Mijn hele leven al heb ik een complexe verhouding met identiteit.
Op mijn negende verhuisde ik naar Schoorl en had ik behoorlijk moeite met het vinden van mijn plek. Ik werd gepest, voelde me anders dan anderen en viel regelmatig buiten de groep. En als kind ontdek je vanzelf hoe zo’n groep werkt. Je ziet welke kleding populair is, welk gedrag erbij hoort, welke muziek leuk gevonden wordt, wie bepaalt wat cool is, wie daarin meegaat en wie ergens buiten valt.
Mijn moeder maakte vroeger bijvoorbeeld onze kleding zelf, soms met behoorlijk leuke en bijzondere motieven. Ik vond dat prima en droeg het gewoon, terwijl daar op school soms anders naar werd gekeken en kinderen vonden dat ik er raar uitzag. Ik vond het vooral gek dat kinderen van negen elkaar blijkbaar al zo konden beoordelen op uiterlijk.
Overigens droeg mijn tweeënhalf jaar jongere broer net zo goed zelfgemaakte kleding en die was juist vaak een van de populaire jongens van de klas. Het zat dus zeker niet alleen in uiterlijke kenmerken. We waren gewoon verschillend, met een ander karakter en een andere aanwezigheid.
Ik zat zelf altijd een beetje tussen de meelopers en de kinderen die echt volledig buiten de groep vielen in. Een soort tussenlaag. Ik was nooit de absolute nerd, maar ook niet degene die zich heel gemakkelijk aanpaste om erbij te horen. En ik kan die positie eigenlijk nog steeds voelen als ik eraan terugdenk.
Tegen de massa in
Van huis uit kreeg ik tegelijkertijd ook iets anders mee. Mijn moeder had sterk de neiging om tegen de massa in te bewegen. Als iedereen iets deed, was dat voor haar eerder een reden om het juist niet te doen. Daar zat natuurlijk iets in van zelf nadenken en je eigen keuzes maken, alleen voelde ik ook al vrij jong dat het vreemd wordt wanneer je daar een wet van maakt.
Want als iedereen linksaf gaat en jij gaat per definitie rechtsaf omdat iedereen linksaf gaat, bepaalt die groep nog steeds jouw richting. Je loopt alleen de andere kant op.
En volgens mij is dat iets wat me mijn hele leven is blijven bezighouden.
Vanuit welke beweging maak ik eigenlijk een keuze?
Doe ik dit omdat het bij mij past? Pas ik me hier aan? Wil ik ergens bij horen? Ben ik bang om afgewezen te worden? Of ben ik me juist aan het afzetten en wil ik vooral laten zien dat ik ánders ben?
Want ook dat laatste kan verdacht veel op authenticiteit lijken.
Ook authenticiteit kan een identiteit worden
Je kunt heel uitgesproken zijn vanuit verzet. Je kunt kleding dragen waarmee je laat zien dat jij absoluut niet bij díé mensen hoort, een alternatieve levensstijl kiezen en daar volledig mee vereenzelvigd raken of jezelf gaan identificeren met het feit dat jij zo authentiek bent. Voor je het weet is authenticiteit gewoon je volgende rol geworden.
Misschien heb ik daarom altijd wat moeite gehad met het vastzetten van mijn identiteit.
Vraag mij bijvoorbeeld naar mijn muzieksmaak en ik zeg waarschijnlijk dat die heel breed is. Dat is ook echt zo. Bij ieder sentiment past voor mij weer andere muziek en ik kan ontzettend veel waarderen. Maar wil je weten waar iets in mij echt begint te glimmen, zet dan Electric Light Orchestra aan. Supertramp. Alan Parsons Project. Die elektronische en symfonische rock uit de jaren zeventig, ook ABBA.
Daar zit voor mij echt ziel en daar word ik heel blij van. En vervolgens kan ik net zo goed allerlei andere muziek leuk vinden. Ik hoef daar geen identiteit van te maken.
Soms loop ik gewoon lekker met de meute mee
De afgelopen dagen zag ik ineens overal van die AI-foto’s voorbijkomen waarop mensen zichzelf laten afbeelden alsof ze in de jaren tachtig leven. En ik heb er ook eentje gemaakt, want ik vind het gewoon superleuk. Ik hou van de jaren tachtig, dus ja, kom maar door.
Ga ik daarmee mee met de massa?
Ja. Bewust zelfs.
En dat vind ik veel interessanter dan de vraag of iets mainstream, alternatief, origineel of trendgevoelig is. Ik wil vooral voelen vanuit welke beweging ik ergens in stap. Soms loop ik voorop, soms beweeg ik ergens tegenin en soms loop ik heerlijk met iedereen mee.
En soms denk ik achteraf: hmmm, Sander, volgens mij gebeurde hier toch iets anders.
Want dat is ook nog zoiets: je weet het lang niet altijd vooraf.
Soms moet je het gewoon doen om erachter te komen
Je kunt natuurlijk voordat je een keuze maakt een compleet innerlijk onderzoek optuigen:
- Klopt dit werkelijk voor mij?
- Doe ik dit vanuit angst?
- Wil ik erkenning?
- Pas ik me aan?
- Ben ik aan het compenseren?
- Is dit mijn ego?
- Is dit mijn intuïtie?
Succes ermee.
Soms weet ik het gewoon niet en dan doe ik het. Vervolgens ontdek ik vanzelf wat er gebeurt. Soms blijkt iets volledig te kloppen en soms ga ik op mijn bek. Ik kom er dan bijvoorbeeld achter dat ik mezelf ergens toch een beetje had opgeblazen of juist had ingehouden, iets wilde bewijzen, ergens bij wilde horen of heel graag wilde laten zien dat ik er juist niet bij hoorde.
Prima. Dan weet ik weer iets meer.
Volgens mij ontstaat eigen wijsheid ook gewoon door te leven, door keuzes te maken en jezelf vervolgens in de werkelijkheid tegen te komen.
En toen zat Californication in mijn hoofd
Vanochtend schoot ineens Californication van de Red Hot Chili Peppers door mijn hoofd. Een nummer van inmiddels 27 jaar oud dat onder andere gaat over Hollywood en de maakbaarheid van dromen. Over een wereld waarin een werkelijkheid kan worden gebouwd die enorm groots lijkt, terwijl die soms letterlijk in een kelder in Hollywood is ontstaan.
En ik dacht: Verrek, dit nummer is eigenlijk alleen maar actueler geworden.
Hollywood had destijds zo’n beetje de fabriek in handen. Inmiddels hebben we allemaal zo’n fabriekje in onze broekzak.
Instagram. LinkedIn. Filters. AI. Content. Personal branding.
We kunnen allemaal een werkelijkheid creëren en bepalen wat er in beeld komt. Welke foto we plaatsen, welk verhaal we vertellen, welke successen we uitlichten, welke woorden we gebruiken, welke kanten van onszelf we groter maken en wat we buiten beeld houden.
Als ondernemer doe ik daar natuurlijk net zo hard aan mee. Ook ik kies mijn foto’s, denk na over onze positionering en maak keuzes in mijn woorden, aanbod, website en hoe ik mezelf laat zien. En ja, ook ik betrap mezelf er soms op dat er ongemerkt weer een laagje overheen is gekomen. Dat iets nét iets mooier klinkt dan ik het eigenlijk voel, dat ik mezelf ergens groter maak of mezelf juist inhoud omdat ik al heb bedacht hoe iets ontvangen zal worden.
Ik ben daar echt niet heilig in. Het houdt me wel voortdurend bezig.
Mens voorop. Dan pas de rol.
Ik zie het leven graag als een groot toneel waarop we allemaal rollen spelen. Ik ben ondernemer, coach, schrijver, spreker, echtgenoot, vader en verkoper. Afhankelijk van waar ik ben en met wie ik ben, komen er verschillende kanten van mij naar voren. Dat hoort bij het leven.
Een goede acteur vind ik misschien wel een van de mooiste voorbeelden van hoe dat werkt. Het woord acteren vind ik daarin eigenlijk een beetje gek, omdat acteren klinkt als doen alsof, terwijl de beste acteurs voor mijn gevoel hun karakter wórden.
Daarvoor gebruiken ze hun eigen menszijn. Hun eigen verdriet, woede, liefde, kracht, humor, angst en verlangen. Hun lichaam en hun bezieling. Ze vergroten bepaalde delen van zichzelf uit en andere delen verdwijnen voor dat moment wat meer naar de achtergrond. Daarmee ontstaat een karakter dat totaal anders kan zijn dan wie die acteur is, terwijl alles waarmee hij die rol tot leven brengt ergens uit hemzelf komt.
Zo kijk ik ook naar de rollen die wij in ons leven spelen. Je mag het toneel op en leren om bewust te spelen.
En juist als ondernemer vind ik dat mega interessant.
Ondernemen vraagt ook om uitvergroten
Als ondernemer wil ik zichtbaar zijn. Ik wil dat mensen mijn werk herkennen, dat ze iets voelen bij wat ik maak en dat ze mij tussen duizenden andere mensen kunnen onderscheiden.
Daarvoor voeg ik natuurlijk van alles toe:
- mijn taal;
- mijn humor;
- mijn kleding;
- mijn verhalen;
- mijn manier van kijken;
- mijn energie;
- mijn voorkeuren;
- mijn eigenaardigheden;
- mijn uitgesproken kanten.
Dat zijn allemaal ingrediënten waarmee ik kleur geef aan wat door mij heen tot uiting komt.
En daarin kom ik weer terug bij de Heilige Graal waar ik de afgelopen dagen veel over heb gedeeld. Je kunt dat zuivere elixer door je heen laten stromen, maar uiteindelijk heeft het jouw smaak nodig. Jouw ingrediënten. Zonder die ingrediënten valt er weinig te herkennen.
En daar zit voor mij een mega interessant speelveld.
Welke ingrediënten voeg ik toe omdat ze werkelijk bij mij horen? Welke kanten van mezelf mag ik wat verder uitvergroten omdat ze mijn werk herkenbaar maken? Waar laat ik misschien een essentieel ingrediënt weg omdat ik bang ben dat mensen mijn smaak te uitgesproken vinden? En wanneer gooi ik er ongemerkt zoveel glitters, opsmuk en andere shit bij dat je nauwelijks nog proeft wat er oorspronkelijk in het glas zat?
Want we worden natuurlijk ook gewoon aangetrokken door wat glimt. Kijk naar Hollywood, kijk naar Instagram en kijk soms ook maar gewoon naar mij. We zijn mensen.
En dus blijft voor mij de vraag:
Hoe val ik op en blijf ik daarin dicht bij mezelf? Welke delen van mij geef ik bewust meer ruimte? Wat voeg ik toe omdat het smaak geeft? En wanneer voel ik dat er ergens weer een laagje overheen is gekomen?
Dat is geen vraag die ik één keer heb beantwoord. Ik blijf hem tegenkomen.
Dit is ook waar mijn werk over gaat
Misschien is dit wel precies waarom ik het werk doe dat ik doe.
Ik heb geen gouden formule waarmee ik je kan vertellen hoe jij dit precies moet doen. Het magische ontbrekende puzzelstukje waar in ondernemersland nogal eens mee wordt geschermd, ga je bij mij ook niet vinden. Volgens mij heb je dat zelf.
En precies daar werk ik inmiddels al tien jaar mee, met leiders, ondernemers en begeleiders die zichzelf steeds verder willen verfijnen in hoe ze leven, leiden, begeleiden en ondernemen.
In mijn begeleiding ontstaat een ruimte waarin al die rollen even wat meer naar de achtergrond verdwijnen. De ondernemer, de leider, de coach, degene die het allemaal moet weten, je positionering, je verhaal en je imago mogen allemaal even wat losser komen te zitten. En ergens daaronder kom jij vanzelf weer tevoorschijn.
In onze sessies merk ik steeds opnieuw hoeveel helderheid dat geeft, omdat je daarna weer wat objectiever naar je dagelijkse leven kunt kijken en het contrast ineens veel duidelijker wordt. Je ziet wat er in je business gebeurt, hoe je jezelf uitspreekt, wat je aan het bouwen bent, hoe je komt opdagen, waar je jezelf aanpast, waar je jezelf inhoudt, waar je jezelf misschien wat groter maakt en welke rol zo vanzelfsprekend is geworden dat je bijna vergeten was dat je hem überhaupt speelde.
En soms gaat het echt om de meeste kleine details. Een klein randje, een ingrediënt dat je steeds weglaat, een woord dat eigenlijk niet van jou is, een positionering die bijna klopt of een keuze waarvan je voelt: hier zit toch iets tussen.
Dat is voor mij steeds meer het millimeterwerk geworden: het verschil tussen wie je werkelijk bent en hoe je tot uiting komt zo klein mogelijk maken, met voldoende eigenheid om herkenbaar te zijn, voldoende smaak om op te vallen en voldoende bewustzijn om te blijven voelen wat je onderweg allemaal aan het toevoegen bent.
De School voor Eigen Wijsheid staat zelf ook op dat koord
En misschien is de School voor Eigen Wijsheid zelf wel een heel mooi voorbeeld van alles wat ik hierboven beschrijf.
We zijn inmiddels bijna twee jaar continu aan het finetunen. Aan het proeven welke ingrediënten werkelijk bij ons horen, hoeveel we daarvan willen toevoegen en in welke verhouding ze het beste tot hun recht komen.
Want wat zijn we nou eigenlijk voor school?
Zijn we een spirituele school? Een mystery school? Een business school? Een opleidingsinstituut voor persoonlijke ontwikkeling?
Er zit van alles in.
Binnen de School voor Eigen Wijsheid werken we met bewustzijn, spiritualiteit, belichaming, ondernemerschap, leiderschap, marketing, creatie en commercie. Dat hoort voor ons allemaal bij hetzelfde leven en tegelijkertijd luistert de verhouding behoorlijk nauw.
Wanneer we heel sterk naar het spirituele bewegen, merken we dat we een deel van de ondernemer niet meer werkelijk aanspreken. Het kan prachtig gaan over bewustzijn, bezieling, energie en wie je werkelijk bent, terwijl iemand ondertussen ook gewoon een bedrijf heeft waarin omzet gedraaid mag worden, klanten nodig zijn, keuzes gemaakt moeten worden en iets in de wereld gezet wil worden.
Wanneer business steeds verder vooraan komt te staan, voelen we dat net zo goed. Strategie, positionering, marketing, cijfers en resultaat kunnen dan zoveel ruimte innemen dat de ziel die door dat ondernemerschap heen wil stromen steeds moeilijker voelbaar wordt.
Dus blijven we proeven.
Klopt de verhouding nog? Spreken we onszelf hierin volledig uit? Welk ingrediënt krijgt misschien te veel nadruk? Wat laten we nog te weinig zien? Waar wordt het te glad? Waar houden we onszelf in? En welke keuze hebben we misschien gemaakt onder invloed van iets waarvan we pas later ontdekken dat het eigenlijk helemaal niet zo goed bij ons past?
Dat is de afgelopen twee jaar continu onderdeel geweest van het bouwen van de School voor Eigen Wijsheid.
En volgens mij zijn we daarin helemaal niet uniek. Ik denk dat ontzettend veel ondernemers precies op dat koord balanceren.
Completer zichtbaar worden
Je wilt een lekkere business. Je wilt klanten, omzet maken, zichtbaar zijn, groeien en iets bouwen wat werkt. En je wilt jezelf daarin kunnen blijven herkennen.
Je wilt geen gemaakte versie van jezelf worden omdat die toevallig beter converteert. Je hebt waarschijnlijk ook geen zin om iedere warme worst achterna te lopen van een businesscoach die je vertelt hoe je met zijn nieuwste formule binnen drie maanden je 7-, 8- of 10-figure business bouwt.
Tegelijkertijd kun je jezelf behoorlijk belemmeren door bepaalde delen nauwelijks te laten zien.
Misschien ben je ontzettend spiritueel, maar durf je daar in je zakelijke omgeving nauwelijks iets over te zeggen. Misschien heb je juist een enorme commerciële drive en vind je het spannend om daar binnen een spirituele omgeving gewoon voor uit te komen. Misschien ben je rauwer, zachter, grappiger, gekker, ambitieuzer, gevoeliger of uitgesprokener dan wat mensen nu van je te zien krijgen.
En dan gaat het voor mij niet per se over méér van jezelf laten zien.
Het gaat over completer zichtbaar worden.
De kraan wat verder openzetten, zodat er ook delen van jou mee kunnen stromen die je tot nu toe gemakkelijk buiten beeld hield.
Dat kan spannend zijn, want zodra je jezelf completer laat zien, wordt ook duidelijker wie je bent. Mensen kunnen daar iets van vinden. En precies daar ontstaat ook steeds meer van die eigen smaak.
Er bestaat geen definitieve versie van je bedrijf
Misschien is dit nog wel een van de belangrijkste stukken van het hele verhaal.
Met het bouwen aan de School voor Eigen Wijsheid verwacht ik eerlijk gezegd niet dat er ooit een moment komt waarop we zeggen: zo, nu zijn we er. Dit is voor eens en voor altijd wie wij zijn.
Volgens mij zou dat juist een gevaarlijk moment zijn, omdat je dan heel gemakkelijk je ogen sluit voor alles wat alweer in beweging is.
Een bedrijf leeft, mensen leven, de wereld verandert.
Je krijgt nieuwe ervaringen, ontmoet andere mensen, ontdekt nieuwe kanten van jezelf, wordt ergens beter in, verliest misschien interesse in iets anders en ziet mogelijkheden die je een paar jaar geleden nog helemaal niet kon zien. Zelfs het doel waarmee je ooit aan een bedrijf begon, kan onderweg evolueren.
Ik geloof daarom ook niet zo in steeds terugkeren naar een soort oorspronkelijke bedoeling alsof daar ergens de zuiverste versie van je onderneming verstopt ligt. Wat vijf jaar geleden volledig klopte, hoeft vandaag helemaal niet meer te passen bij wie jij bent of bij wat je bedrijf aan het worden is.
Veel interessanter vind ik de vraag:
Klopt wat we nu aan het bouwen zijn bij wie we nu zijn en bij wat dit bedrijf aan het worden is?
Daar zit beweging in.
En volgens mij zoeken we als ondernemers soms naar iets wat helemaal niet bestaat: die ultieme definitieve vorm van je bedrijf.
Eindelijk de perfecte positionering. Eindelijk je ideale aanbod. Eindelijk de juiste doelgroep. Eindelijk die marketing die altijd werkt. Eindelijk helemaal authentiek ondernemen.
Zo, hij staat. Voor altijd.
Volgens mij kom je dan van een koude kermis thuis.
Want je bedrijf beweegt gewoon door en jij beweegt mee. Ondertussen zijn er voortdurend invloeden. Sommige herken je onmiddellijk en andere sluipen er ongemerkt in. Een businesscoach zegt iets wat heel overtuigend klinkt. Een bepaalde post scoort ineens fantastisch. Klanten reageren ergens op. De omzet valt tegen of gaat juist door het dak. Je ziet andere ondernemers iets doen. Er ontstaat een trend. Je wordt ouder. Je verlangens veranderen.
Dat doet allemaal iets.
En daar hoef je jezelf ook helemaal niet voor af te sluiten. Inspiratie komt óók van buiten. Feedback kan ontzettend waardevol zijn. Een goede strategie kan precies zijn wat je bedrijf nodig heeft. Een ander mens kan iets in jou zien wat jij zelf al jaren over het hoofd ziet.
Daarom vind ik spiegels zo belangrijk.
Open blijven staan voor feedback. Mensen om je heen hebben die durven teruggeven wat ze zien. Regelmatig uitzoomen. Jezelf laten bevragen. En steeds opnieuw onderzoeken wat je met al die informatie doet.
Je hoeft echt niet iedere week je positionering om te gooien. Je hebt vooral met open ogen te blijven ondernemen.
Want ook wanneer je heel bewust leeft en onderneemt, zullen er keuzes tussendoor glippen waarvan je pas later begrijpt vanuit welke beweging je ze werkelijk hebt gemaakt.
Dat gebeurt bij mij.
Dat gebeurt binnen de School voor Eigen Wijsheid.
En volgens mij hoort het gewoon bij ondernemen.
Blijven bewegen met open ogen
Misschien zit daar voor mij uiteindelijk veel meer authenticiteit in dan in het vinden van die ene definitieve vorm.
Blijven bewegen met open ogen.
Steeds opnieuw kijken wat er nu klopt, welke ingrediënten je wilt toevoegen, welke verhouding inmiddels veranderd is en waar iets weer wat bijgesteld mag worden.
Dat is ook waarom ik het zo waardevol vind om gespiegeld te worden en waarom dat zo’n wezenlijk onderdeel is van wat wij binnen de School voor Eigen Wijsheid bieden. We creëren een ruimte waarin je jezelf weer heel helder kunt ervaren, met begeleiding, spiegels, reflectie, andere mensen en momenten waarop je even uit je dagelijkse werkelijkheid stapt en kunt voelen wat er gebeurt wanneer al die identificaties en rollen wat losser komen te zitten.
Wij hebben de waarheid niet in pacht. Onze eigen ontwikkeling als School laat volgens mij al voldoende zien dat wij zelf net zo goed blijven onderzoeken, proeven en bijstellen.
Daarna ga je weer terug het leven in. Je relatie, je gezin, je bedrijf, een verkoopgesprek, een podium, een post op LinkedIn of een beslissing waarvan je vooraf misschien nog helemaal niet weet of hij klopt.
Je gaat leven, probeert, kiest, speelt, gaat soms op je bek en stelt weer bij. En ondertussen leer je steeds beter welke ingrediënten werkelijk van jou zijn, welke je inmiddels bent ontgroeid en in welke verhouding jij ze vandaag wilt schenken.
Misschien is dat uiteindelijk ook waarom ik zo houd van de naam School voor Eigen Wijsheid.
Want uiteindelijk gaat het steeds weer daarover.
Weten wie er op het toneel staat, voelen vanuit welke beweging je speelt en vervolgens die rol helemaal innemen met alles wat jij erin te brengen hebt.
Mens voorop. Dan pas de rol.
