Waarom de kwaliteit van coaching niet wordt bepaald door de doorbraak, maar door de afstemming.
De afgelopen jaren is er, terecht, veel aandacht ontstaan voor thema’s als veiligheid, consent, autonomie en grenzen binnen coaching, therapie en persoonlijke ontwikkeling.
Het is belangrijk om te voorkomen dat begeleiders vanuit macht bepalen wat goed is voor een ander. En essentieel dat mensen eigenaar blijven van hun eigen proces.
Maar ergens onderweg lijkt ook een andere cruciale vraag naar de achtergrond te zijn verdwenen.
Wat gebeurt er wanneer juist datgene wat gezien wil worden, niet gezien mag worden?
Niet als oordeel. Niet als stelling. Maar als een uitnodiging tot gezamenlijk onderzoek. Want precies daar ontstaat misschien wel de meest interessante dynamiek tussen coach en coachee.
De coach veroorzaakt de spiegel niet
Vaak wordt gezegd dat een coach iemand een spiegel voorhoudt. Mijn ervaring is subtiel anders. Een ervaren coach bedenkt geen spiegel. Hij werkt met wat zich al aandient.
- Een emotie
- Een terugkerend patroon
- Een verandering in lichaamstaal
- Een stilte die iets lijkt te vertellen
- Een vraag die steeds opnieuw wordt gesteld
Dat is niet iets wat de coach creëert, het is iets wat zich al laat zien. En juist dát vraagt om vakmanschap. Iedere waarneming nodigt uit tot verder onderzoek.
Waarneming is nog geen waarheid
Misschien is dit wel één van de belangrijkste onderscheidingen binnen coaching. Je kunt iets heel zuiver waarnemen, maar de betekenis die je eraan geeft, blijft altijd voorlopig.
- Je ziet iemand verstarren
- Je merkt dat iemand wegkijkt
- Je voelt dat de energie verandert
Dat zijn waarnemingen. Maar zodra je zegt:
- “Je bent bang.”
- “Je vermijdt.”
- “Je saboteert jezelf.”
…ben je betekenis aan het geven.
Misschien klopt die betekenis. Misschien ook niet.
Daarom is een goede coach niet degene die de snelste conclusies trekt, maar degene die zijn waarneming durft te onderzoeken. Niet uit twijfel of onzekerheid, maar om de werkelijkheid vollediger te leren zien.
Wanneer weerstand verschijnt
En dan ontstaat soms een spannend moment. Een coach benoemt iets. En de coachee zegt:
- “Daar wil ik nu niet naar kijken.”
- “Hier wil ik niet op gespiegeld worden.”
Wat gebeurt er dan? Is dit een gezonde grens? Is het een beschermingsmechanisme? Is het een intuïtief weten dat het nog niet het juiste moment is? Of is het juist de plek waar een belangrijke beweging zichtbaar wordt?
Misschien is het antwoord niet zo belangrijk als de bereidheid om de vraag samen te onderzoeken. Want zodra de coach gaat overtuigen, verdwijnt de ontmoeting. Maar zodra de coachee iedere spiegel afwijst, ontstaat er óók een vraag.
Wat gebeurt er precies waardoor deze spiegel niet ontvangen kan worden?
Niet als verwijt, maar als nieuwsgierigheid.
De verleiding van de doorbraak
Misschien ligt hier wel de grootste uitdaging voor iedere begeleider. Want iedere coach verlangt naar groei bij zijn cliënt. Dat is menselijk. Maar soms sluipt er ongemerkt iets anders binnen. De wens dat er vandaag een doorbraak plaatsvindt. En dat verlangen hoeft helemaal niet voort te komen uit ego.
Het kan ontstaan vanuit liefde. Vanuit betrokkenheid. Vanuit de oprechte wens iemand verder te helpen. En toch verandert er iets zodra de doorbraak belangrijker wordt dan de ontmoeting.
Want waar een agenda ontstaat, verdwijnt subtiel de afstemming. Dan ontstaat de neiging om nét iets harder te duwen. Nét iets sneller betekenis te geven. Nét iets meer te willen overtuigen. Niet uit onzuiverheid, maar uit verlangen.
En juist dát vraagt om voortdurende zelfreflectie.
De kunst van het afstemmen
Een patroon zien is iets anders dan weten wat ermee gedaan moet worden. Daar begint het echte vakmanschap. Een ervaren coach vraagt zich voortdurend af:
- Is dit het juiste moment?
- Is dit de juiste ingang?
- Dient stilte hier meer dan een interventie?
- Vraagt deze situatie om vertragen of juist om confronteren?
- Ben ik werkelijk afgestemd… of wil ík te graag dat hier iets gebeurt?
Dat zijn misschien wel belangrijkere vragen dan welke methode iemand gebruikt. Want de kwaliteit van coaching zit uiteindelijk niet in de techniek. Ze zit in de verfijning van de afstemming.
De ontmoeting is belangrijker dan de uitkomst
Misschien is dat wel de essentie. Een doorbraak is nooit het doel van een goede coach. Een doorbraak kan hooguit het gevolg zijn van een zuivere ontmoeting. Soms ontstaat er een levensveranderend inzicht. Soms valt er een oud patroon weg. Soms gebeurt er ogenschijnlijk niets. En toch kan juist dát de meest waardevolle sessie zijn. Omdat iemand zich voor het eerst volledig gezien voelt. Of omdat er eindelijk niets opgelost hoeft te worden.
De kwaliteit van een coach wordt uiteindelijk niet bepaald door het aantal doorbraken dat hij faciliteert. Maar door zijn vermogen om trouw te blijven aan de ontmoeting. Ook wanneer er géén doorbraak plaatsvindt.
Misschien begint echte groei hier
Misschien vraagt coaching uiteindelijk niet om meer technieken. Niet om betere methodes. Niet om sterkere interventies. Maar om twee mensen die bereid zijn hetzelfde te doen.
- De coach onderzoekt voortdurend zijn waarneming, zijn betekenis en zijn verlangen
- De coachee onderzoekt voortdurend zijn ervaring, zijn weerstand en zijn openheid
Niet om elkaar te overtuigen. Niet om gelijk te krijgen. Maar omdat de werkelijkheid altijd groter is dan de eerste interpretatie.
Misschien is dát wel de meest volwassen vorm van coaching. Waar niet de doorbraak centraal staat, maar de ontmoeting waaruit iedere mogelijke doorbraak vanzelf mag ontstaan.
