan de buitenkant laat zien. Want uiteindelijk is dat misschien wel de belangrijkste vraag die we onszelf kunnen stellen:
Bouw ik een leven dat er goed uitziet? Of bouw ik een leven dat werkelijk klopt?
